Mỗi khi vào bếp chuẩn bị bữa ăn gia đình, thói quen gọt vỏ củ dền, cắt bỏ cuống bông cải hay vứt đi phần lõi dứa đã trở thành phản xạ tự nhiên của hầu hết người làm nội trợ. Hành động tưởng chừng vô hại ấy thực chất lại khiến chúng ta bỏ lỡ một kho tàng dinh dưỡng quý giá ẩn giấu ngay trong những phần phụ phẩm tưởng chừng chỉ đáng bỏ đi.
Mới đây, một công trình khoa học do các chuyên gia tại Đại học King's College London (Anh) thực hiện và được công bố trên tạp chí International Journal of Food Sciences and Nutrition đã lật giở góc khuất này. Nhóm nghiên cứu đã tiến hành phân tích 12 loại rau quả quen thuộc trong đời sống hàng ngày, dưới sự hỗ trợ của các đầu bếp chuyên nghiệp.
Kết quả thu được khiến ngay cả những nhà khoa học giàu kinh nghiệm cũng phải ngỡ ngàng, khi có tới 10 loại chứa hàm lượng chất xơ ở phần bỏ đi vượt trội hơn hẳn phần thịt quả thường ăn.
Hành động gọt vỏ hay cắt cuống rau củ quả thực chất lại khiến chúng ta bỏ lỡ một kho tàng dinh dưỡng quý giá ẩn giấu ngay trong những phần phụ phẩm tưởng chừng chỉ đáng bỏ đi. Ảnh minh họa: Healthyfood.
Cụ thể, phần vỏ, hạt và ruột của quả bí hồ lô đạt mức hơn 9 g chất xơ trên mỗi 100 g, tương đương khả năng đáp ứng gần 1/3 nhu cầu dinh dưỡng cơ thể cần mỗi ngày. Trong khi đó, phần vỏ và lõi dứa sở hữu lượng chất xơ cao hơn phần thịt quả gần 5 lần.
Những cái tên quen thuộc khác như vỏ kiwi, vỏ củ cần tây hay các bộ phận của ớt chuông đều ghi nhận những con số ấn tượng về hàm lượng dinh dưỡng. Ngay cả lớp vỏ dưa hấu, dù có giá trị tuyệt đối khiêm tốn hơn, nhưng tỷ lệ chất xơ so với phần thịt vẫn cao hơn gấp nhiều lần.
Tuy nhiên, không phải loại thực phẩm nào cũng tuân theo quy luật chung đó, khi một số bộ phận như cuống bông cải xanh lại có hàm lượng chất xơ thấp hơn phần bông. Dù vậy, tính tổng thể trên toàn bộ sản phẩm, lượng phụ phẩm bị loại bỏ chiếm từ 1/4 đến gần một nửa trọng lượng thực tế mua về.
Điều này đồng nghĩa với việc một lượng lớn tiền bạc và giá trị dinh dưỡng đang bị đẩy thẳng vào thùng rác mỗi ngày. Thực trạng này càng đáng chú ý hơn, khi nhu cầu về chất xơ của cơ thể phần lớn chưa được đáp ứng đủ trong nhịp sống hiện đại.
Lượng chất xơ đầy đủ mang lại vô số lợi ích thiết thực cho hệ tiêu hóa, giúp cơ thể duy trì cảm giác no lâu và góp phần đẩy lùi nguy cơ mắc các bệnh mãn tính nguy hiểm. Đa số chất xơ tập trung ở các phần phụ phẩm này thuộc nhóm không hòa tan, đóng vai trò như một lực đẩy tự động kích thích hoạt động đường ruột.
Dẫu vậy, khoảng cách từ nhận thức lý thuyết đến hành động thực tế trong mâm cơm gia đình vẫn là một chặng đường dài. Những buổi khảo sát thực tế cho thấy nhiều người dù biết rõ giá trị dinh dưỡng, nhưng vẫn cảm thấy e ngại về cảm giác khi ăn hoặc thiếu thông tin hướng dẫn tin cậy.
Khi các món ăn chế biến từ phần phụ phẩm được đưa vào thử nghiệm thực tế tại căng tin trường học, thực khách đón nhận khá tích cực nhưng cũng đòi hỏi sự khéo léo cao hơn từ người chế biến để món ăn thực sự hấp dẫn.
Những buổi khảo sát thực tế cho thấy nhiều người dù biết rõ giá trị dinh dưỡng của phần phụ phẩm trong rau củ quả, nhưng vẫn cảm thấy e ngại về cảm giác khi ăn hoặc thiếu thông tin hướng dẫn tin cậy. Ảnh minh họa: Goodrx
Các chuyên gia cũng đưa ra nhiều gợi ý thực tế để người nội trợ dễ dàng ứng dụng vào bữa ăn hàng ngày mà không cần phải gượng ép bản thân. Việc tận dụng khéo léo thông qua các món xào, món nướng nguyên vỏ hoặc kết hợp xay nhuyễn trong các món sinh tố giúp gia tăng đáng kể lượng chất xơ một cách tự nhiên và bền vững.
Trong không gian bếp quen thuộc của mọi người, những cách làm này hoàn toàn gần gũi và dễ dàng biến tấu thành những món ăn ngon miệng.
Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng lưu ý những phát hiện này không đồng nghĩa với việc biến mọi thứ bỏ đi thành "thần dược". Người tiêu dùng cần chú ý rửa sạch sẽ, loại bỏ những phần độc hại tự nhiên hoặc không phù hợp với trẻ nhỏ, đồng thời tăng dần hàm lượng chất xơ để hệ tiêu hóa kịp thích nghi.
Sự thay đổi nhỏ trong cách nhìn nhận và xử lý thực phẩm từ gian bếp nhà mình sẽ mở ra chìa khóa thiết thực để chăm sóc sức khỏe tốt hơn mỗi ngày.