Là bác sĩ tuyến huyện mới được phân công tăng cường cho trạm y tế xã, hôm nay, y tế cơ sở tổ chức buổi truyền thông giáo dục và thực hành dinh dưỡng cho các bà mẹ mang thai và nuôi con dưới 2 tuổi. Tôi phải xuống sớm hơn mọi ngày chuẩn bị tranh ảnh tuyên truyền, địa điểm, đôn đốc nhân viên của trạm chuẩn bị 4 nhóm thực phẩm, rồi bếp, xoong nồi, thìa, bát, loa đài và theo ý kiến của cơ sở là làm sớm cho mát. Theo tôi được biết, tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em tại địa phương còn ở mức 20% mặc dù kinh tế của các hộ gia đình không phải là quá khó khăn, điều đó nói lên kiến thức nuôi con của các bậc phụ huynh có vấn đề .
Địa điểm tổ chức truyền thông là ngôi đình làng trước đây và hiện nay được cải tạo làm nơi trông trẻ. Điều đầu tiên làm tôi bất ngờ là đối tượng đến tham dự phần lớn là các cụ cao tuổi. Qua tìm hiểu được biết, bố mẹ các cháu đều bận đi làm, việc nuôi con trẻ chủ yếu nhờ cậy ông, bà từ bữa ăn, giấc ngủ đến viên thuốc khi các cháu ốm đau. Mặc dù đối tượng truyền thông nằm ngoài dự kiến, nhưng dù sao thì các cụ cũng là người trực tiếp tham gia chăm sóc các cháu.
Buổi truyền thông bắt đầu từ việc phòng chống suy dinh dưỡng cho trẻ từ khi còn nằm trong bụng mẹ, bao gồm ăn uống đủ dinh dưỡng, lao động nhẹ nhàng, nghỉ ngơi hợp lý, tiêm phòng đầy đủ và thường xuyên theo dõi thai nghén, nuôi con bằng sữa mẹ, bảo vệ nguồn sữa mẹ, cho trẻ ăn bổ sung hợp lý theo tháng tuổi, tiêm chủng, phòng chống bệnh tiêu chảy, viêm phổi và theo dõi biểu đồ tăng trưởng cho trẻ hàng tháng. Qua trao đổi, tôi nhận ra nhiều người chưa quan tâm đúng mức đến sức khỏe phụ nữ mang thai, sợ con to khó sinh, phần lớn trẻ không được bú sữa mẹ đầy đủ và cho ăn bổ sung không hợp lý. Trẻ ho sốt, tiêu chảy thường điều trị theo sự mách bảo và theo kinh nghiệm dân gian dẫn đến bệnh nặng và kéo dài là những nguyên nhân làm cho tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em ở mức cao.
Nội dung thực hành nấu bột cho trẻ cũng bộc lộ nhiều bất cập hoặc do thiếu kiến thức hoặc do không có thời gian. Nhiều gia đình cho trẻ ăn bổ sung quá sớm, bữa ăn không đủ thành phần dinh dưỡng, đặc biệt là việc chăm sóc trẻ khi bị bệnh chưa đúng. Mặc dù tôi cũng cố gắng trao đổi một cách hết sức dễ hiểu nhưng cảm nhận của tôi là hiệu quả của buổi truyền thông không được như mong muốn, hy vọng các cụ cũng có ít nhiều thay đổi và có tác động, tạo điều kiện cho lớp trẻ quan tâm tìm hiểu.
Buổi truyền thông kết thúc, chúng tôi có thời gian rút kinh nghiệm với trạm y tế xã.
Mặc dù tôi biết rằng nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, trong đó bao gồm công tác truyền thông giáo dục sức khỏe ở y tế cơ sở tuyến xã là rất quan trọng, tuy nhiên cần tiến hành thường xuyên, liên tục, mọi lúc mọi nơi và phải lồng ghép mới đạt được hiệu quả. Từ sau hôm đó, mỗi khi tiếp xúc với người bệnh, tôi thường dành thời gian nhiều hơn, tranh thủ tư vấn chăm sóc sức khỏe phù hợp với từng đối tượng. Bác sĩ làm việc tại tuyến xã cần hiểu biết rất nhiều các lĩnh vực khác nhau từ chăm sóc sức khỏe trẻ em, sức khỏe sinh sản, phòng chống lao, phòng chống bướu cổ sốt rét, phòng chống HIV đến các bệnh về mắt, bệnh răng... Vì vậy thời gian buổi trưa và tối, tôi thường phải dành riêng để đọc sách và luôn có ý thức giúp đỡ các đồng nghiệp về kỹ năng truyền thông. Y tế tuyến cơ sở đâu chỉ đơn thuần là khám chữa bệnh. Tuần sau, trạm y tế xã lại có lịch truyền thông và thực hiện dịch vụ kế hoạch hóa gia đình...
BS. Vũ Thành