Khó vì thiếu chứng cứ

Tin nóng y tế
Thực trạng siêu âm chẩn đoán giới tính thai nhi hiện nay là một trong số các nguyên nhân khiến nguy cơ mất cân bằng giới tính ở nước ta trở nên phức tạp, kéo theo rất nhiều hậu quả khôn lường về mặt xã hội.

(SKDS) - Thực trạng siêu âm chẩn đoán giới tính thai nhi hiện nay là một trong số các nguyên nhân khiến nguy cơ mất cân bằng giới tính ở nước ta trở nên phức tạp, kéo theo rất nhiều hậu quả khôn lường về mặt xã hội.

Tâm lý “có nếp, có tẻ” vẫn phổ biến

Mất cân bằng giới tính khi sinh tại nước ta trong những năm gần đây đang tăng nhanh và phức tạp hơn nhiều so với nhiều quốc gia trên thế giới. Nhiều chuyên gia dân số cho rằng, với tình trạng mất cân bằng giới tính kéo dài và ở mức cao như hiện nay, Việt Nam sẽ phải đối mặt với rất nhiều vấn đề xã hội nảy sinh. Tâm lý thích sinh con trai, với những quan niệm “trọng nam khinh nữ”, “có nếp có tẻ”, “nối dõi tông đường” đã tạo nên áp lực nhất thiết phải có con trai đối với người phụ nữ.
 
Mặt khác, Việt Nam đã duy trì được mức sinh thấp kéo dài liên tục trong nhiều năm. Nhưng từ đó cũng xuất hiện mâu thuẫn, các gia đình có từ 1-2 con thì nhất thiết phải có con trai. Vì thế mới có chuyện cố đẻ con trai bằng được. Trong khi đó, với 70% dân số ở khu vực nông thôn và 52% lao động hoạt động ở khu vực nông - lâm - thủy sản làm cho “hành vi sinh sản” của các cặp vợ chồng mang theo những “toan tính”, càng dễ dẫn đến việc lựa chọn có bằng được con trai.
 
Nghị định số 104/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh Dân số nghiêm cấm các hành vi: thông báo cho sản phụ biết giới tính thai nhi qua bắt mạch, siêu âm; loại bỏ thai nhi vì giới tính... Tuy nhiên trên thực tế, quy định này đã bị “bỏ quên” hoặc phớt lờ. Đa số các thai phụ cho biết họ đã biết giới tính thai nhi từ tháng thứ 4 khi đi siêu âm. Chị Trần Hoàng N. (Bình Xuyên, Vĩnh Phúc) cho biết: Tâm lý của các thai phụ khi đi khám thai, siêu âm 3D, 4D ngoài việc muốn biết tình trạng thai nhi, phát triển bình thường hay dị tật, các thai phụ còn muốn biết con mình là trai hay gái.
 
 Siêu âm chẩn đoán sự phát triển của thai nhi.    Ảnh: Phạm Sen
Lúc mang thai đứa đầu, tôi đi siêu âm đến năm lần và đến lần thứ hai (lúc thai hơn 3 tháng) người siêu âm đã nói là con trai rồi. Để lách quy định cấm, họ không chủ động thông báo giới tính thai nhi, nhưng cũng không từ chối khi có người hỏi. Thông thường hay nói khéo theo kiểu: Em có thai lần đầu hay lần hai. Nếu là lần đầu sẽ là đẹp giống mẹ, là lần thứ 2: giống anh nó lắm!...

Rõ ràng với công nghệ tiên tiến như siêu âm 3D, 4D, siêu âm màu cùng với các kỹ thuật xét nghiệm, việc biết giới tính trước sinh trở nên dễ dàng, thậm chí chỉ trong vài phút. Hơn nữa, chi phí cũng không đắt đỏ nên nhiều thai phụ muốn biết giới tính con mình.

Cần có sự vào cuộc của các cấp, ngành

Điều 10, Nghị định 104/NĐ-CP, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh Dân số đã nghiêm cấm các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi như tuyên truyền, phổ biến phương pháp tạo giới tính thai nhi... Chẩn đoán để lựa chọn giới tính thai nhi bằng các biện pháp xác định qua triệu chứng, bắt mạch, xét nghiệm máu, gen, nước ối, tế bào, siêu âm... Loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính bằng các biện pháp phá thai, cung cấp, sử dụng các loại hóa chất, thuốc và các biện pháp khác. Tuy nhiên, việc xử lý các hành vi vi phạm này là rất khó. “Mặc dù chưa được khoa học kiểm chứng song rất nhiều hình thức hỗ trợ “có con trai” vẫn được các bà mẹ áp dụng, như nhờ tư vấn, nghiên cứu tài liệu, sách báo, mạng internet... Đây là những hành vi vi phạm pháp luật nhưng việc phát hiện và xử lý lại vô cùng khó khăn do thiếu chứng cứ, lực lượng thanh tra, kiểm tra mỏng”, một cán bộ Sở Y tế Hà Nội cho biết.

Về thực trạng này, luật sư Nguyễn Tiến Hòa - Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội nhận xét, dù Pháp lệnh Dân số năm 2003 đã quy định nghiêm cấm tất cả các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, nhưng nhiều cơ sở siêu âm vẫn lén lút thông báo giới tính thai nhi cho các bà mẹ. Cơ quan chức năng biết rõ điều này nhưng gần như bó tay vì “thiếu bằng chứng”, bởi thông tin về giới tính thai nhi chỉ là lời nói giữa sản phụ, người nhà với người hành nghề siêu âm.

Hiện nay, Nghị định 114/2006 NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính dân số và trẻ em có quy định mức phạt tối đa cho tất cả các hành vi vi phạm về bình đẳng giới là 40 triệu đồng. Ngoài ra, đơn vị vi phạm có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng trong quá trình vi phạm. Mặc dù, hành lang pháp lý đã được Nhà nước quy định tương đối đầy đủ song để hạn chế được tình trạng này cần có sự phối hợp, vào cuộc tích cực của các cơ quan chức năng. Bên cạnh đó, tuyên truyền cho người dân quan niệm về bình đẳng giới  cũng là điều hết sức quan trọng.      

Quang Hùng


Ý kiến của bạn