Sau 7 năm thành lập huyện Ia Pa (Gia Lai), hầu hết cơ quan, công sở trường học, bệnh viện và người dân ở khu vực trung tâm hành chính huyện vẫn phải mua các bình nước tinh khiết để duy trì sự sống và sinh hoạt hàng ngày; còn nhà máy nước sinh hoạt công suất 1.000m3 xây xong đã lâu chỉ để... "dòm cho vui mắt".
Nằm trên đỉnh đèo Kim Tân, trung tâm hành chính huyện Ia Pa, tỉnh Gia Lai như bị hun giữa cái nóng đến khô ráp, rát da bỏng thịt của mùa đại hạn. Ngược dốc lên đỉnh đèo thi thoảng bắt gặp vài chiếc xe độ chế chở bồn nước ì ạch bò từ phía xã Ia Ma Rơn về bán phục vụ nhu cầu của người dân vùng đèo. Còn tại các cơ quan, công sở, trường học, bệnh viện ở đây tích trữ đủ loại bình nước tinh khiết đóng chai phục vụ nhu cầu sinh tồn.
Về nơi xài nước sinh hoạt... sang nhất tỉnh
Bao trọn khu vực đèo Kim Tân là vùng đất nằm trong quy hoạch xây dựng thị trấn huyện Ia Pa, nhưng sau 7 năm thành lập huyện, ngoài các cơ quan hành chính cũng chỉ có lèo tèo chưa đến chục nóc nhà dân, chủ yếu là mấy quán cà phê, quán cơm phục vụ nhu cầu của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức huyện (họ có gia đình ở thị xã Ayun Pa buổi trưa ở lại cơ quan - PV). Anh Ba Hải, chủ quán cơm ở đây cho biết: Nhà không đào được giếng, vào mùa khô cứ phải mua nước sinh hoạt do xe bồn chở đến giá 50.000 đồng/m3, đắt gấp mười mấy lần ngoài ngã ba Cây Xoài (cách 15 cây số).
Điều dễ nhận ra nhất khi bước vào bất kỳ một cơ quan, công sở nhà nước ở trung tâm hành chính huyện Ia Pa có lẽ là các bình nước lọc đóng chai loại 20 lít dựng đầy hành lang lối đi. Mới đây, khi chúng tôi ghé thăm đồng nghiệp ở Đài PT-TH huyện Ia Pa, bắt gặp cảnh chú Nguyễn Mạnh Thường là bảo vệ của cơ quan đang dè sẻn từng giọt nước trong bình nước lọc loại 20 lít để vo gạo nấu cơm và rửa rau. “Không đào được giếng, không có nước máy thì cơ quan phải bỏ tiền ra để mua nước bình 8.000 đồng/bình 20 lít thôi. Ở đây cơ quan nào mà chả thế!” - Chú Thường chia sẻ.
Vùng đất đèo Kim Tân này có khó khăn chưa thể khắc phục là có lớp đá bàn rất dày phía dưới nên không thể đào được giếng nước sinh hoạt. Khoảng 7 năm trước, lúc thành lập huyện Ia Pa, chính quyền đã dành kinh phí khoan 3 giếng nước để phục vụ nhu cầu của các cơ quan, công sở, trường học khu trung tâm hành chính huyện. Tuy nhiên, lượng nước không thể đáp ứng đủ nhu cầu, vẫn còn nhiều cơ quan ở đây không được sử dụng nguồn nước này. Mặt khác, do các giếng đều bị nhiễm vôi và nhiễm phèn nặng nên chỉ dùng để tắm rửa chứ không nấu ăn, uống được.
Bác sĩ Thiên - Giám đốc Bệnh viện đa khoa huyện Ia Pa bức xúc: "Bệnh viện huyện mới xây xong, quy mô 100 giường bệnh nhưng không được xây dựng giếng khoan và bể chứa nước. Vì không có nước máy nên hàng ngày bệnh viện buộc phải mua nước suối do xe bồn chở về để phục vụ nhu cầu khám chữa bệnh và sinh hoạt hàng ngày của bệnh viện, vừa tốn tiền lại không đảm bảo vệ sinh. Người dân trong huyện đa số phải dùng nước suối không đảm bảo vệ sinh nên mùa nắng nóng, tỷ lệ các bệnh đau mắt đỏ, tiêu chảy, mẩn ngứa gia tăng gấp 4 - 5 lần ngày thường...".
Theo Chủ tịch UBND huyện Ia Pa, ông Nguyễn Văn Chánh: Mấy năm trước, để xây dựng vùng đèo Kim Tân này thành thị trấn, huyện Ia Pa đã thực hiện giao đất thu tiền cho cán bộ, công nhân viên chức với giá chừng 10 - 15 triệu đồng/lô đất ở để cán bộ đến ở trước rồi nhân dân thấy đông mà tự giác lên sau. Thế nhưng, đất giao rồi mà do không đào được giếng nước nên không thấy ai cất nhà để ở, nhiều người muốn nhượng lại giá rẻ nhưng cũng chẳng ai ngó ngàng tới. Vì thế, khu trung tâm huyện Ia Pa được mệnh danh là "3 không": không thị trấn, không nước sạch và không dân!
 Nhà máy nước Ia Pa xây xong... để ngó. |
Nhà máy nước xây xong... để ngó!
Để chia sẻ khó khăn với chính quyền và nhân dân huyện Ia Pa, năm 2007, UBND tỉnh đã đầu tư xây dựng một công trình cấp nước sinh hoạt có công suất 1.000m3 nước/ngày, đêm cho khu trung tâm hành chính huyện. Công trình có tổng kinh phí 6,8 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách tỉnh năm 2007, gồm các hạng mục: 1 trạm bơm cấp 1 và bể chứa 150m3; 1 khu xử lý nước; hệ thống đường ống cấp nước dài 3km dọc tỉnh lộ 662. Công trình do UBND huyện Ia Pa làm chủ đầu tư, đơn vị thiết kế là Công ty cổ phần tư vấn thiết kế xây dựng Gia Lai; đơn vị thi công là Công ty cổ phần vật liệu và xây lắp Gia Lai.
Theo quy trình thiết kế, nước được hút từ sông Ba tại làng Blom xã Kim Tân, sau đó bơm ngược lên khu xử lý nước cách gần 1km ở trên đỉnh đồi phía sau tượng đài ở trung tâm huyện và từ đây nước được dẫn xuống theo hệ thống đường ống dài 3km rải dọc tỉnh lộ 662 cấp nước sinh hoạt cho các cơ quan công sở và dân cư.
Công trình được khởi công ngày 10/7/2007, theo hợp đồng đến ngày 14/4/2008 sẽ hoàn thành, nhưng do quá trình thi công kéo dài, qua nhiều lần gia hạn tiến độ, đến đầu tháng 9/2009 đã hoàn thành thi công và đưa vào hoạt động bơm nước thử tải, thử áp. Vậy nhưng đến nay, sau hơn nửa năm kể từ ngày công trình hoàn thành thi công, phía chủ đầu tư và đơn vị thi công vẫn chưa thực hiện được khâu bàn giao đưa vào sử dụng. Nguyên nhân của sự việc vẫn chưa được xác định rõ ràng do khâu thiết kế hay do bên thi công. Tuy nhiên được biết, cứ hễ nhà máy bơm nước để thử áp, thử tải thì đường ống dẫn nước lên khu xử lý bị bể. Giải quyết xong đoạn ống xung yếu này thì nước lại bể ra ở đoạn ống khác (?)...
Vì thế, mặc cho cán bộ công nhân, viên chức, bệnh viện, trường học và người dân khu vực trung tâm hành chính huyện Ia Pa hàng ngày phải mua nước sinh hoạt với giá đắt, nhà máy nước huyện xây xong đã lâu vẫn chỉ để ngó chơi mà không đưa vào hoạt động được.
Bài và ảnh: Sông Lam