Thời gian qua, tình trạng người dân tự ý hành xử thay pháp luật đang có chiều hướng gia tăng ở không ít địa phương. Vấn đề đặt ra hiện nay là việc tự hành xử không chỉ là sự manh động bột phát của một cá nhân mà còn là sự tham gia của rất đông người dân. Tại sao không ít người dân biết việc hành hung, đánh đập, gây thương tích cho người khác là vi phạm pháp luật nhưng họ vẫn cố tình thực hiện. Thậm chí không ít người còn chống đối cả lực lượng chức năng để bảo vệ cho quyền lợi bất hợp pháp của mình và đâu là nguyên nhân dẫn tới tình trạng này. Phải chăng việc giáo dục ý thức chấp hành pháp luật đang có nhiều bất cập? Chính quyền không ít địa phương đang thờ ơ trước những vấn đề phức tạp gây ảnh hưởng tiêu cực tới đời sống người dân?
Trong thời gian gần đây, nhiều vụ ăn trộm mà kẻ trộm đã bị hàng chục, thậm chí hàng trăm người dân đã cùng tham gia đánh đập, tra tấn tới mức khiến nhiều đối tượng trộm chó bất tỉnh. Hay cách đây chưa lâu, người dân xã Gia Phú, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai mang gậy gộc chặn đường các phương tiện đang lưu thông trên cao tốc Hà Nội - Lào Cai. Nhiều người dân dù biết hành vi của họ là vi phạm pháp luật nhưng vì quyền lợi của mình, họ vẫn cố tình thực hiện bất chấp sự an nguy của các phương tiện đang lưu thông trên cao tốc.
Mặc dù hành vi phạm tội ít nghiêm trọng nhưng cách hành xử khi tạo tâm lý đám đông thì thường là hành xử quá mức. Những hành vi như vậy trước hết là trái pháp luật, thứ hai là về mặt tâm lý và đạo đức là không thể chấp nhận được. Theo các chuyên gia xã hội học, điều này phản ánh tâm thế đặc biệt của một đám đông bị kích động mà có nhiều vấn đề khác liên quan đến trật tự nông thôn, liên quan đến trật tự an toàn xã hội bị tích tụ rất lâu mà người ta không tháo gỡ được.
Dưới góc độ khác, không ít đối tượng đã lợi dụng tâm lý đám đông, họ nghĩ rằng việc đám đông có những hành động như vậy, nhiều người cùng thực hiện sẽ không ai biết mình, mình sẽ không phải chịu trách nhiệm.
Việc tự ý hành xử của người dân hiện nay đang xảy ra rất phổ biến, điều đáng lo ngại nhất là hiện nay, tình trạng coi thường pháp luật tự ý hành xử đang dường như trở thành thói quen cố hữu của rất nhiều người dân nước ta, đã có rất nhiều người phải trả giá cho những phút giây bốc đồng, hành xử theo kiểu côn đồ, hung hãn bất chấp pháp luật, bất chấp sức khỏe, tính mạng của người khác.
Trước tình trạng người dân tự ý hành xử, các nhà nghiên cứu cho rằng chúng ta phải có giải pháp tổng thể từ văn hóa, giáo dục, pháp luật, đạo đức… Tuy nhiên, trước mắt, điều quan trọng nhất là làm sao để đảm bảo việc thực thi pháp luật phải nghiêm minh. Pháp luật phải bảo vệ được những người ngay thẳng, chấp hành nghiêm pháp luật đồng thời cũng phải xử lý nghiêm khắc những kẻ phạm tội. Qua đó để mọi người thấy rằng, pháp luật chính là công lý, là chỗ dựa vững chắc cho mọi người dân trong việc phân xử đúng, sai. Chỉ có như vậy thì người dân mới tìm đến pháp luật thay vì sử dụng bạo lực để giải quyết mâu thuẫn, xung đột với nhau như hiện nay.
Quốc Hoàn
