Tình hình lao/HIV và lao kháng thuốc đang là vấn đề “nóng” trên toàn cầu, đe dọa sự thành công của công tác chống lao. Việt Nam là nước xếp thứ 12 trên 22 nước trên thế giới có số bệnh nhân lao cao trên thế giới và đứng thứ 3 trong khu vực Tây Thái Bình Dương về số bệnh nhân lao. Vậy công tác phòng, chống lao của Việt Nam ra sao? Và vì sao Hải Phòng được đánh giá là nơi gặt hái được thành tích đáng kể trong công tác phòng chống lao.
Thách thức
Cách trung tâm TP. Hải Phòng 12km, Bệnh viện lao và bệnh phổi Hải Phòng nằm dưới chân núi Cột Cờ thuộc phường Tràng Minh (Kiến An – Hải Phòng), gồm các dãy nhà 2 tầng tuy không còn mới và hiện đại nhưng sạch sẽ, thoáng mát.
Với 230 giường bệnh, Bệnh viện lao và bệnh phổi Hải Phòng là tuyến chuyên khoa cuối cùng của thành phố về lĩnh vực lao và bệnh phổi. Tại đây chủ yếu điều trị cho những ca bệnh nhân nặng, lao/HIV, chẩn đoán những ca khó, lao phổi AFB âm tính, lao ngoài phổi và lao trẻ em. Bệnh viện lao và bệnh phổi Hải Phòng cũng là đơn vị làm công tác tham mưu cho Ban chỉ đạo phòng chống lao và Sở Y tế Hải Phòng trong việc hoạch định kế hoạch phòng chống lao và hoạt động chương trình.
Hằng năm, bệnh viện phát hiện và điều trị cho khoảng 1.137 bệnh nhân lao phổi AFB ( ) mới; 1.400 bệnh nhân lao phổi AFB (-) và lao ngoài phổi. Từ con số trên có thể thấy, tỷ lệ nhiễm lao tại TP. Hải Phòng là tương đối cao. Đây chính là những thách thức đòi hỏi những người làm công tác phòng chống lao ở Hải Phòng phải nỗ lực.
BS. Nguyễn Quốc Công – Giám đốc bệnh viện cho biết, hiện nay có 230 cán bộ và công nhân viên chức đang công tác tại bệnh viện, trong đó có 3 bác sĩ bộ môn lao của Trường ĐH Y Hải Phòng. Bệnh viện được trang bị đầy đủ các loại máy móc hiện đại như máy lắc, máy sấy; tủ lắc, tủ sấy; máy điện quang cao tần; máy siêu âm thăm dò chức năng; máy thở phục vụ bệnh nhân do Chương trình chống lao quốc gia và UBND TP. Hải Phòng cung cấp. Ngoài ra các labo xét nghiệm sinh hóa, phương tiện chẩn đoán và soi trực tiếp, nuôi cấy tìm vi khuẩn lao cũng được bệnh viện đầu tư, nên chất lượng của các xét nghiệm được nâng lên.
Những kết quả khả quan
Theo chỉ đạo của Chương trình chống lao Quốc gia, Hải Phòng đã triển khai công tác chỉ đạo tuyến, tăng cường củng cố mạng lưới chống lao cho các tuyến quận, huyện, thị xã; từ đó triển khai xuống tuyến xã, phường. Qua mạng lưới này, bệnh nhân lao được bảo vệ bằng DOTS. Hải Phòng cũng đã lồng ghép công tác chống lao vào công tác y tế chung, phối hợp chặt chẽ giữa nội và ngoại trú theo sự điều hành từ Sở Y tế; Ban chỉ đạo phòng chống lao thành phố xuống các tuyến cơ sở. Việc triển khai điều trị có kiểm soát tại 100% xã, phường được duy trì đều đặn. Việc tiêm phòng vaccin BCG cho trẻ sơ sinh vẫn duy trì và có chất lượng. Các phái viên của chương trình chống lao đi tuyến luôn có mặt tại cơ sở cùng phối hợp thực hiện tốt việc phát hiện, quản lý bệnh nhân lao.
Công tác kiểm tra giám sát bệnh nhân lao ngày càng được quan tâm. Chương trình chống lao Quốc gia thường xuyên xuống kiểm tra hoạt động chống lao của thành phố; bệnh viện lao kiểm tra giám sát quận, huyện, thị xã. Từ huyện thường xuyên kiểm tra giám sát các xã, phường. Đặc biệt, cán bộ y tế đến tận nhà thăm hỏi bệnh nhân lao tại nhà, nên một số bệnh nhân bỏ trị đã được động viên điều trị trở lại.
Do xây dựng được màng lưới chống lao phủ rộng như vậy nên Hải Phòng đã đạt được tỷ lệ thành công khá cao trong công tác quản lý và điều trị cho bệnh nhân lao. Trong những năm từ 2005-2008, kết quả điều trị bệnh nhân AFB ( ) khỏi hoàn toàn đạt hơn 90%...
Bác sĩ ngành lao vất vả lắm - Đó là lời tâm sự của BS. Nguyễn Minh Thấu, Trưởng phòng chỉ đạo tuyến - Đành rằng đã là bác sĩ cứu người thì ai cũng vất vả, khó khăn, thế nhưng bác sĩ tâm thần và lao phổi xem ra vất vả hơn cả. Có lẽ do đặc thù của bệnh nên không ít người đã ngại đến với chúng tôi. Vậy nên ngoài việc cập nhật thông tin, mở mang kiến thức, bệnh viện còn rất chú trọng công tác đào tạo, tập huấn nhằm nâng cao trình độ mọi mặt cho các cán bộ viên chức. Bố trí công việc, tạo điều kiện cho các bác sĩ học chuyên khoa I, chuyên khoa II ngành lao; cử điều dưỡng viên đi học đại học điều dưỡng... nhằm đáp ứng nhu cầu về bác sĩ còn thiếu trong bệnh viện. Ngoài ra, bệnh viện còn mở lớp tập huấn về pháp lệnh huyết học truyền máu; lớp tập huấn cho bác sĩ trong viện và chuyên khoa lao của thành phố về chẩn đoán, điều trị lao cho trẻ em; tập huấn cho toàn thể cán bộ ngành lao/HIV quận, huyện và bác sĩ trong bệnh viện về Chương trình lồng ghép lao/HIV...
Cũng như các bệnh lây truyền khác, tỷ lệ phơi nhiễm trong ngành lao là rất lớn. Chính vì vậy, ngành lao luôn thiếu cán bộ y tế. Tổ chức mạng lưới các bác sĩ chuyên khoa lao rất ít, nên luôn phải căng sức để làm việc. Cùng với đó, chế độ đãi ngộ cho bác sĩ lại chưa tương xứng, nên số sinh viên y khoa tốt nghiệp ra trường vào làm việc ở bệnh viện lao là rất ít. Công tác phòng chống lao ở thành phố biển này còn rất nhiều khó khăn, thách thức, hy vọng rằng tập thể bệnh viện sẽ nỗ lực vượt qua.
Thủy Hà