Trái với thông lệ bệnh sốt xuất huyết tập trung vào tháng 7-9 hàng năm, ngay trong 6 tháng đầu năm nay các ca sốt xuất huyết đã gia tăng nhanh ở cả 3 miền Bắc, Trung, Nam. Ngành y tế đang nỗ lực tìm nhiều biện pháp để đối phó với nguy cơ dịch sốt xuất huyết sẽ phức tạp hơn trong mùa mưa bão đang tới rất gần.
Khó trong giám sát
"Hiện nay, các bệnh viện sử dụng cả test nhanh để chẩn đoán các ca mắc sốt xuất huyết. Tuy nhiên, theo quy định giám sát thì một người được coi là mắc sốt xuất huyết khi đã có xét nghiệm MAC- ELISA, chứ chưa được lấy kết quả test nhanh vào trong giám sát sốt xuất huyết. Do đó, chúng tôi khá lúng túng trong vấn đề giám sát, xác định dịch", một cán bộ Trung tâm Y tế dự phòng Hà Nội cho hay. Đại diện của Dự án phòng chống sốt xuất huyết khu vực miền Bắc cũng thừa nhận, không chỉ riêng Hà Nội mà đại diện nhiều bệnh viện cũng đã yêu cầu hướng dẫn cụ thể hơn về việc sử dụng test nhanh trong chẩn đoán sốt xuất huyết. Ban điều hành dự án miền Bắc đang tập hợp các ý kiến, sau đó trình lên Hội đồng quốc gia để xin ý kiến. Bởi lẽ, việc sử dụng test nhanh cũng có một số vấn đề cần lưu ý. Hiện nay trên thị trường có 2 loại test nhanh: một về kháng nguyên, một về kháng thể. Test cho kết quả kháng nguyên thường có độ nhạy cao, nhưng Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo độ nhạy của loại test này chỉ cao đối với 5 ngày đầu bệnh nhân khởi phát. Riêng loại test cho kết quả kháng thể, dù cho kết quả dương tính cũng chưa thể khẳng định ngay là sốt xuất huyết, vì có thể do kháng chéo giữa viêm não Nhật Bản và sốt vàng.
 Rác rưởi và kênh thoát nước lộ thiên sẽ khiến bệnh SXH còn dai dẳng. |
Không được buông lỏng
Bác sĩ Hà Đình Ngư, Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Chiến dịch phun hóa chất chủ động phòng dịch sốt xuất huyết tại 30 xã của tỉnh Thanh Hóa vào tháng 8 và tháng 10/2009 có khả năng không thực hiện được vì chưa biết lấy hóa chất ở đâu. Nếu tính trung bình mỗi xã cần 20-22 lít hóa chất, Trung tâm y tế dự phòng tỉnh sẽ cần một số tiền lớn để mua đủ 600 lít hóa chất, nhưng đây là chuyện quá xa xôi". Giải đáp về vấn đề thiếu hóa chất của các địa phương, đại diện Cục Y tế dự phòng và môi trường khẳng định, hiện nay trong kho của Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương vẫn còn hơn 1.000 lít hóa chất. Cục Y tế dự phòng cũng đang mua thêm 10.000 lít nữa. Những địa phương hiện còn thiếu hóa chất phục vụ công tác phòng dịch chủ động cho những vùng nguy cơ cao, cần làm sớm kế hoạch chi tiết gửi về Ban điều hành Dự án phòng, chống sốt xuất huyết để được bổ sung. Ngoài ra, các địa phương có thể sử dụng nguồn ngân sách mà nhà nước đã cấp cho công tác phòng chống dịch sốt xuất huyết (đã phân bổ về các địa phương) để thực hiện công tác phòng chống dịch.
Còn tại Hà Nội, bệnh sốt xuất huyết so với cùng kỳ năm ngoái, số ca mắc tăng gấp 11,5 lần. Theo nhận định của ông Đỗ Lê Huấn, Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng Hà Nội thì năm nay, dịch sốt xuất huyết đến sớm hơn 1 tháng so với mọi năm. "Đây đang là thời gian cao điểm nhất của dịch. Thời kỳ căng thẳng này kéo dài từ tháng 7 đến hết tháng 9", ông Huấn nói. Theo số liệu thống kê của Sở Y tế Hà Nội, tính đến ngày 28/8 đã có 2.672 trường hợp mắc sốt xuất huyết, hiện nay 100% quận, huyện của thành phố đã có người sốt xuất huyết, chỉ tính riêng 2 tháng trở lại đây đã có 1.300 ca mắc sốt xuất huyết mới, chủ yếu tập trung tại khu vực nội thành và các nơi có tốc độ đô thị hóa mạnh mẽ (như Từ Liêm, Cầu Giấy, Thanh Trì). Hơn nữa, đây lại là thời gian trong mùa dịch, qua kết quả giám sát côn trùng truyền bệnh tại nhiều quận, huyện trên địa bàn chỉ số muỗi đều vượt ngưỡng gây dịch.
Thời gian vừa qua, cả người dân lẫn phương tiện thông tin đại chúng đều tập trung vào diễn biến dịch cúm A/H1N1/2009, trong khi bệnh sốt xuất huyết vẫn âm thầm tồn tại dai dẳng. Vì lẽ đó, bên cạnh chủ động phòng ngừa và hạn chế các ca mắc mới của cúm A/H1N1/2009, việc chủ động giữ gìn môi trường sống sạch sẽ, an toàn để sốt xuất huyết không có điều kiện phát triển là việc nên làm và thường xuyên không thể lơ là.
Tuấn Anh - Thanh Mai