Tuy nhiên, tình trạng thiếu nước, xà phòng tại các điểm rửa tay, hạn chế về nhà vệ sinh và khả năng tiếp cận của học sinh khuyết tật vẫn là những vấn đề cần ưu tiên giải quyết.
Thông tin được công bố tại "Hội thảo quốc gia về Chính sách Sức khỏe trường học và Nước sạch, vệ sinh trong trường học: Từ bằng chứng đến hành động", tổ chức ngày 12/11 tại Hà Nội do Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Bộ Giáo dục và Đào tạo và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) đồng phối hợp tổ chức.
Tại Hội thảo, Trường Đại học Y tế công cộng (HUPH) trình bày kết quả khảo sát quốc gia "Chính sách Sức khoẻ trường học và Nước sạch và vệ sinh trong trường học tại Việt Nam, 2026".
Nghiên cứu được thực hiện trên phạm vi toàn quốc, gồm khảo sát chính sách và thực hành sức khỏe trường học tại 959 trường, cùng khảo sát dịch vụ nước sạch, vệ sinh môi trường và vệ sinh cá nhân tại hơn 8.000 trường.
Kết quả khảo sát cung cấp bức tranh về thực trạng triển khai các chính sách sức khỏe trường học, đồng thời chỉ ra những khoảng trống cần khắc phục để bảo đảm môi trường học tập an toàn, lành mạnh và thuận lợi cho sự phát triển của trẻ em.
Nhiều trường đã có điều kiện vệ sinh cơ bản nhưng còn khoảng cách
Theo kết quả khảo sát, khoảng 98% trường học có dịch vụ vệ sinh ở mức cơ bản trở lên. Tuy nhiên, nghiên cứu vẫn ghi nhận những hạn chế về số lượng nhà vệ sinh so với quy mô học sinh, điều kiện sử dụng, bảo trì và khả năng tiếp cận của học sinh khuyết tật.
Đáng chú ý, khoảng 94% trường có ít nhất một điểm rửa tay với nước và xà phòng, nhưng chỉ 71,7% trường có đầy đủ nước và xà phòng tại tất cả các điểm rửa tay. Điều này cho thấy việc có công trình rửa tay chưa đồng nghĩa với việc học sinh luôn được bảo đảm điều kiện vệ sinh cần thiết trong sinh hoạt hằng ngày.
Đối với vệ sinh kinh nguyệt, 69,2% trường tự báo cáo có không gian riêng tư dành cho học sinh nữ và khoảng 62% có hoạt động giáo dục liên quan. Tuy nhiên, tại các cơ sở được quan sát trực tiếp, tỷ lệ có không gian riêng tư đồng thời đáp ứng điều kiện nước và xà phòng chỉ đạt khoảng 38%.
TS. Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam. Ảnh: BTC
Khảo sát cũng đề cập đến những hạn chế trong đào tạo giáo viên hỗ trợ học sinh nữ, điều kiện vệ sinh trong thời kỳ kinh nguyệt và tình trạng học sinh phải nghỉ học liên quan đến kinh nguyệt. Đây là vấn đề cần được quan tâm bởi điều kiện vệ sinh không bảo đảm có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, tâm lý và cơ hội học tập của trẻ em gái.
Kết quả nghiên cứu đồng thời cho thấy sự khác biệt về điều kiện nước sạch, vệ sinh giữa khu vực đô thị và nông thôn, giữa trường chính và điểm trường lẻ. Học sinh khuyết tật, đặc biệt là những em gặp khó khăn về vận động, cũng còn hạn chế trong tiếp cận các công trình vệ sinh phù hợp.
Ở lĩnh vực y tế trường học, khoảng 66% trường có kinh phí dành cho hoạt động nâng cao sức khỏe. Tuy nhiên, một số trường còn thiếu nhân lực y tế chuyên trách, phải phân công giáo viên hoặc nhân sự khác kiêm nhiệm. Khảo sát cũng xem xét việc theo dõi sức khỏe học sinh, đánh giá tình trạng dinh dưỡng, tổ chức bữa ăn học đường và giáo dục sức khỏe.
Đáng chú ý, 93,7% số trường tham gia khảo sát cho biết có tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho học sinh. Kết quả cũng ghi nhận khoảng 86% trường có khả năng tiếp cận các dịch vụ nước sạch, vệ sinh môi trường và vệ sinh cá nhân cơ bản. Dù vậy, việc bảo đảm các dịch vụ này đầy đủ, an toàn và thuận tiện cho mọi học sinh vẫn là yêu cầu cần tiếp tục cải thiện.
Chuyển bằng chứng khảo sát thành hành động thiết thực
Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Lê Thị Thanh Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y tế công cộng, nhấn mạnh học sinh dành phần lớn thời gian trong ngày tại trường. Vì vậy, nguồn nước uống an toàn, nhà vệ sinh sạch sẽ, thuận tiện và sự chăm sóc kịp thời khi các em gặp vấn đề sức khỏe đều ảnh hưởng trực tiếp đến việc học tập, sinh hoạt.
Theo PGS.TS Lê Thị Thanh Hương, bảo đảm những điều kiện này là một phần trách nhiệm của ngành Giáo dục, cần có sự phối hợp thường xuyên với ngành Y tế và chính quyền địa phương. Bà cho rằng cần ưu tiên các trường còn thiếu điều kiện thiết yếu, đồng thời tính đến nhu cầu riêng của học sinh khuyết tật và học sinh nữ.
PGS.TS Lê Thị Thanh Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y tế công cộng. Ảnh: BTC
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi ba nhóm vấn đề: tổ chức công tác y tế trường học, bảo đảm nước sạch và vệ sinh trường học, sử dụng dữ liệu khảo sát để xác định nhu cầu và phân bổ nguồn lực. Trong đó, việc đầu tư xây dựng công trình cần đi kèm kế hoạch vận hành, bảo trì và phân công trách nhiệm cụ thể để bảo đảm công trình được sử dụng lâu dài, hiệu quả.
Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam, TS. Angela Pratt, đánh giá khảo sát mang đến bức tranh rõ nét về thực trạng sức khỏe trường học, cung cấp bằng chứng để các nhà hoạch định chính sách, nhà giáo dục và cán bộ y tế xác định ưu tiên, phân bổ nguồn lực và theo dõi tiến độ thực hiện.
Theo bà Angela Pratt, trường học khỏe mạnh là nền tảng xây dựng một xã hội khỏe mạnh và thịnh vượng. Khi trẻ em được bảo đảm dinh dưỡng, bảo vệ trước các nguy cơ sức khỏe, hỗ trợ về sức khỏe tinh thần và tiếp cận các dịch vụ cần thiết, các em sẽ có điều kiện tốt hơn để học tập, phát triển và phát huy tiềm năng.
Bà Silvia Danailov, Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam, cho rằng kết quả khảo sát không chỉ cho thấy những tiến bộ đã đạt được mà còn chỉ ra những trẻ em và trường học cần được hỗ trợ nhiều hơn. Để thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận dịch vụ, cải thiện vệ sinh kinh nguyệt và bảo đảm cơ sở vật chất, đặc biệt tại vùng nông thôn, vùng khó khăn, cần đầu tư bền vững, giám sát hiệu quả và phối hợp liên ngành chặt chẽ.
Bà nhấn mạnh, thành công cần được thể hiện qua những thay đổi cụ thể trong cuộc sống của trẻ em: học sinh nữ không phải nghỉ học vì thiếu điều kiện vệ sinh trong kỳ kinh nguyệt; học sinh khuyết tật có thể sử dụng nhà vệ sinh an toàn, thuận tiện và bảo đảm riêng tư; mọi trẻ em đều được học tập trong môi trường lành mạnh, hòa nhập.
Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026–2035 bước vào giai đoạn đầu triển khai và Nhóm công tác kỹ thuật về Sức khỏe trường học được thành lập nhằm tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành, cơ quan Liên Hợp Quốc và đối tác.
Các đại biểu thống nhất rằng sức khỏe học đường không chỉ giới hạn ở hoạt động khám, chữa bệnh mà còn bao gồm dinh dưỡng, vận động thể chất, sức khỏe tâm thần, bảo vệ trẻ em và bảo đảm nước sạch, vệ sinh cá nhân. Việc chuyển các bằng chứng khảo sát thành kế hoạch hành động cụ thể, ưu tiên đúng nhóm trường và học sinh còn khó khăn sẽ góp phần cải thiện sức khỏe, sự an toàn, hạnh phúc và kết quả học tập của trẻ em trên cả nước.
