Để tìm kiếm một góc nhìn khác về Hội Nhà văn trước thềm Đại hội, PV Sức khỏe & Đời sống đã có cuộc trò chuyện với nhà văn Nguyễn Văn Thọ, một người đang định cư ở Đức nhưng rất gắn bó với đời sống văn học nước nhà, có nhiều tác phẩm gây tiếng vang trong nước.
Phóng viên (PV): Thiên hạ đang “hối hả” chuẩn bị Đại hội Hội NVVN, sao hội viên Nguyễn Văn Thọ vẫn bình chân như vại ở chân trời Tây vậy?
Nguyễn Văn Thọ: Chuẩn bị Đại hội là công việc của nhiều nhà văn. Ông cha ta có câu: “Có cô thì chợ thêm đông, cô đi lấy chồng thì chợ vẫn vui”. Thiếu một hội viên, lại bé xíu hạt cát như tôi, thì sự chuẩn bị thực tế vẫn đang rất rôm rả. Hãy vào các trang web mà đọc, nhiều ý kiến ngang dọc lắm. Có lẽ ban trù bị phải phân công nhau đọc mới thấu hết. Với lại, tôi cũng quan niệm, đại hội lần này là phiên toàn thể, giới hạn có 3 ngày. Hơn ngàn người, hội viên như tôi nên yên lặng mà nghe. Ai cũng “chuẩn bị” thì có khi phải họp 1 tháng. Như vậy thì nhiều nhà văn sẽ chuyển sang làm thơ và ngược lại, stress hết.
Nhà thơ Trần Đăng Khoa có lần tâm sự, nếu mỗi hội viên có một tác phẩm tốt, cứ 1 năm nền văn học Việt sẽ có hơn ngàn tác phẩm. Được thế thì nước nào dám coi thường văn học Việt? Suy cho cùng, Đại hội nhằm cho sự thúc đẩy nền văn học Việt phát triển. Tôi bấy nay biết thân phận, mọi thứ đều chậm, nên nhân kỳ này đi nhiều nước quanh châu Âu xem lại những trải nghiệm thực tế và trải nghiệm văn hoá của mình ở Đức có hẹp, có vênh lắm không cho cuốn tiểu thuyết Thời gian chết đang viết! Âu cũng là cách chuẩn bị đại hội ngay ở cá nhân mình. Tôi không bình chân như vại đâu. Hàng đêm tôi vẫn chăm chỉ đọc ý kiến của các hội nghị cơ sở, của nhiều hội viên và vui buồn lẫn lộn. Xin nhớ rằng, ở các khách sạn vùng du lịch Italia và Pháp, tiền sử dụng internet rất đắt, 10 ơrô/1h hoặc 15 - 20 ơrô/24 tiếng. Vậy thì nên biết im lặng, để tiêu cho đúng tiền mình com cóp cho sự viết. Sự lặng im như thế, theo tôi cũng hay chứ!
PV:Nghe đâu cuốn tiểu thuyết Quyên của anh đang có dư luận tốt, được lọt vào vòng chung khảo của cuộc thi tiểu thuyết lần thứ 3 của Hội NVVN. Anh có ngại nhận xét gì về hoạt động của Hội NVVN vừa qua không? Theo anh, hội nên phát triển như thế nào trong thời gian tới?
Nguyễn Văn Thọ: Sao lại phải ngại nếu như cuốn Quyên được Hội đồng nghệ thuật Hội NV trong cuộc thi tiểu thuyết lần này đánh giá ở mức thang nào đó? Nếu như một giải thưởng lại phụ thuộc vào sự phê bình Ban chấp hành (BCH) thì tôi sẽ không nhận giải thưởng kiểu như vậy! Giải thưởng là sự vinh danh tương đối của một thời đoạn lịch sử, chứ nó không quyết định sự sống chết của tác phẩm. Nếu được quyền phát biểu, tôi chả ngại gì mà không nói thật những gì tôi suy nghĩ, có điều tôi không muốn nói lại điều mà người khác đã nói, bởi nhiều anh chị hiểu sâu hơn tôi về mọi diễn biến hoạt động của Hội bấy nay.
 Nhà văn Nguyễn Văn Thọ. |
Nhân câu hỏi trên, tôi thực lòng muốn: Trước hết, phải cải tiến cơ cấu tổ chức giúp việc BCH. Không nên nhiều tiểu ban như nhiệm kỳ cũ. Tốn tiền thuế của dân mà hiệu quả chưa cao. Thứ hai, việc sử dụng tiền của Nhà nước cấp cho, không nên đầu tư kiểu mâm cỗ giữa làng. Cần có nghiệm thu tác phẩm nghiêm túc, kỹ càng hơn. Ai nhận tiền mà không có tác phẩm phải trả lại tiền cho Hội. Thứ ba, tôi thấy bốn năm qua, nhiều thắc mắc nhắm vào việc phát triển hội viên mới hàng năm. Đa số hội viên được kết nạp là đúng, số người chuyên môn kém lọt vào Hội rất ít. Số ít này do BCH đều là nhà văn và thi sĩ nên hay cả nể... BCH mới nên dựa vào danh sách, có số phiếu cao nhất, xếp theo thứ tự, đã sàng lọc kỹ ở các tiểu ban chuyên môn. Có vậy, mới nêu cao tinh thần trách nhiệm ở các tiểu ban.
PV: Ở Đức có nhiều hội viên Hội NVVN như anh không?
Nguyễn Văn Thọ: Chỉ có một mình tôi thôi. Xưa có hai hội viên, nhưng nhà thơ nữ ấy hết nhiệm kỳ công tác ở ngoại giao đã về Việt Nam rồi.
PV: Anh là người hoạt động sôi nổi và có hiệu quả trong làng văn học Việt Nam, có những tác phẩm gây xôn xao dư luận, lại tham gia viết báo... Đã có khi nào anh có ý định ứng cử vào BCH Hội NVVN để có gương mặt “hải ngoại” cho đa dạng BCH chưa?
Nguyễn Văn Thọ: Hơn sáu chục tuổi rồi phải tự biết mình chứ! Tôi từng làm quản lí nhiều việc, ở quân sự và cả kinh tế nữa. Song đa số là chả tích sự gì, vì tính tôi nóng. Tuổi Mậu Tí - tích lịch hoả chỉ thích hợp hành động tướng ngoài biên ải hay đánh xe vá lốp, chứ không thích hợp việc tham gia chính trị hay quản lí lãnh đạo đâu! Ứng cử BCH để tự chuốc hoạ vào thân à? Đụng đầu giải quyết công việc BCH với các nhà văn và nhà thơ vốn đầy cảm tính thì sự ngay thẳng của lửa dễ hỏng việc lớn lắm! Nếu cần gương mặt hải ngoại thì nên chọn người khác mềm mỏng có lợi hơn cho Hội.
PV: Xin cảm ơn nhà văn Nguyễn Văn Thọ!
Hoàng Đức (thực hiện)