Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Thông tư quy định về tổ chức các hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên để lấy ý kiến góp ý của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo định hướng phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực học sinh, phù hợp với thực tiễn triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 trong bối cảnh dạy học hai buổi trên ngày, yêu cầu đưa kiến thức về năng lực số, trí tuệ nhân tạo vào trường học theo Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị.
Nhận diện đúng bản chất các hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa
Điểm đáng chú ý của dự thảo là làm rõ hai nhóm hoạt động giáo dục tăng cường và giáo dục theo nhu cầu người học. Theo đó, hoạt động giáo dục tăng cường nhằm củng cố, mở rộng kiến thức, kỹ năng, phát triển phẩm chất, năng lực cho người học, góp phần thực hiện mục tiêu chương trình nhưng không thuộc nội dung chương trình bắt buộc và được tổ chức trong khung thời gian hoạt động giáo dục của nhà trường.
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo và giáo dục STEM/STEAM là một phần trong nội dung giáo dục tăng cường, nằm trong khung giờ học của nhà trường, khác biệt với hoạt động giáo dục theo nhu cầu và dịch vụ dạy thêm, học thêm. (Ảnh minh hoạ AI)
Nội dung hoạt động giáo dục tăng cường được quy định trong dự thảo Thông tư gồm ba nhóm, bao gồm giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống văn hóa, truyền thống lịch sử, pháp luật, quốc phòng an ninh; giáo dục thể chất, thẩm mỹ, hướng nghiệp, khởi nghiệp, tài chính, kỹ năng mềm, kỹ năng sinh tồn, phòng chống thiên tai, xâm hại trẻ em; phát triển năng lực số, kiến thức trí tuệ nhân tạo, an toàn không gian mạng, giáo dục STEM và STEAM, khoa học, công nghệ, tin học và ngoại ngữ.
Cũng theo dự thảo Thông tư, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học là hoạt động do cơ sở giáo dục tổ chức, quản lý trên cơ sở tự nguyện đăng ký của học sinh và cha mẹ học sinh, nhằm phát triển năng khiếu, sở thích cá nhân, rèn kỹ năng sống ngoài nội dung bắt buộc và được thực hiện ngoài thời gian chính khóa.
Nội dung hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tập trung vào bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật, thể dục thể thao; các chương trình ngoại ngữ nâng cao; câu lạc bộ sở thích, dự án học tập, giao lưu văn hóa, trải nghiệm sáng tạo; các hoạt động kỹ năng bổ trợ theo nguyện vọng cá nhân. Việc tham gia hoàn toàn dựa trên nhu cầu, sở thích, năng khiếu, định hướng nghề nghiệp và sự tự nguyện của học sinh.
Theo dự thảo Thông tư quy định, tuyệt đối không được sử dụng các hoạt động giáo dục tăng cường và theo nhu cầu người học để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi hay nhồi nhét kiến thức các môn học trong Chương trình Giáo dục phổ thông những nội dung vốn thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định về dạy thêm, học thêm.
Tiêu chuẩn khắt khe về nhân sự, học liệu và cơ sở vật chất
Bên cạnh việc định hình nội dung, dự thảo Thông tư đặt ra yêu cầu nghiêm cấm việc sử dụng tài liệu chưa được thẩm định, phê duyệt. Dự thảo quy định người trực tiếp giảng dạy phải có trình độ chuẩn phù hợp vị trí việc làm, phẩm chất đạo đức tốt. Đối với nhân sự không phải nhà giáo cơ hữu, dự thảo yêu cầu phải có hồ sơ, văn bằng, chứng chỉ hoặc minh chứng năng lực chuyên môn được cơ sở giáo dục thẩm định, có lý lịch tư pháp rõ ràng hoặc bản cam kết không vi phạm pháp luật liên quan đến trẻ em và được tập huấn về quy tắc ứng xử trước khi tham gia.
Riêng nghệ nhân, người có uy tín tại cộng đồng không có văn bằng sư phạm, hiệu trưởng cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm thẩm định năng lực, kinh nghiệm thực tế. Về chế độ, nhà giáo cơ hữu tham gia được hưởng tiền lương dạy thêm giờ, giảm định mức tiết dạy hoặc quy đổi ra tiết dạy, còn nhân sự ngoài cơ sở giáo dục được hưởng thù lao theo thỏa thuận hợp đồng.
Về học liệu và tài liệu, dự thảo Thông tư phân định rõ thẩm quyền thẩm định theo ba cấp độ. Cụ thể, cơ sở giáo dục tự thẩm định, phê duyệt tài liệu tự biên soạn hoặc khai thác từ nguồn học liệu mở hợp pháp và phải báo cáo danh mục hằng năm. Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì thẩm định tài liệu do tổ chức, cá nhân bên ngoài cung cấp, đồng thời chịu trách nhiệm thẩm định các tài liệu liên kết phát hành quy mô toàn tỉnh hoặc có yếu tố nước ngoài, qua đó nghiêm cấm việc sử dụng tài liệu chưa được thẩm định, phê duyệt.
Ngoài ra, dự thảo Thông tư cũng quy định cụ thể điều kiện về cơ sở vật chất và kinh phí. Theo đó, dự thảo cho phép tổ chức hoạt động tại các địa điểm ngoài nhà trường có tính chất đặc thù như doanh nghiệp, làng nghề, nông trại, không gian trải nghiệm. Người đứng đầu cơ sở giáo dục phải trực tiếp đánh giá điều kiện an toàn thực tế và báo cáo cơ quan quản lý giáo dục phê duyệt trong kế hoạch hoạt động trước khi triển khai. Dự thảo cũng quy định mức thu không được vượt quá mức trần quy định tại Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, bảo đảm tính công khai, minh bạch theo các quy định hiện hành.
