Theo thống kê của Sở Xây dựng Hà Nội, trên địa bàn thành phố hiện đang tồn tại 655 biệt thự và 574 nhà liền kề đã hoàn thành phần thô hoặc mặt ngoài nhưng chưa đưa vào sử dụng. Nếu tính rộng ra cả nước, con số này chắc chắn còn cao hơn gấp nhiều lần. Điển hình như tại Khu đô thị Văn Khê, Hà Đông, Hà Nội. Những căn biệt thự, nhà liền kề này được xây dựng cách đây hơn 1 năm và đang bị bỏ hoang hóa. Rác thải tràn ngập, người nghiện ma túy tụ tập. Đây là thực trạng nhức nhối của rất nhiều khu đô thị mới tại Hà Nội và gây nên những bức xúc cho người dân.
Nhằm giải quyết tình trạng trên, UBND TP. Hà Nội mới đây đã trình Bộ Xây dựng phương án đánh thuế đối với các trường hợp biệt thự bỏ hoang. Theo đó, biệt thự bỏ hoang từ 3 tháng sẽ phải chịu mức thuế 5% trên giá trị hợp đồng. Nếu thời gian bỏ hoang từ 1 năm sẽ chịu mức thuế là 10%. Bên cạnh đó, Hà Nội còn kiến nghị Chính phủ áp dụng thu thuế cao lũy tiến đối với người mua nhà từ ngôi thứ 2 trở lên. Trước đó, Bộ Tài chính cũng kiến nghị xử phạt các chủ biệt thự bỏ hoang mức 10 – 20 triệu đồng/căn.
Theo GS. Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường: Việc đánh thuế biệt thự bỏ hoang, nhà bỏ hoang rồi đất bỏ hoang là những cách thức thể hiện trách nhiệm của những người được tiếp cận đất đai mà để hoang phí thì phải bù lại cái hoang phí đó. Đấy chính là nguyên tắc về điều chỉnh lợi ích từ sử dụng đất, điều chỉnh lại địa tô. Cũng theo GS. Đặng Hùng Võ, những người tích trữ bất động sản, coi như là giam tài sản để đấy thì cần phải đánh thuế để tránh việc lãng phí tài nguyên đất. Chỉ để những nhà đầu tư có năng lực, có tiền mới giao đất để đầu tư ngay và sử dụng đất có hiệu quả.
Theo các chuyên gia, không chỉ biệt thự bỏ hoang mà những loại hình bất động sản khác nếu bỏ hoang cũng nên xem xét để đưa vào diện chịu thuế bởi đây là biểu hiện của tình trạng đầu cơ bất động sản, sử dụng bất động sản thiếu hiệu quả. Cũng có chuyên gia e ngại về tính thực thi của phương án này, bởi hiện tại vẫn chưa có những quy định của luật để tiến hành đánh thuế với bất động sản bỏ hoang. Ngoài ra, việc đánh thuế cao có thể sẽ gây ảnh hưởng đến phần lớn những người sử dụng đất không có tính chất đầu cơ - những người mua đi bán lại bình thường theo đúng quy định của Luật Kinh doanh bất động sản.
Tuy nhiên, có thể thấy tính cấp thiết hơn lúc nào hết việc phải xử lý triệt để tình trạng lãng phí tài nguyên đất hiện nay. Việc áp thuế với bất động sản bỏ hoang sẽ giúp giải quyết triệt để việc đầu cơ đất đai, tránh lãng phí tài nguyên đất, không những thế, nó còn giúp cho việc xác định và công khai danh tính chủ sở hữu đất lãng phí hiện nay.
Ngọc Trọng