Văn Điển là nghĩa trang lớn nhất trên địa bàn Hà Nội, phục vụ phần lớn nhu cầu an táng của người dân Thủ đô từ năm 1959 đến nay. Bên cạnh những quan ngại về môi trường, thì việc quỹ đất sẽ cạn kiệt trong nay mai mới chính là lý do để UBND TP. Hà Nội ra quyết định ngừng việc địa táng tại đây để chuyển sang nghĩa trang mới. Chính vì thế việc tìm đất an táng cho người thân cũng trở nên khó khăn.
Không chỉ Văn Điển "hết chỗ"
Nghĩa trang Văn Điển tiếp giáp 2 xã Vĩnh Quỳnh, Tam Hiệp huyện Thanh Trì, trung bình mỗi tháng đón hơn 600 đám tang (khoảng 200 đám chôn, còn lại là hỏa táng), dự kiến 18ha đất nghĩa trang này sẽ hết vào năm 2010. TP. Hà Nội đã quyết định sẽ dừng việc địa táng tại Nghĩa trang Văn Điển bắt đầu từ 1/7/2010. Nhưng tại đây vẫn tiếp nhận các hình thức điện táng, các lọ tro hài cốt được bảo quản trong các dãy nhà lưu trữ. Nghĩa trang này sẽ được đầu tư thêm 4 lò thiêu, đồng thời đầu tư, cải tạo trở thành công viên, kết hợp giữa những khu nhà để tro cốt và cây xanh. Tính đến thời điểm ngừng địa táng, nơi đây sẽ còn phải tiếp nhận khoảng 2.400 trường hợp nữa, tuy nhiên, những trường hợp này cũng sẽ được cải táng, chuyển đến địa điểm khác cho đến năm 2013.
Việc kín chỗ cũng diễn ra tương tự đối với hầu hết các nghĩa trang trên địa bàn Hà Nội. Ban phục vụ lễ tang Hà Nội được giao quản lý 7 nghĩa trang, nhưng hiện quỹ đất dành cho việc chôn cất trên địa bàn đã gần như hết.
Ông Hoàng Thành Thái - Trưởng ban Phục vụ lễ tang cho biết: "Hai nghĩa trang được coi là khá mới của Hà Nội là nghĩa trang Yên Kỳ (Ba Vì) chỉ còn tiếp nhận được khoảng 5 năm nữa, Nghĩa trang Thanh Tước (Mê Linh) thì chỉ hết quý III/2009 là hết chỗ mai táng, khu dành cho cải táng thì còn tiếp nhận được thêm 2 năm nữa. Nghĩa trang Thanh Tước được dành cho cán bộ trung cao cấp cũng chỉ sử dụng được hết năm nay đối với những đối tượng chôn một lần. Chỉ còn Nghĩa trang Nhổn và Ngọc Hồi đủ sức phục vụ nhưng cũng đã gần đến giới hạn cho phép.
 Hết chỗ, nghĩa trang tràn cả vào khu dân cư. |
"Đúng tuyến" mới được "vào"
Sau khi UBND TP. Hà Nội công bố quyết định ngừng địa táng tại Nghĩa trang Văn Điển, một số người dân Hà Nội lo lắng đã về các làng xã, vùng ven để tìm mua đất mai táng. Giá đất cho người đã khuất vì thế mà tăng cao. Tuy nhiên, chưa chắc có tiền đã dễ dàng được sở hữu.
Gặp anh Ngọc An (phường Yên Phụ, Ba Đình, Hà Nội) ở gần Nghĩa trang Láng Hạ (Vũ Ngọc Phan - Hà Nội), anh có vẻ hơi lo lắng: "Mình có bà nội gần 80 tuổi ốm đã lâu, lại thêm từng bị tai biến mạch máu não nên gia đình nhiều lần muốn chuẩn bị trước phần hậu sự. Nhân rảnh rỗi mình thử đi tìm hiểu trước vì sợ qua 1/7/2010 Văn Điển "đóng cửa". Nhưng hầu hết nghĩa trang làng xung quanh Hà Nội đều chỉ nhận người trong làng. Nghĩa trang Mễ Trì có ưu ái hơn nhưng cũng sẽ phải mất hơn 20 triệu đồng trong 3 năm là phải cải táng. Cứ tình hình này, có lẽ mình tính về quê là tốt nhất".
Theo tìm hiểu, chúng tôi được biết, Nghĩa trang Xuân Đỉnh (Từ Liêm), Láng Hạ (Đống Đa) chỉ nhận mộ cải táng, không nhận hung táng, nhưng cũng phải là người làng. Thậm chí Nghĩa trang Quán Dền (quận Thanh Xuân) còn nêu rõ: "Những trường hợp chết sau 28/7/2001 không được chôn ở nghĩa trang. Những trường hợp cải táng muốn xin về thì phải là người gốc Nhân Chính", và tuyệt đối không có chuyện bán mua. Một số khác phải tìm ra những nghĩa trang xa hơn như Nghĩa trang Vĩnh Hằng tận Ba Vì... tuy nhiên đều phải trả giá cao.
Những giải pháp...
Trước mắt, địa điểm địa táng thay thế cho Nghĩa trang Văn Điển sẽ chuyển về Nghĩa trang Yên Kỳ. Thành phố đang có phương án xây dựng Nghĩa trang Yên Kỳ 2 với tổng diện tích dự kiến lên đến 600ha. Đây lại là địa bàn xa dân cư nên đảm bảo vệ sinh môi trường, có địa thế rộng. Tuy nhiên dự án này còn vấp phải nhiều ý kiến khác nhau, nhất là khi chính quyền địa phương ở đâu cũng "ngại" khi nghe hai từ nghĩa trang.
Bên cạnh đó, có một số giải pháp lâu dài đã được đưa ra, đó là hoả táng và xã hội hoá dịch vụ tang lễ để các nghĩa trang tư nhân vào cuộc.
Ban phục vụ lễ tang Hà Nội cho biết đã xin đầu tư hình thức hỏa táng, an táng lọ tro và xây dựng công viên nghĩa trang ngay tại Văn Điển. Việc hướng đến an táng theo hình thức này sẽ giảm được chi phí cho nhân dân, giảm diện tích cho nghĩa trang. Cái khó của giải pháp này lại liên quan đến truyền thống, quan niệm nhiều người, không phải ai cũng muốn hỏa táng.
Có các nghĩa trang tư nhân sẽ thúc đẩy việc phục vụ tang lễ được tốt hơn. Một số gia đình có điều kiện, muốn người thân mình được chôn cất chỗ đẹp, thì nghĩa trang tư nhân ra đời sẽ phục vụ những đối tượng đó. Đã có không ít doanh nghiệp đề xuất được tham gia xây dựng nghĩa trang theo hướng xã hội hóa như Công ty Du lịch Bình Minh, Tổng công ty Xây dựng Hà Nội, Công ty An Lạc Viên, Công ty Hoa Sen.... Nhưng không phải ai cũng có nhiều tiền để mua một ngôi mộ ở những nghĩa trang này. Hy vọng những vấn đề trên sẽ nhanh chóng được giải quyết, để người trần không còn qua lo lắng chuyện "cõi âm".
Anh Đào