Khi thực phẩm chức năng được “thổi”... như thuốc

Thời gian qua các cơ quan chức năng cũng như người dân liên tục phát hiện các sản phẩm thực phẩm chức năng vi phạm trong lĩnh vực quảng cáo - thổi phồng công dụng thật của sản phẩm như sản phẩm tảo Spirulina của công ty TNHH đầu tư và phát triển Thiên Đức, sản phẩm Cambridge Diet và Matol của hãng Eternal Sunshine (báo SK&ĐS đã đăng bài điều tra)... Gần đây, sản phẩm viên hoàn cứng Katana của cơ sở Hòa Thuận Đường (có địa chỉ tại 28K ấp Tân Phong, Xuân Tân, thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai) là một loại thực phẩm chức năng, nhưng khi lưu hành trên thị trường được “thổi” lên như là một loại thuốc, có liều dùng, có chỉ định hẳn hoi...

Nghệ thuật “thổi”...

Sản phẩm Katana của cơ sở Hoà Thuận Đường được đóng vỏ dưới dạng hộp 40g (200 viên) hoàn cứng, được Cục An toàn vệ sinh thực phẩm, Bộ Y tế cấp phép là một loại thực phẩm chức năng. Thế nhưng, những thông tin bổ sung mà cơ sở sản xuất kèm theo mỗi lọ sản phẩm lại chẳng khác thuốc chữa bệnh là mấy. Cụ thể, Katana có tác dụng "thanh nhiệt, giải độc, tiêu sưng, giảm đau, kháng khuẩn, chống viêm, tăng cường sức đề kháng, miễn dịch của cơ thể chống lại bệnh tật...". Đặc biệt hơn, cơ sở còn ghi rõ mục chỉ định: phòng ngừa và hỗ trợ điều trị (làm giảm sự phát triển, kích thước) u xơ tử cung, u nang buồng trứng, u tuyến tiền liệt ở nam giới... Trong đó, với "liều tấn công: khi các u to, với các triệu chứng rõ rệt như chảy máu nhiều, sảy thai, đẻ non, tiểu tiện đêm nhiều, tiểu tiện bí, gắt..., ngày uống 3 lần, mỗi lần 15 hoàn; với liều điều trị các u nhỏ, triệu chứng không rõ rệt hoặc bệnh đã thuyên giảm, ngày uống 3 lần, mỗi lần 10 viên; thời gian điều trị là 3 tháng. Phụ thuộc vào tình trạng của bệnh và uống đúng liều lượng như hướng dẫn có thể dùng từ 1 - 4 liệu trình (từ 3 - 12 tháng) để hỗ trợ điều trị và ngăn ngừa u tái phát. Ngoài ra, Katana cũng có thể kết hợp với thuốc đông y để điều trị viêm gan, viêm gan B.

Không chỉ những lời chỉ dẫn trên, mà ngay cả đoạn phim quảng cáo về sản phẩm này cũng có rất nhiều chi tiết đã bị sửa chữa so với nội dung của Giấy tiếp nhận hồ sơ đăng ký quảng cáo mà Cục An toàn vệ sinh thực phẩm - Bộ Y tế lưu giữ. Theo quy định của Bộ Y tế, thực phẩm chức năng bắt buộc phải có chỉ dẫn: "sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh". Tuy nhiên, cơ sở sản xuất đã lách luật rất khéo khi dòng chỉ dẫn trên đoạn phim xuất hiện quá mờ và chỉ trong vài tích tắc thành thử khán giả gần như không thể đọc được. Hơn nữa đoạn thuyết minh nội dung đã được sửa chữa với những câu chữ thổi phồng vượt quá tác dụng thực của sản phẩm như: "Katana hỗ trợ điều trị làm giảm sự phát triển u xơ..." khi lên phim đã thành "ngăn chặn, giảm kích thước u xơ..." Hay những thông tin quan trọng về bệnh u tuyến tiền liệt, u xơ và cả về sản phẩm được quảng cáo: "tiểu không hết, tiểu bí, tiểu ngắt quãng, tiểu gấp, khó hoãn... u xơ tử cung, u phì đại tuyến tiền liệt thường được chỉ định phẫu thuật, nay đã có Katana bào chế từ trinh nữ hoàng cung;..." hoàn toàn không có trong nội dung quảng cáo mà cơ sở sản xuất này được cơ quan chức năng cấp phép.

Thực phẩm chức năng không phải là thuốc, không thể thay thế thuốc

Để hiểu rõ hơn về công dụng của sản phẩm, chúng tôi đã tìm gặp TS. Nguyễn Viết Tiến, Giám đốc bệnh viện Phụ sản Trung ương. Ông Tiến cho biết, thực phẩm chức năng không phải là thuốc nên không thể có chỉ định, liều dùng. Tất cả mọi công dụng được công bố phải dựa trên các bằng chứng khoa học, với sự công nhận của các nhà chuyên môn chứ không thể dựa trên một vài trường hợp đơn lẻ mà quảng cáo vượt quá công dụng thực của sản phẩm. Ngoài ra, để có thể chứng minh về tác dụng làm giảm kích thước của khối u cần phải tiến hành thực nghiệm lâm sàng, với kết quả nghiên cứu, tỷ lệ thành công, sự đối chiếu, so sánh ra sao. Những sản phẩm ảnh hưởng tới sức khỏe con người cần phải nghiên cứu khoa học một cách nghiêm túc, cẩn trọng chứ không thể nói chung chung, mập mờ được. Theo bản công bố tiêu chuẩn chất lượng thực phẩm số 01/2006 của chính cơ sở Hòa Thuận Đường công bố ngày 7/7/2006 (hồ sơ lưu tại Cục An toàn vệ sinh thực phẩm) có ghi rõ công dụng của Katana "có tác dụng phòng ngừa hỗ trợ điều trị u xơ tử cung, u nang buồng trứng lành tính, điều hoà khí huyết ở nữ giới; phòng ngừa và hỗ trợ điều trị các bệnh u tuyến tiền liệt lành tính, tiểu tiện khó ở nam giới; tăng cường sức đề kháng và miễn dịch của cơ thể". Vậy một loạt công dụng như giải độc, tiêu sưng, giảm đau, chống viêm... không biết cơ sở sản xuất dựa vào đâu và theo tiêu chuẩn khoa học nào? Sau khi xem quảng cáo này người tiêu dùng không thể có cách hiểu nào khác ngoài cách hiểu: Đó là một loại thuốc. Sự hiểu nhầm này gây hại không nhỏ cho sức khỏe cộng đồng.

Trường Giang