Không được mượn danh báo SK&ĐS gây hoang mang dư luận

Ý kiến của các chuyên gia và độc giả báo SK&ĐS về những thông tin mạo danh

PGS. Đại tá Vũ Quang Bích - Nguyên Phó giám đốc Bệnh viện 103: Thông tin thất thiệt - độc giả chịu hậu quả

Qua nhiều năm là độc giả và cũng là cộng tác viên của báo Sức khỏe & đời sống, tôi thấy nội dung tờ báo rất phong phú và đa dạng, báo SK&ĐS không những cung cấp cho bạn đọc kiến thức về những bệnh lý thường gặp mà còn thông tin về dinh dưỡng. Chất lượng thông tin trong những bài báo đó đã định hướng, giúp người bệnh tìm đúng chuyên khoa điều trị và giúp các bác sĩ đa khoa nâng cao trình độ tại y tế cơ sở. Thời gian vừa qua, trên một số phương tiện thông tin đại chúng, tôi thấy đề cập nhiều về một số thực phẩm kỵ nhau nếu kết hợp với nhau sẽ gây bệnh ung thư hay chết người như ăn gan lợn xào giá đỗ, thịt chó ăn với dưa hấu, ăn thịt gà với kinh giới hay uống mật ong với sữa đậu nành... nhưng tôi không thấy thông tin này trên báo SK&ĐS. Thực tế, trong cuộc sống có những bệnh do ăn uống không hợp vệ sinh gây ra. Ở Peru, do ăn uống bừa bãi mà nhiều người đã mắc bệnh ký sinh trùng não rất nguy hiểm, có thể gây tử vong. Ở nước ta cũng có các bệnh ký sinh trùng do ăn thực phẩm nhiễm bệnh như sán lá gan, sán lá phổi... tuy nhiên chưa thấy tài liệu khoa học nào đề cập đến bệnh ung thư hay gây tử vong do các thực phẩm kết hợp với nhau. Thông tin thất thiệt sẽ ảnh hưởng lớn đến tập quán ăn uống cũng như tinh thần của người dân.

Liên quan đến thông tin về "những chú ý khi dùng phối hợp thực phẩm trong bữa ăn" được phát tán với danh nghĩa của Viện Vệ sinh Dịch tễ TW và Trung tâm Chống độc (BV Bạch Mai), PGS.TS. Nguyễn Trần Hiển, khẳng định cơ quan này cũng chưa từng phát ra bất kỳ thông tin nào về việc khuyến cáo dùng những món ăn kỵ nhau.

Theo PGS.TS. Hiển, chức năng của Viện Vệ sinh Dịch tễ TW là nghiên cứu về dịch tễ học, vi sinh y học, miễn dịch học và sinh học phân tử; nghiên cứu phát triển vaccin mới và chế phẩm sinh học dùng cho người; chỉ đạo một số chương trình y tế quốc gia; tư vấn và đề xuất với Bộ Y tế về các chiến lược và biện pháp y học dự phòng nhằm hạn chế và thanh toán các bệnh phổ biến, nguy hiểm và mới nảy sinh; chỉ đạo hoạt động chuyên ngành, đào tạo sau đại học và xây dựng mạng lưới y tế dự phòng trên phạm vi toàn quốc... chứ không có chức năng nghiên cứu về thực phẩm, về món ăn (đây là chức năng của Viện Dinh dưỡng). Chính vì thế tôi khẳng định đối tượng giả danh 2 cơ quan khoa học là Viện Vệ sinh Dịch tễ TW và Trung tâm Chống độc (BV Bạch Mai) để phát tán tờ rơi những thức ăn kỵ nhau là không có sự hiểu biết về chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị nên đã giả danh "sai địa chỉ".

Trao đổi với phóng viên báo SK&ĐS trưa ngày 18/9 về thông tin lan truyền trên các tờ rơi về những thực phẩm kỵ nhau cũng như trong Công văn số 54/TTCĐ-2008 do Trung tâm Chống độc gửi báo SK&ĐS, TS. Phạm Duệ, Giám đốc Trung tâm Chống độc (BV Bạch Mai) đã bác bỏ ngay những thông tin này và khẳng định: Trung tâm Chống độc chưa bao giờ đưa ra khuyến cáo về "Những chú ý khi dùng phối hợp thực phẩm trong bữa ăn" dù là độc lập hay cùng đứng tên với cơ quan nào khác. Đồng thời, Trung tâm Chống độc chưa có nhiệm vụ và điều kiện để nghiên cứu, xét nghiệm về việc phối hợp giữa các loại thực phẩm nên những thông tin trên là tài liệu giả danh, thiếu cơ sở khoa học cũng như thực tiễn và không có giá trị.

TS. Duệ cũng cho biết, đến thời điểm này Trung tâm Chống độc chưa hề nhận được những bệnh nhân bị ngộ độc do ăn các loại thực phẩm được gọi là "kỵ nhau" gây ra những bệnh như trong tờ rơi này khuyến cáo: "Chúng tôi đã cấp cứu nhiều bệnh nhân ngộ độc thức ăn nhưng đều có những nguyên nhân khác như thức ăn ôi thiu, chế biến không đảm bảo vệ sinh, bảo quản không đúng, hoặc có chứa những dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật, bản thân thức ăn đó có độc chất (ví dụ thịt cá nóc hoặc nấm độc...). Những kiểu phối hợp thức ăn cùng nhau gây chết người như trong tờ rơi khuyến cáo hoàn toàn không có cơ sở khoa học và cũng không có bằng chứng thực tiễn”.

TS. Duệ cũng mong muốn các cơ quan chức năng điều tra làm rõ nguồn gốc phát tán tờ rơi này và ngăn chặn kẻ giả danh hai cơ quan khoa học đầu ngành phát tán những thông tin thiếu tính khoa học này, tránh hậu quả xấu trong nhân dân.

ThS. Lê Thị Hải - Chuyên gia dinh dưỡng - Viện Dinh dưỡng Quốc gia: Không nên tin vào những điều như tờ rơi đã nêu

Là người nhiều năm nghiên cứu về dinh dưỡng, từ trước đến nay tôi chưa thấy ghi nhận những trường hợp ngộ độc nào xảy ra về các sản phẩm kỵ nhau như trong nội dung tờ rơi gần đây có lưu hành trong nhân dân. Các thực phẩm mà tờ rơi nêu là những thức ăn được sử dụng thường xuyên không chỉ ở Việt Nam mà còn ở nhiều nước khác trên thế giới. Trong mỗi thực phẩm đều có những thành phần dinh dưỡng đặc trưng, do vậy việc làm phong phú, đa dạng hoá bữa ăn là điều cần thiết để đảm bảo dinh dưỡng. Là một bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng tôi khuyên mọi người không nên tin vào điều như tờ rơi đã nêu. Nếu muốn được tư vấn dinh dưỡng thì nên đến gặp các chuyên gia dinh dưỡng.

Cách đây vài tuần gia đình tôi có nhận được các tờ rơi quảng cáo về việc chế biến các món ăn kỵ nhau gây ảnh hưởng tới sức khoẻ con người, trong đó có viện dẫn thông tin do một số đơn vị thuộc Bộ Y tế tiến hành nghiên cứu và công bố nên chúng tôi cũng chưa biết ra sao. Chúng tôi đã theo dõi thông tin trên báo Sức khỏe & Đời sống và được biết thông tin đó là không chính xác. Các thông tin đều rất quan trọng đối với người dân chúng tôi, vì thế các cơ quan nhà nước cần phải xử lý nghiêm những kẻ tung tin thất thiệt.

Tôi hay tìm hiểu về một số các món ăn sau khi pha chế có "kỵ giơ" không lợi cho sức khỏe người sử dụng. Vừa qua một số thông tin về thực phẩm kỵ nhau phát tán qua tờ rơi khiến tôi càng lo ngại. Cũng may, nhờ báo Sức khỏe & Đời sống đã có những thông tin kịp thời giúp tôi hiểu ra sự thật.

Từ trước đến giờ chúng tôi chế biến món ăn vẫn chủ yếu dựa vào những kinh nghiệm truyền thống mà cha ông truyền lại, trong đó đặc biệt chú ý tới các món ăn "kỵ nhau" như thịt gà không được chế biến với rau kinh giới, ba ba chế biến với rau dền, rau sam... Tuy nhiên, đó là những kinh nghiệm truyền lại, còn mức độ nguy hiểm ra sao thì chưa nghe nói tới. Qua một số phương tiện thông tin đại chúng có nói về các món ăn kỵ nhau gây ảnh hưởng nguy hiểm tới sức khoẻ người tiêu dùng, tôi giật mình và hoang mang. Là một độc giả lâu năm của báo Sức khỏe & Đời sống, tôi luôn tin tưởng vào báo. Đây là tờ báo của ngành y tế với những thông tin chính xác và rất thiết thực. Qua theo dõi báo, sau khi có tin đưa trên báo về thông tin các thức ăn kỵ nhau có thể gây chết người là không chính xác, tôi đã xé tờ rơi dán trên tường bếp và thông báo đến người quen và hàng xóm láng giềng về thông tin này.