Theo kế hoạch, không ít khu tập thể sẽ được cải tạo, xây mới lại nhằm phục vụ cuộc sống cho người dân Thủ đô được tốt hơn. Tuy nhiên, đã nhiều năm trôi qua, kế hoạch vẫn chỉ nằm trên bàn giấy, còn người dân thì đang phải chịu đựng cuộc sống khó khăn, thậm chí có người đã phải bỏ đi nơi khác. Khu tập thể A1, Giảng Võ, Hà Nội từ rất lâu đã không hề cải tạo lại, không được sửa sang. Ở giữa thành phố nhưng người dân vẫn phải sử dụng khu vệ sinh công cộng, cả một tầng mới có 3 nhà vệ sinh khiến sinh hoạt của người dân vô cùng bức xúc, đấy là chưa kể tình trạng nhà xuống cấp. Theo không ít người dân ở các khu tập thể xuống cấp, nếu mà chưa cải tạo được, vì một lý do gì thì các cơ quan chức năng cũng nên cho người dân biết lý do? Tình cảnh của người dân tại khu A1 Giảng Võ cũng là tình cảnh của hàng vạn hộ dân đang sinh sống trong các khu chung cư cũ tại Thủ đô như Khu tập thể Nguyễn Công Trứ, Khu tập thể Thái Hà, Khu tập thể Thành Công... Mặc dù đã có cơ chế chung trong việc xây dựng và cải tạo lại chung cư cũ, song việc nhà đầu tư xin cơ chế đặc thù cho riêng từng dự án đã và đang tạo ra những bất cập rất khó giải quyết, dẫn đến các dự án triển khai một cách ì ạch. Đó còn là tình trạng có không ít người dân đã gây khó khăn trong quá trình tiến hành cải tạo, xây mới khiến chính quyền nhiều khi phải chấp nhận nhân nhượng.
Giáo sư Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài Nguyên - Môi trường cho biết, bắt nguồn sự phức tạp này từ chỗ là chúng ta thừa nhận đất chung cư là vô thời hạn. Điểm thứ 2, khi mà căn hộ sốt giá, nhiều nhà đầu tư rất nhiệt tình về câu chuyện đập chung cư cũ, xây chung cư mới và thậm chí là phải nhân nhượng những người cư dân ở đấy với độ nhân nhượng rất cao. Thế nhưng, trong bối cảnh thị trường bất động sản đóng băng như hiện nay, lãi của các nhà đầu tư có vẻ khá xa vời. Chính vì thế, không ít chủ đầu tư phải xin nâng số tầng để bù đắp lại những chi phí phát sinh và bù đắp chi phí khi giá nhà đang hạ xuống thấp. Điển hình như khu chung cư cũ 51 Huỳnh Thúc Kháng, Đống Đa, Hà Nội. Theo quy định, dự án này chỉ được xây tối đa là 8 tầng, tuy nhiên, chủ đầu tư của dự án lại đang xin nâng con số này lên 17 bởi lẽ, nếu xây 8 tầng thì đã sử dụng cho tái định cư hết 7 tầng nên không đủ chi phí bù đắp cho dự án. Đây cũng là một trong những lý do khiến hầu hết các dự án cải tạo và xây mới chung cư cũ tại Thủ đô nằm trong tình trạng "án binh bất động".
Theo các chuyên gia nhà đất, cần một cơ chế đặc thù để sửa chữa chung cư thì nó mới đạt hiệu quả cao. Một trong những việc cần làm là Luật Đất đai sửa đổi lần này nên đưa ra chế độ sử dụng đất chung cư là có thời hạn, đất của Nhà nước, mọi người mua chung cư là chỉ có mua căn hộ, như vậy sẽ góp phần giải quyết được vấn đề chung cư hiện nay.
Một thủ đô văn minh, hiện đại không thể tồn tại những chung cư xuống cấp, hư hỏng và xập xệ như khu ổ chuột. Người dân thì lại luôn phải sống trong sự nơm nớp lo sợ, không biết tai họa xảy ra khi nào? Sớm có một chỗ ở ổn định là mong muốn lớn nhất của nhiều người dân hiện nay. Điều này cần sự vào cuộc quyết liệt không chỉ của Bộ Xây dựng mà còn của chính quyền địa phương, người dân và doanh nghiệp.
Mạnh Cầm