DHA và EPA - hai loại omega-3 có nhiều trong cá biển - hiện diện trong màng tế bào của hầu hết các cơ quan, đặc biệt tập trung nhiều ở não và võng mạc. Chính vì vậy, omega-3 không chỉ tham gia vào hoạt động của hệ tim mạch mà còn góp phần duy trì chức năng thần kinh, thị giác, miễn dịch và quá trình điều hòa phản ứng viêm trong cơ thể.
Dưới đây là những lợi ích tiềm năng của omega-3 ngoài tác dụng với tim mạch:
1. Omega-3 giúp điều hòa phản ứng viêm trong cơ thể
EPA và DHA là tiền chất tạo ra các chất trung gian giúp kết thúc phản ứng viêm (specialized pro-resolving mediators). Nhờ đó, omega-3 góp phần điều hòa phản ứng viêm thay vì chỉ đơn thuần "ức chế viêm". Điều này đặc biệt có ý nghĩa bởi tình trạng viêm mức độ thấp kéo dài được xem là yếu tố liên quan đến nhiều bệnh mạn tính như bệnh tim mạch, đái tháo đường type 2, béo phì, gan nhiễm mỡ, viêm khớp…
Một số nghiên cứu còn cho thấy người bị viêm khớp dạng thấp sử dụng omega-3 có thể giảm đau khớp và giảm nhu cầu dùng thuốc chống viêm ở một số trường hợp. Tuy nhiên, omega-3 không thay thế thuốc điều trị.
Omega-3 không chỉ tốt cho tim mạch mà còn hỗ trợ não bộ, mắt, điều hòa phản ứng viêm, duy trì sức khỏe gan và quá trình chuyển hóa của cơ thể.
2. Não bộ là cơ quan hưởng lợi nhiều từ omega-3
DHA chiếm tỷ lệ rất lớn trong cấu trúc màng tế bào thần kinh. Loại acid béo này giúp duy trì tính linh hoạt của màng tế bào, hỗ trợ dẫn truyền tín hiệu giữa các tế bào thần kinh và góp phần vào hoạt động nhận thức.
Một số nghiên cứu quan sát ghi nhận người có chế độ ăn giàu cá thường có nguy cơ suy giảm nhận thức thấp hơn. Tuy nhiên, bằng chứng về việc bổ sung omega-3 giúp phòng ngừa sa sút trí tuệ hoặc Alzheimer vẫn chưa đủ mạnh để đưa ra khuyến cáo sử dụng thường quy.
3. Đôi mắt cũng cần omega-3
DHA là thành phần quan trọng của võng mạc. Nếu khẩu phần ăn thiếu omega-3 kéo dài, chức năng của võng mạc có thể bị ảnh hưởng. Các nghiên cứu cũng cho thấy omega-3 có thể giúp cải thiện triệu chứng khô mắt ở một số người, mặc dù kết quả giữa các nghiên cứu chưa hoàn toàn thống nhất.
Đối với bệnh thoái hóa điểm vàng do tuổi già (AMD), các nghiên cứu lớn do NIH tài trợ cho thấy việc bổ sung EPA và DHA không giúp tăng thêm hiệu quả so với công thức vitamin AREDS2 chuẩn. Vì vậy, omega-3 không được xem là biện pháp điều trị AMD.
4. Có thể hỗ trợ cải thiện gan nhiễm mỡ
Gan nhiễm mỡ không do rượu ngày càng phổ biến cùng với béo phì và hội chứng chuyển hóa. Các nghiên cứu cho thấy omega-3 có thể giúp giảm triglyceride trong máu và cải thiện lượng mỡ tích tụ trong gan ở một số người mắc gan nhiễm mỡ. Tuy nhiên, omega-3 không thể thay thế việc giảm cân, kiểm soát đường huyết, tập luyện và thay đổi chế độ ăn - những yếu tố vẫn giữ vai trò điều trị nền tảng.
5. Hỗ trợ sức khỏe tinh thần
Một số nghiên cứu cho thấy omega-3, đặc biệt EPA, có thể hỗ trợ giảm triệu chứng trầm cảm khi được sử dụng cùng các phương pháp điều trị chuẩn. Tuy nhiên, bằng chứng hiện nay vẫn chưa đủ mạnh để khẳng định omega-3 có hiệu quả rõ ràng khi dùng đơn độc điều trị trầm cảm.
Do đó, người bệnh không nên tự ý thay thế thuốc chống trầm cảm bằng dầu cá hoặc các chế phẩm omega-3.
6. Không chỉ giảm triglyceride, omega-3 còn có lợi cho chuyển hóa
Ngoài tác dụng đối với tim mạch, omega-3 còn giúp giảm triglyceride máu, tham gia điều hòa chức năng mạch máu, hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch, tham gia cấu trúc màng tế bào trên toàn cơ thể… Đây là lý do omega-3 được xem là một acid béo thiết yếu mà cơ thể cần được cung cấp thường xuyên từ thực phẩm.
Thực phẩm giàu omega-3.
Omega-3 không chỉ được biết đến với vai trò bảo vệ tim mạch mà còn tham gia vào nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể: Điều hòa phản ứng viêm, duy trì chức năng não bộ, thị giác, hỗ trợ sức khỏe gan và chuyển hóa. Tuy nhiên, mức độ bằng chứng không giống nhau ở từng lợi ích. Đối với nhiều bệnh lý như trầm cảm, sa sút trí tuệ hay bệnh mắt, omega-3 có thể đóng vai trò hỗ trợ nhưng chưa đủ bằng chứng để thay thế các phương pháp điều trị đã được khuyến cáo.
Cách tốt nhất để bổ sung omega-3 vẫn là duy trì chế độ ăn cân đối với ít nhất hai bữa cá mỗi tuần và chỉ sử dụng thực phẩm bổ sung khi cần thiết theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Mời độc giả xem thêm:
