Thế giới tự nhiên vừa đón nhận một phát hiện chấn động, khi các nhà nghiên cứu chính thức tìm ra một loài mèo hoàn toàn mới.
Sinh vật trên được phát hiện sinh sống tại khu vực rừng mây Yungas thuộc Bolivia, nơi dãy núi Andes giao thoa với lưu vực sông Amazon. Đây là lần đầu tiên sau hơn 100 năm kể từ thời điểm loài mèo pampas được công bố vào năm 1923, giới khoa học mới lại ghi nhận thêm một loài mèo còn sống hoàn toàn mới.
Loài sinh vật bé nhỏ này có tên khoa học là Leopardus tilcayo và chỉ nặng khoảng 1,4 kg, chiều dài cơ thể chừng 46 cm, tức là nhỏ hơn cả một con mèo nhà thông thường. Chúng sở hữu bộ lông màu nâu sáng điểm xuyết những đốm hoa hồng hình dạng không đều, tựa như một con báo hoa cỡ nhỏ.
Bên cạnh đó, sinh vật này còn gây ấn tượng bởi khuôn mặt nhỏ nhắn, đôi tai tròn ngắn và hàng râu dài rậm rạp.

Leopardus tilcayo trở thành loài mèo hoàn toàn mới được giới khoa học ghi nhận sau hơn 1 thế kỷ. Ảnh: Paola Nogales-Ascarrunz/Julie Van Collie
Lịch sử phát hiện ra loài mèo này xuất phát từ một câu chuyện vô cùng hy hữu. Một người dân địa phương khi đi trên đường gần rừng đã vô tình nhặt được một con mèo con và mang về nhà nuôi vì ngỡ đó là mèo nhà.
Người này đã chăm sóc nó suốt 1 năm bằng cơm mì và trứng cho đến khi nhận ra những tập tính hoang dã không thể thuần hóa của con vật. Cuối cùng, người chủ quyết định giao con vật cho khu bảo tồn động vật hoang dã Senda Verde.
Tại khu bảo tồn, nhà sinh vật học Paola Nogales-Ascarrunz đã nhận thấy sự đặc biệt của cá thể này. Những đặc điểm ngoại hình của nó không hề trùng khớp với các mô tả về những loài mèo hoang từng được ghi nhận trước đây tại khu vực Nam Mỹ.
Quyết tâm tìm ra sự thật, cô đã hợp tác cùng các chuyên gia di truyền học quốc tế như Eduardo Eizirik và Jonas Lescroart để tiến hành phân tích mã gen.
Kết quả phân tích DNA từ 38 mẫu vật đã mang lại sự ngạc nhiên lớn cho cộng đồng khoa học. Dòng dõi của loài mèo này đã tách ra khỏi các loài mèo hổ (tigrina) khác từ khoảng 1,4 triệu năm trước, tạo nên một khoảng cách di truyền đủ lớn để khẳng định đây là một loài độc lập.
Nghiên cứu này đồng thời làm thay đổi toàn bộ cây phả hệ của họ nhà mèo, khi chia nhóm mèo hổ vốn tưởng là một loài thành 5 loài di truyền riêng biệt.

Nhà sinh vật học Paola Nogales-Ascarrunz bên cạnh một cá thể mèo Leopardus tilcayo. Ảnh: Fernando Faciole, National Geographic Society
Dù mới lạ đối với giới khoa học thế giới, sinh vật này lại không hề xa lạ với các cộng đồng bản địa tại Bolivia. Người dân nơi đây đã biết đến sự tồn tại của chúng qua nhiều thế hệ và thường gọi chúng là tilcayo.
Để tôn vinh tri thức dân gian truyền thống, các nhà khoa học đã quyết định giữ nguyên tên gọi địa phương này để đặt tên khoa học chính thức cho loài.
Phát hiện quan trọng trên còn mang đến lời cảnh báo cấp thiết về công tác bảo tồn. Rừng mây Yungas đang phải đối mặt với áp lực đe dọa nghiêm trọng từ nạn phá rừng, các hoạt động mở rộng nông nghiệp, cháy rừng và khai khoáng.
Việc phân định rõ ràng những loài di truyền giúp các tổ chức quốc tế đánh giá chính xác hơn nguy cơ tuyệt chủng từng nhóm sinh vật, từ đó đưa ra những chính sách bảo vệ kịp thời cho những loài quý hiếm còn sót lại ngoài thiên nhiên.