Y đức là đạo đức thầy thuốc. Một BS vì BN làm phiền mà cáu kỉnh hoặc lo cho BN mà nổi giận khi họ không chịu hợp tác, thực hiện việc chữa bệnh cho chính mình thực ra người có y đức, có văn hóa hơn nhiều so với một BS luôn tươi cười, nhẹ nhàng nhưng khuyên họ làm đủ xét nghiệm không cần thiết, kê đơn thật đắt tiền và “ân cần” chỉ cả địa chỉ nơi bán thuốc.
Khái niệm BV không chỉ là BV công mà phòng khám tư cũng có các hoạt động như trong BV. Phần lớn các BS tư, phòng khám tư hiện nay đều rất ân cần và nhiệt tình hướng dẫn đủ thứ xét nghiệm, chụp chiếu khi không cần thiết mà thực chất là để thu hồi vốn nhanh trang thiết bị y tế đã đầu tư. Cách mà các hãng thuốc, cửa hàng thuốc tìm mọi cách tiếp cận với thầy thuốc để bán thuốc, nếu bác sĩ nào không vượt qua được cám dỗ của “hoa hồng” thì có thể làm khổ BN, gây tốn kém không cần thiết.
 Chỉ dẫn cho bệnh nhân ở BV Phụ sản Trung ương. Ảnh: Tuấn Anh |
Trong các BV công, tình trạng quá tải là một thực tế và nhiều BV hiện nay đã cố gắng cải tiến quy trình khám chữa bệnh được dư luận ghi nhận và hoan nghênh. Tuy nhiên, tình trạng gây phiền hà cho người bệnh với sự “cẩn thận” thái quá khiến BN phải đi lòng vòng, chờ đợi vẫn còn. Từ sự quá tải xuất hiện tình trạng “cò mồi” tại các BV. Và cũng do quá tải, đã có BS liên kết với nhân viên y tế của BV để đưa BN đi khám, xét nghiệm, chiếu chụp tại cơ sở y tế tư nhân hoặc BN điều trị nội trú phải ra ngoài mua thuốc và vật tư tiêu hao y tế vẫn còn diễn ra. Ngay trong BV công, việc BS để tỏ ra quan tâm BN quen biết đã lạm dụng xét nghiệm, kỹ thuật cao dẫn đến tăng chi phí khám chữa bệnh cũng có. Và chuyện lợi dụng bảo hiểm y tế để chiếm đoạt thuốc bảo hiểm y tế hoặc việc thu chi ở một số BV không minh bạch… cũng thuộc phạm trù y đức, xói mòn văn hóa BV.
Nhìn thẳng vào sự thật, Bộ Y tế đã không tránh né hiện tượng tiêu cực còn tồn tại chính là một thái độ dũng cảm có văn hóa. Tại buổi giao ban công tác khám chữa bệnh do Bộ Y tế chủ trì diễn ra ở TP. HCM, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Xuyên đã thẳng thắn: “Trong quá trình các BV làm xã hội hóa y tế, có tình trạng liên doanh liên kết trong mua sắm máy móc, trang thiết bị y tế, dẫn đến lạm dụng các xét nghiệm, kỹ thuật chẩn đoán...”. Thứ trưởng yêu cầu các BV phải chấn chỉnh việc này và phải củng cố lại Hội đồng Thuốc tại các BV để giám sát việc kê toa của BS.
Văn hóa BV rõ ràng không chỉ là việc giao tiếp với BN mà sâu xa hơn là đạo đức thầy thuốc với những mối quan hệ khác có thể ảnh hưởng tới dân vì những mưu lợi trái tinh thần y đức. Với những giải pháp gần đây của Bộ Y tế, vấn đề y đức đã được nhìn nhận dưới nhiều góc độ, thẳng thắn hơn một cách nghiêm minh, cầu thị tuy không ồn ào nhưng đã tạo được những biến chuyển bước đầu khiến dư luận đồng tình và khen ngợi. Những cố gắng thực chất ấy cũng là nét “văn hóa bệnh viện” lan tỏa từ người đứng đầu Bộ Y tế đến từng BV, phòng khám, trạm y tế cơ sở.
Có thể mỗi người hiểu khái niệm “văn hóa bệnh viện” ở mức độ nhiều ít khác nhau nhưng để xây dựng và nâng cao văn hóa BV lại cần hơn đến bản lĩnh, sự gương mẫu của đội ngũ cán bộ y tế. Những biện pháp gần đây, đặc biệt là 7 giải pháp trước mắt mà Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đề ra đã được dân tin tưởng. Khi niềm tin đã có, những khó khăn, bất cập trong hoạt động y tế dứt khoát sẽ được cải thiện. Đó là một quy luật…
Hiền Lê