Từ quốc lộ 1A đoạn thị trấn Kiện Khê rẽ hướng Tây khoảng 2 cây số là đến Tiểu khu La Mát trắng xoá khói bụi. Và nơi đây, bao nhiêu nước mắt đã chảy, bao nhiêu nỗi đau ở lại khi người thân ra đi vì những căn bệnh quái ác... Ở La Mát, khói bịu đe dọa sức khỏe của người dân nơi đây.
Khói bụi La Mát
Tiểu khu La Mát thuộc thị trấn Kiện Khê - huyện Thanh Liêm - tỉnh Hà Nam hiện lên như một công xưởng khổng lồ nằm lọt thỏm trong những dãy núi đá vôi trắng xoá đã bị khai thác kiệt quệ trông không khác lắm với cảnh những con đê bị rắc vôi bột sống trừ bệnh dịch tả.
Anh bạn người bản địa khẽ rỉ tai, "giới thiệu": "Trước kia, đây là dãy "Hạ Long núi trên cạn" đẹp như tranh vẽ với hàng loạt di tích núi đá vôi tạo thành được Nhà nước công nhận là Di sản thiên nhiên cấp quốc gia như: hồ Tam Trúc, Kẽm Trống, ngũ Động Sơn... nhưng bây giờ thì thành phế tích hết rồi, bao nhiêu công ty, xí nghiệp chia nhau "xẻ thịt" núi đá vôi khiến La Mát suốt ngày đêm sống trong sương bụi và những tiếng ầm ầm của mìn phá núi, của những chiếc xe tải khổng lồ, những máy nghiền đá rú lên như rút hết gan ruột người dân nơi đây vậy".
Và không phải chờ lâu, anh bạn chỉ về hướng Tây nơi khói bụi mịt mù, một đoàn xe lớn nhỏ như những mãnh thú lâu ngày bị nhốt trong cũi hung hăng nối đuôi nhau từ hẻm một dãy núi chở đầy ắp những khối đá trắng nhợt nhạt đi về phía công trường nghiền đá...
Tôi đứng cạnh một trạm bán xăng để đếm từng đoàn xe tải rầm rập ra vào con đường khói bụi này. Chỉ chưa đầy nửa tiếng đã có tới hơn một trăm chiếc xe tải đủ loại gầm rú khuấy trắng một vùng trời La Mát để tiến sâu vào trong "ăn" từng quả núi, ủi từng quả đồi khiến cho những vùng lân cận Tiểu khu La Mát cũng phải "ngậm đắng nuốt cay" mà "xé" từng quả núi đến cạn cùng chia cho những công ty, xí nghiệp... đang ngày đêm cày xới hết công suất.
Chỉ tính riêng Tiểu khu La Mát đã có hơn 20 cơ quan, xí nghiệp được cấp giấy phép khai thác đá, đó là chưa kể đến vài chục hợp tác xã cũng ra sức "mổ thịt" La Mát. Trong số đó phải kể đến Nhà máy xi măng Kiện Khê, Xí nghiệp mỏ đá Phủ Lý cùng hàng loạt công ty có "máu mặt" trong việc khai thác, tận diệt những danh thắng thiên nhiên.
Chị Nguyễn Thị Tâm bức xúc nói: "Cả ngày lẫn đêm họ đều khai thác không ngơi nghỉ khiến La Mát đã bụi giờ lại phải chịu sự ồn ào do tiếng mìn phá đá, tiếng xe tải rầm rập suốt ngày đêm, cứ tình hình này thì chỉ vài năm nữa La Mát không còn lấy một hòn đá vôi chứ chưa nói đến những danh thắng thiên tạo".
Đứng trên tầng thượng của UBND thị trấn Kiện Khê để quan sát, khắp La Mát nơi đâu cũng bị phủ một màu trắng nhợt nhạt. Những con đường bụi bốc mù mịt theo gió cuốn vào từng "xentimét" cây cối, nhà cửa khiến hàng chục hộ phải "bỏ của chạy lấy người" vì không chịu nổi cảnh "đi ngủ cũng đeo khẩu trang". Thậm chí nhiều nhà không biết đến một bữa cơm "nguyên chất" bởi món gì cũng pha chút bụi bặm do những công trường gần đó "tặng" cho.
Người dân La Mát không còn nhớ biết bao lần làm đơn gửi lên chính quyền và các cơ quan chức năng để cứu núi, cứu người nhưng bao nhiêu lá đơn ra đi là bấy nhiêu sự mong chờ mòn mỏi để rồi "bặt vô âm tín".
 Các xe tải ngày đêm khuấy bụi ở La Mát. |
Bao giờ La Mát trở lại màu xanh?
Để hạn chế tình trạng "bụi phủ nhà", UBND thị trấn đã cho xây dựng, nâng cấp các con đường dẫn vào công trường nhưng xem ra tình hình không có gì khả thi ngoài việc thuận tiện cho từng đoàn xe gia tăng số lượng chuyến kéo theo lượng bụi dày đặc khiến các con đường nhựa mới được nâng cấp chẳng khác nào... đường đất. UBND tỉnh Hà Nam cũng đã có Quyết định 1167 về việc di dời tất cả các đơn vị khai thác gây ô nhiễm đi nơi khác nhưng có một thức tế là, đơn vị này đi thì đơn vị khác đến bởi La Mát như một "miếng thịt" béo bở cho các doanh nghiệp khai thác đá trong và ngoài tỉnh Hà Nam.
Trong khi đó, người dân Tiểu khu La Mát vẫn đang ngày ngày phải hít... khói. Và số lượng người chết do bệnh ung thu đang ngày một gia tăng, những ngôi nhà bụi phủ trắng. Từng con đường, cành cây mang một màu khói bụi và ở đây khát khao hơn bao giờ hết được một phút bình yên, không tiếng ồn, không khói bụi... Nhưng xem ra đó chỉ là những mơ ước không thành hiện thực khi ngày càng nhiều doanh nghiệp "lao" vào La Mát để "cắn" từng "xentimét" núi đá, khi từng đoàn xe tải như những con mãnh thú hung hăng nối đuôi nhau ra vào nơi có tiếng mìn nổ, có tiếng đá rơi... Và câu hỏi "Bao giờ La Mát trở lại màu xanh?" xem ra phải chờ đợi ở quyết tâm "ra tay" của các câp chính quyền tỉnh Hà Nam.
Bài, ảnh: Trần Thế Hòa