Việc tiếp xúc hoặc phơi nhiễm phóng xạ ảnh hưởng nghiêm trong đến sức khỏe cũng như môi trường sống, vì vậy việc đảm bảo an toàn phóng xạ là vô cùng cần thiết và quan trọng. Theo tiêu chuẩn quốc tế và trong nước, mỗi loại phóng xạ có mức độ an toàn khác nhau. Theo thống kê của các nhà khoa học trên thế giới thì có hơn 3.000 đồng vị phóng xạ trong đó 84 đồng vị có sẵn trong tự nhiên, còn lại là đồng vị phóng xạ nhân tạo.
Cần đảm bảo an toàn nguồn phóng xạ.
Các mức an toàn phóng xạ
Theo Thông tư 01/2019/TT-BKHCN có quy định 4 mức an toàn phóng xạ tương ứng với độ nguy hiểm của nguồn phóng xạ, cụ thể như sau:
• Mức an ninh A tương ứng nguồn nhóm 1 (nguồn nguy hiểm nhất, mức an toàn cao nhất) thường sử dụng trong chiếu xạ công nghiệp đồng vị (Co-60) hoạt độ 30kCi-500kCi.
• Mức an ninh B tương ứng nguồn nhóm 2 thường dùng trong chụp ảnh mối hàn đồng vị Ir-192 hoạt độ xung quanh 100Ci.
• Mức an ninh C tương ứng nguồn nhóm 3;
• Mức an ninh D tương ứng nguồn nhóm 4 và 5 (nguồn yếu nhất, mức an toàn thấp nhất) thường sử dụng trong đo độ dày giấy, nhựa, vải, bao bì, polime; Đo độ dày thép cán, đo mức trong nhà máy rượu, bia, nước giải khát; Phân hàm lượng vàng; Đo độ ẩm, độ chặt nền móng; Phân tích trực tuyến thành phần nền móng xi măng, than đá; Đo mức độ, mật độ, đo lưu lượng. Các loại đồng vị Kr-85, Sr-90, Pm-147, Am-241, Am-241/Be, Cf-252, Cs-137.
Quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực không bảo đảm an toàn nguồn phóng xạ
Theo Điều 2 Nghị định 71/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử an ninh nguồn phóng xạ như sau:
1. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây khi quản lý, sử dụng, lưu giữ nguồn phóng xạ thuộc mức an ninh D theo quy định về bảo đảm an ninh nguồn phóng xạ:
a) Không kiểm đếm hoặc không có quy trình kiểm đếm nguồn phóng xạ theo quy định;
b) Không xây dựng hoặc xây dựng nhưng không thực hiện quy định trách nhiệm, quyền hạn của từng đơn vị, cá nhân liên quan đến việc bảo đảm an ninh nguồn phóng xạ theo quy định.
2. Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây khi quản lý, sử dụng, lưu giữ nguồn phóng xạ thuộc mức an ninh C theo quy định về bảo đảm an ninh nguồn phóng xạ:
a) Không kiểm đếm hoặc không có quy trình kiểm đếm nguồn phóng xạ theo quy định;
b) Không xây dựng hoặc xây dựng nhưng không thực hiện quy định trách nhiệm, quyền hạn của từng đơn vị, cá nhân liên quan đến việc bảo đảm an ninh nguồn phóng xạ theo quy định;
c) Không có biện pháp ngăn chặn việc di dời trái phép nguồn phóng xạ trong trường hợp sử dụng nguồn phóng xạ cố định;
d) Không có rào chắn cho khu vực tiến hành công việc bức xạ trong trường hợp sử dụng nguồn phóng xạ di động theo quy định;
đ) Không có biển cảnh báo phóng xạ cho khu vực tiến hành công việc bức xạ trong trường hợp sử dụng nguồn phóng xạ di động theo quy định;
e) Không có nơi cất giữ nguồn phóng xạ trong thời gian không sử dụng hoặc không lắp khóa tại các điểm có thể tiếp cận vào nơi đặt nguồn trong trường hợp sử dụng nguồn phóng xạ di động theo quy định;
g) Không có quy trình quản lý khóa và chìa khóa đối với nơi cất giữ nguồn phóng xạ trong trường hợp sử dụng nguồn phóng xạ di động theo quy định;
h) Không có nhật ký sử dụng nguồn phóng xạ trong trường hợp sử dụng nguồn phóng xạ di động theo quy định;
i) Không có quy trình bàn giao nguồn phóng xạ giữa các bộ phận trong cơ sở trong trường hợp sử dụng nguồn phóng xạ di động theo quy định.
3. Phạt tiền từ 25.000.000 đồng đến 35.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây khi quản lý, sử dụng, lưu giữ nguồn phóng xạ thuộc mức an ninh B theo quy định về bảo đảm an ninh nguồn phóng xạ:
a) Không kiểm đếm hoặc không có quy trình kiểm đếm nguồn phóng xạ theo quy định;
b) Không xây dựng hoặc xây dựng nhưng không thực hiện văn bản quy định trách nhiệm, quyền hạn của từng đơn vị, cá nhân liên quan đến việc bảo đảm an ninh nguồn phóng xạ theo quy định;
c) Không có thiết bị để ghi nhận và lưu giữ hình ảnh việc tiếp cận trái phép tại các lối tiếp cận phòng đặt nguồn phóng xạ đối với một trong các trường hợp sau: lưu giữ nguồn phóng xạ; sử dụng nguồn phóng xạ cố định; nguồn phóng xạ sử dụng trong xạ trị áp sát liều cao/trung bình theo quy định;
d) Không có rào chắn cho khu vực tiến hành công việc bức xạ trong trường hợp lưu giữ nguồn phóng xạ hoặc sử dụng nguồn phóng xạ di động theo quy định;
đ) Không có biển cảnh báo phóng xạ cho khu vực tiến hành công việc bức xạ trong trường hợp lưu giữ nguồn phóng xạ hoặc sử dụng nguồn phóng xạ di động theo quy định;
e) Không có nơi cất giữ nguồn phóng xạ trong thời gian không sử dụng hoặc không lắp khóa tại các điểm có thể tiếp cận vào nơi đặt nguồn trong trường hợp lưu giữ nguồn phóng xạ hoặc sử dụng nguồn phóng xạ di động theo quy định;
g) Không có quy trình quản lý khóa và chìa khóa đối với nơi cất giữ nguồn phóng xạ trong trường hợp lưu giữ nguồn phóng xạ hoặc sử dụng nguồn phóng xạ di động theo quy định;
h) Không có nhật ký sử dụng nguồn phóng xạ trong trường hợp sử dụng nguồn phóng xạ di động theo quy định;
i) Không có quy trình bàn giao nguồn phóng xạ giữa các bộ phận trong cơ sở trong trường hợp sử dụng nguồn phóng xạ di động theo quy định.
4. Phạt tiền từ 35.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây khi quản lý, sử dụng, lưu giữ nguồn phóng xạ thuộc mức an ninh A theo quy định về bảo đảm an ninh nguồn phóng xạ:
a) Không kiểm đếm hoặc không có quy trình kiểm đếm nguồn phóng xạ theo quy định;
b) Không xây dựng hoặc xây dựng nhưng không thực hiện văn bản quy định trách nhiệm, quyền hạn của từng đơn vị, cá nhân liên quan đến việc bảo đảm an ninh nguồn phóng xạ theo quy định;
c) Không có quy trình quản lý khóa và chìa khóa theo quy định;
d) Không có thiết bị để phát hiện, báo động việc tiếp cận trái phép tại các lối vào, ra phòng đặt nguồn phóng xạ theo quy định;
đ) Không có thiết bị để ghi nhận và lưu giữ hình ảnh việc tiếp cận trái phép tại các lối tiếp cận phòng đặt nguồn phóng xạ, phòng điều khiển nguồn, phòng điều khiển hệ thống an ninh, bể xử lý nước cho bể chứa nước bảo quản nguồn phóng xạ;
e) Không có nơi riêng biệt để lưu giữ nguồn phóng xạ trong trường hợp lưu giữ nguồn phóng xạ theo quy định;
g) Không có sổ theo dõi việc nhập và xuất nguồn phóng xạ trong trường hợp lưu giữ nguồn phóng xạ theo quy định;
h) Không cất giữ nguồn phóng xạ trong thiết bị chứa nguồn hoặc bình bảo vệ có khóa hoặc không áp dụng các biện pháp để hạn chế khả năng di dời nguồn phóng xạ trong trường hợp lưu giữ nguồn phóng xạ theo quy định.
Như vậy mức phạt về an toàn phóng xạ có thể dao động từ 10 đến 50 triệu đồng, việc quản lý chặt chất phóng xạ là cần thiết nhằm bảo vệ người lao động cũng như cộng đồng an toàn.
Xem chi tiết Nghị định 71/2026/NĐ-CP