Mở rộng đối tượng được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội
Trao đổi với PV Báo Sức khỏe và Đời sống, Luật sư Vương Thị Liễu – Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho biết, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã thiết lập chính sách trợ cấp hưu trí xã hội nhằm mở rộng diện bao phủ an sinh, tạo điều kiện để người cao tuổi không có lương hưu hoặc có mức hưởng bảo hiểm xã hội thấp được hỗ trợ khi về già.
Theo Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, Nghị định 176/2025/NĐ-CP và các nội dung sửa đổi tại Nghị định 335/2026/NĐ-CP, công dân Việt Nam thuộc một trong các nhóm sau có thể được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội nếu đáp ứng đủ điều kiện:
Không có lương hưu không đồng nghĩa với việc người cao tuổi không được hưởng các chính sách an sinh xã hội. Ảnh minh họa - AI.
Thứ nhất, người từ đủ 75 tuổi trở lên, không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng; hoặc đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng nhưng thấp hơn mức trợ cấp hưu trí xã hội. Người đề nghị phải có văn bản theo mẫu quy định.
Thứ hai, người từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo, không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng; hoặc đang hưởng các khoản này với mức thấp hơn trợ cấp hưu trí xã hội và có văn bản đề nghị.
Đáng chú ý, theo Nghị định 335/2026/NĐ-CP, mức trợ cấp hưu trí xã hội được điều chỉnh lên 540.000 đồng/người/tháng, thay cho mức 500.000 đồng/tháng trước đó.
Trường hợp người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội đồng thời thuộc diện hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng thì được hưởng chế độ có mức trợ cấp cao hơn, không cộng dồn hai khoản trợ cấp.
Ngoài mức hỗ trợ chung, căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách, UBND cấp tỉnh có thể trình HĐND cùng cấp quyết định hỗ trợ thêm cho người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Được cấp thẻ bảo hiểm y tế và hỗ trợ chi phí mai táng
Theo luật sư Vương Thị Liễu, bên cạnh khoản tiền trợ cấp hằng tháng, người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội còn được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật.
Đây là chính sách có ý nghĩa thiết thực bởi người cao tuổi thường có nhu cầu khám, chữa bệnh cao, trong khi nhiều người không có nguồn thu nhập ổn định để chủ động chi trả chi phí chăm sóc sức khỏe.
Một quyền lợi đáng chú ý khác là hỗ trợ chi phí mai táng khi người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội qua đời.
Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 176/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 335/2026/NĐ-CP, người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hoặc người đã có văn bản đề nghị hưởng trợ cấp, đủ điều kiện nhưng chưa được cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định mà qua đời thì người hoặc tổ chức trực tiếp lo mai táng được hỗ trợ chi phí mai táng.
Mức hỗ trợ tối thiểu bằng 20 lần mức trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng. Với mức trợ cấp 540.000 đồng/tháng hiện nay, khoản hỗ trợ mai táng tối thiểu là 10,8 triệu đồng.
Trường hợp người mất đồng thời thuộc diện được hỗ trợ mai táng theo nhiều chính sách khác nhau thì chỉ được hưởng một mức cao nhất, không nhận cộng dồn các khoản hỗ trợ.
Luật sư Liễu cũng cho hay, đối với người cao tuổi thuộc hộ nghèo, không có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng hoặc có người phụng dưỡng nhưng đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng còn được hưởng chính sách bảo trợ xã hội. Theo quy định, nhóm đối tượng này được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng, cấp thẻ bảo hiểm y tế và hỗ trợ chi phí mai táng khi qua đời. Trường hợp không có điều kiện sống tại cộng đồng và được tiếp nhận vào cơ sở trợ giúp xã hội, người cao tuổi còn được hưởng chế độ nuôi dưỡng, chăm sóc theo quy định.
Luật sư Vương Thị Liễu – Đoàn Luật sư TP Hà Nội. Ảnh: NVCC.
Thủ tục đề nghị hưởng trợ cấp thực hiện thế nào?
Luật sư Vương Thị Liễu cho biết, theo quy định hiện hành, người có nhu cầu hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hoặc người giám hộ của người đó lập tờ khai đề nghị theo Mẫu số 01 ban hành kèm theo Nghị định 335/2026/NĐ-CP.
Hồ sơ có thể được gửi trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, qua dịch vụ bưu chính hoặc nộp trực tiếp tại bất kỳ Bộ phận một cửa.
Trong thời hạn 7 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ, Chủ tịch UBND cấp xã nơi người đề nghị cư trú tổ chức xác thực thông tin, thẩm định và quyết định việc hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Thời điểm hưởng trợ cấp được tính từ tháng Chủ tịch UBND cấp xã ký quyết định. Trường hợp người đề nghị không đủ điều kiện hưởng, cơ quan có thẩm quyền phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
“Như vậy, người cao tuổi không có lương hưu vẫn có thể được bảo đảm nhiều quyền lợi an sinh quan trọng. Tuy nhiên, không phải tất cả người cao tuổi đều đương nhiên được nhận trợ cấp. Việc xác định chế độ cụ thể phải căn cứ vào độ tuổi, tình trạng hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội, hoàn cảnh hộ gia đình và các điều kiện theo quy định pháp luật”, Luật sư Vương Thị Liễu cho biết.
