Thực hiện Quyết định số 601/QĐ-BYT ngày 20/2/2014 của Bộ Y tế về phê duyệt kế hoạch triển khai tiêm vaccin phòng chống dịch sởi. Ngành y tế các địa phương trong cả nước đang tích cực triển khai với tinh thần chủ động và tích cực, với yêu cầu an toàn cao nhất cho trẻ nhưng cũng đảm bảo đủ số trẻ trong độ tuổi tiêm.
Giả định: Có tình huống xấu
Trước tình hình biến chứng của một số trẻ sau khi tiêm vaccin trong những năm qua, nhiều bậc phụ huynh có tâm lý e ngại không dám đưa trẻ đi tiêm phòng khiến con em họ bị bỏ lỡ các mũi tiêm chủng. Chính điều này đã phần nào làm ảnh hưởng đến việc ngăn ngừa các loại dịch bệnh phát sinh, phát triển nhất là đối với trẻ nhỏ. Chị Vũ Thị Hồng Minh (Hưng Yên) đang có con nhỏ. Khi được hỏi về việc tiêm chủng của con, chị Minh cho biết: “Xem tivi, đọc báo thấy đưa tin có trẻ bị biến chứng do sau khi tiêm vaccin, vì thế gia đình tôi không dám đưa trẻ đi tiêm phòng, sợ biết đâu khi tiêm con mình cũng sẽ bị ảnh hưởng. Vì thế mà bé nhà tôi được hơn một tuổi mới chỉ tiêm phòng có mũi viêm gan B sơ sinh và mũi lao”.
Tiêm vaccin sởi cho trẻ. Ảnh: TM
Còn chị Bùi Thị Thu (huyện Ân Thi, Hưng Yên) cho biết, hai cháu con nhà chị (đứa lớn 4 tuổi, đứa bé được gần 2 tuổi) mới chỉ tiêm chủng được mấy mũi đầu khi bé vài tháng tuổi. Còn các mũi phòng sởi, quai bị, Rubella, thủy đậu... thì vẫn chưa bé nào được đi tiêm chủng. Nguyên nhân là do đến lịch tiêm chủng ngày 25 hàng tháng, chị bận việc rồi quên mất. Một phần là thấy hai con khỏe mạnh, ít bệnh tật nên tâm lý chủ quan “không tiêm tháng này thì tiêm tháng khác”. Cứ như vậy lâu dần, chị Thu quên mất cả việc phải đưa con đi tiêm chủng hàng tháng để phòng dịch bệnh.
Ngoài hai trường hợp kể trên, nhiều bậc phụ huynh không những lo sợ biến chứng của tiêm vaccin mà họ còn có tâm lý chủ quan, lơ là trong tiêm phòng cho con, chỉ khi có dịch bệnh xảy ra mới nghĩ đến việc tiêm phòng. Một số loại vaccin nếu không tiêm đúng thời gian quy định, để khi quá tháng tuổi, việc phòng, chống dịch bệnh sẽ đạt hiệu quả thấp.
Theo BS. Phạm Văn Ngọc, Trưởng khoa Các bệnh truyền nhiễm và vaccin sinh phẩm, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Hưng Yên cho biết: Trước biến chứng của một số trẻ sau khi tiêm vaccin ở các tỉnh, thành khác, việc tiêm chủng cho trẻ đã được tỉnh kiểm soát chặt chẽ. Trước và trong khi tiêm chủng, ngành y tế đều thành lập các đoàn kiểm tra về vaccin, về việc khám sàng lọc trẻ. Khi trẻ có dấu hiệu ốm đều được chỉ định không tiêm phòng. Theo quy định, mỗi buổi chỉ được tiêm tối đa cho 50 trẻ và tiêm cho đến khi hết vaccin chứ không phải chỉ tổ chức tiêm phòng trong một ngày/tháng như trước đây.
Để tăng cường công tác phòng, chống dịch bệnh, Sở Y tế Hưng Yên chỉ đạo các cơ sở y tế có giường bệnh cần tăng cường giám sát các trường hợp nghi ngờ, báo cáo nhanh các bệnh truyền nhiễm gây dịch, đặc biệt là tình hình bệnh cúm A, sốt xuất huyết, sởi, Rubella...
Tại Hà Nội, từ ngày 3-10/3, Hà Nội triển khai tiêm vaccin sởi đợt 1 trên địa bàn thành phố; đợt 2 sẽ tổ chức tiêm vét từ ngày 3-10/4. Theo thống kê của Trung tâm Y tế dự phòng Hà Nội, trong đợt tiêm này, Hà Nội có khoảng 60.000 trẻ tiêm, trong đó 40.000 trẻ tiêm mũi thường xuyên, 20.000 trẻ tiêm vét mũi sởi. Để đảm bảo công tác chủng nói chung và tiêm sởi nói riêng diễn ra an toàn, Sở Y tế Hà Nội đã thành lập 10 đoàn kiểm tra công tác tiến hành kiểm tra 100% các điểm tiêm trên địa bàn thành phố trong dịp này... Để cán bộ y tế thực hành tiêm chủng có tâm lý vững vàng và sẵn sàng xử lý mọi tình huống có thể xảy ra, theo ông Nguyễn Khắc Hiền - Giám đốc Sở Y tế Hà Nội, Sở đã đề ra tình huống giả định có trẻ bị sốc sau tiêm vaccin cần cấp cứu tại chỗ và chuyển lên tuyến tại Trạm Y tế phường Gia Thụy, quận Long Biên. Từ tình huống giả định này cho thấy, phòng cấp cứu trẻ sốc sau tiêm vaccin có chuẩn bị trang thiết bị cấp cứu đảm bảo đầy đủ. Thời gian xe cứu thương ở Trung tâm Y tế quận Long Biên đến đáp ứng được; các trang thiết bị cần thiết mang theo đầy đủ, đảm bảo có bác sĩ, y tá... Qua đây, Sở Y tế Hà Nội khẳng định: “Các trạm y tế, các điểm tiêm chủng cần phối hợp với các phòng khám, trung tâm y tế trên địa bàn và bệnh viện tuyến trên để trường hợp có trẻ bị sốc sau tiêm vaccin được đưa đi cấp cứu kịp thời”.
Rà soát và đảm bảo đủ số trẻ đi tiêm chủng
Liên quan đến thông tin một trẻ sơ sinh được người nhà đưa đến Trạm y tế xã Lộc Tân, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa để tiêm ngừa vaccin viêm gan B nhưng Trạm y tế từ chối không tiêm cho trẻ gây bức xúc cho gia đình và dư luận. Sáng 5/3, phóng viên báo Sức khỏe&Đời sống đã liên hệ với ông Trần Bùi Hưng, Trạm trưởng Trạm y tế xã Lộc Tân, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hoá, ông Hưng cho biết, những cháu sinh ra ở trạm y tế xã đều được tiêm vaccin phòng viêm gan B trong vòng 24 giờ đầu sau sinh, tuy nhiên, một số cháu bị từ chối tiêm ở trên là do các cháu được sinh tại BVĐK huyện nhưng không hiểu vì lý do gì mà bệnh viện lại không tiêm trong vòng 24 giờ đầu cho các cháu, 7 ngày sau gia đình mới đưa cháu đến tiêm phòng nên Trạm y tế đã từ chối.
Trả lời câu hỏi của phóng viên về thực hiện tiêm chủng cho trẻ trong những ngày sắp tới, ông Hưng cho biết, rút kinh nghiệm từ việc tuyên truyền cho người dân chưa tốt về lợi ích sau tiêm chủng, lần này trạm y tế phối hợp với cấp ủy địa phương đẩy mạnh việc tuyên truyền đến tận người dân trong xã về lợi ích lâu dài của tiêm chủng đầy đủ cho trẻ. Đồng thời, về phía cán bộ y tế xã động viên cán bộ của trạm thực hiện nghiêm túc các chỉ dẫn của cơ quan y tế cấp trên, có sổ sách ghi đầy đủ. Đảm bảo 100% số trẻ trong độ tuổi tiêm chủng được tiêm đầy đủ.
Hiện nay, y tế các địa phương đang tập trung nguồn lực để triển khai các hoạt động tiêm chủng. Trong đó, công tác chuẩn bị, bảo quản vaccin được thực hiện chặt chẽ. Công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe tại cộng đồng sẽ tiếp tục được đẩy mạnh hơn nữa, nhất ở những địa bàn vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số. Nội dung tuyên truyền chủ yếu tập trung vào các biện pháp phòng, chống dịch, lợi ích của việc tiêm chủng, nhất là việc tiêm phòng vaccin sởi đúng lịch, đủ mũi cho trẻ em trong độ tuổi tiêm chủng mở rộng... Các trung tâm y tế huyện, thành phố tiếp tục rà soát, thống kê các đối tượng chưa tiêm hoặc tiêm chưa đầy đủ 2 mũi vaccin sởi, đồng thời bảo đảm đầy đủ cơ số thuốc, vaccin và trang thiết bị để phục vụ chiến dịch tiêm vét trong toàn tỉnh. Tổ chức các lớp tập huấn về phác đồ chống sốc phản vệ và cấp cứu sốc phản vệ. Thành lập các đội tiêm chủng lưu động nếu cần.
