Sáng 24/8, với 473/476 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 94,60%, tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án. Nghị quyết này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/12027.
Nghị quyết quy định một số chỉ tiêu, nhiệm vụ trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án; báo cáo, giám sát việc thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ quy định tại Nghị quyết này.
Chỉ tiêu trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật được quy định cụ thể: Tăng cường các biện pháp phòng ngừa để kéo giảm bền vững tội phạm, vi phạm pháp luật, trong đó phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội. Tỉ lệ thụ lý tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố đạt 100%.
Quang cảnh phiên họp sáng 24/8. Ảnh: Media Quốc hội
Nghị quyết quy định bảo đảm việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố đúng thời hạn theo quy định của pháp luật đạt 100%. Tỉ lệ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố đạt trên 88% tổng số thụ lý.
Tỉ lệ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố về xâm hại trẻ em đạt trên 95% tổng số thụ lý tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố về xâm hại trẻ em.
Bảo đảm 100% các vụ việc đã xác định có dấu hiệu tội phạm đều phải được khởi tố vụ án để điều tra theo quy định của pháp luật; Bảo đảm việc khởi tố, điều tra đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; không để xảy ra trường hợp bỏ lọt tội phạm, làm oan người vô tội.
Nghị quyết cũng quy định, cơ quan điều tra, Cơ quan thanh tra, Kiểm toán nhà nước, Viện kiểm sát, Tòa án, Cơ quan thi hành án phối hợp chặt chẽ trong công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý, áp dụng các biện pháp theo quy định của pháp luật để thu hồi tiền, tài sản trong các vụ việc, vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế đạt trên 60%, trong đó tại giai đoạn điều tra đạt từ 65% trở lên trên tổng giá trị tiền, tài sản thực tế thu hồi nêu trên.
Đối với công tác quản lý giam giữ, Quốc hội thống nhất giữ yêu cầu không để xảy ra trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam hoặc phạm nhân bỏ trốn do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ.
Giải quyết, xét xử vụ án hình sự, dân sự đúng thời hạn theo quy định pháp luật, đạt 100%
Trước đó, trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết, Ủy viên Ủy ban Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, một trong những nội dung được điều chỉnh là chỉ tiêu giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội và các chỉ tiêu về phòng, chống ma túy.
Ủy viên Ủy ban Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu. Ảnh: Media Quốc hội
Các chỉ tiêu này được rà soát, điều chỉnh để thống nhất với Nghị quyết số 18 ngày 28/7/2026 về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa và phát triển.
Trong đó Quốc hội thay đổi cách tiếp cận đối với chỉ tiêu giải quyết, xét xử án hình sự, vụ việc dân sự và hành chính. Thay vì đặt nặng một tỷ lệ giải quyết trên tổng số thụ lý, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính đúng thời hạn theo quy định của pháp luật đạt 100%.
Theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, số lượng vụ án, vụ việc các tòa án phải thụ lý hiện tăng gần gấp đôi so với thời điểm Quốc hội ban hành Nghị quyết số 96 với tính chất ngày càng phức tạp đã gây quá tải cho hệ thống tòa án. Do đó Tòa án Nhân dân Tối cao đề nghị Quốc hội tập trung giám sát chất lượng và thời hạn giải quyết xét xử đã được quy định cụ thể trong pháp luật tố tụng.
Trên cơ sở đề xuất của Tòa án Nhân dân Tối cao và ý kiến đại biểu, Nghị quyết giao Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao quy định cụ thể tỷ lệ giải quyết, xét xử từng loại án trên tổng số thụ lý trong toàn ngành, đồng thời báo cáo Quốc hội để phục vụ giám sát.