Cuộc tấn công diễn ra ngày 28/2, sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran. Theo quy trình thông thường, mỗi mục tiêu đạn đạo sẽ bị bắn hai tên lửa đánh chặn để tăng xác suất bắn hạ. Việc phóng tới ba quả có thể cho thấy kíp chiến đấu muốn bù đắp cho mức độ tin cậy chưa đạt kỳ vọng của hệ thống.
Vụ đánh chặn tên lửa bất thành trên không phận căn cứ không quân Al Udeid ở Qatar. (Nguồn: FB)
Điều này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh kho dự trữ tên lửa đánh chặn của Mỹ bị đánh giá là rất hạn chế. Tháng 7/2025, các báo cáo cho biết lượng đạn còn lại chỉ đạt khoảng 25% so với nhu cầu mà Lầu Năm Góc từng đề ra.
Radar bị phá hủy, nghi vấn về hiệu quả phòng thủ
Sự cố đánh chặn trùng với thông tin cho rằng các đòn tấn công của Iran đã phá hủy một số radar phòng không quan trọng tại Al Udeid.
Trước đó, ngày 23/6/2025, Iran từng tiến hành một đợt tấn công hạn chế vào chính căn cứ này bằng tên lửa Fateh-313. Dù Washington khi đó khẳng định hệ thống Patriot của Lục quân Mỹ và Không quân Qatar đã hoạt động hiệu quả, nhưng hình ảnh vệ tinh sau đó cho thấy một mái vòm chứa thiết bị liên lạc hiện đại đã bị phá hủy. Các nguồn tin quốc phòng Mỹ sau đó thừa nhận kết quả đánh chặn không hoàn toàn như tuyên bố ban đầu.
Hiệu quả thực chiến của Patriot từ lâu đã gây nhiều tranh luận. Trong Chiến tranh Vùng Vịnh, hệ thống này bị cho là có tỷ lệ đánh chặn thấp trước các tên lửa Scud cải tiến. Trong cuộc chiến Iraq năm 2003, Patriot còn vướng vào các sự cố "bắn nhầm" máy bay đồng minh.
Tại Trung Đông, Mỹ và Ả Rập Xê Út từng tuyên bố thành công khi dùng Patriot đánh chặn tên lửa từ Yemen năm 2017. Tuy nhiên, các phân tích độc lập sau đó đặt nghi vấn về mức độ hiệu quả thực sự. Năm 2019, khi bảo vệ các cơ sở dầu mỏ của Ả Rập Xê Út, hệ thống này cũng không ngăn chặn được các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa hành trình.
Ở chiến trường Ukraine, năng lực của Patriot tiếp tục bị đặt dấu hỏi khi phải đối phó với tên lửa đạn đạo Nga. Giới chức Ukraine nhiều lần thừa nhận việc đánh chặn loại mục tiêu này ngày càng khó khăn, đặc biệt khi đối phương tăng cường tấn công với cường độ cao và quỹ đạo phức tạp.
Al Udeid – Trung tâm sức mạnh Mỹ tại Trung Đông
Căn cứ không quân Al Udeid được xây dựng năm 1996 bằng nguồn tài trợ của Qatar. Đây là một trong những căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ ở nước ngoài và là cơ sở không quân lớn nhất của Washington tại Trung Đông.
Al Udeid là nơi đặt trụ sở tiền phương của Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) – bộ chỉ huy phụ trách toàn bộ hoạt động quân sự của Mỹ tại Trung Đông. Tại đây còn có Trung tâm Điều hành Không quân Liên hợp (CAOC), cơ quan lập kế hoạch và điều phối các chiến dịch không kích trải dài từ Bắc Phi tới Trung Á.
Với diện tích khoảng 31 km2, căn cứ này từng có thời điểm đồn trú gần 10.000 quân nhân và đóng vai trò trung tâm trong các chiến dịch tại Syria và Afghanistan. Hình ảnh vệ tinh công bố đầu tháng 2 cho thấy rõ vị trí triển khai các tổ hợp Patriot tại căn cứ, trước khi Mỹ tăng cường thêm máy bay và khí tài trong bối cảnh căng thẳng với Iran leo thang.
Sự việc mới nhất đặt ra câu hỏi về khả năng phòng thủ trước tên lửa đạn đạo trong bối cảnh nguồn tên lửa đánh chặn hạn chế và các đối thủ liên tục nâng cấp năng lực tấn công.
Khi các căn cứ chủ chốt như Al Udeid vẫn có thể bị xuyên thủng, bài toán bảo vệ hạ tầng quân sự chiến lược của Mỹ tại Trung Đông sẽ ngày càng trở nên phức tạp – đặc biệt nếu xung đột leo thang thành đối đầu kéo dài.
