Sáng 27/9, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, đồng bào Ba Na đến từ Tây Nguyên tái hiện lễ cầu an - nghi thức gắn với đời sống tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng. Trong tiếng cồng chiêng ngân vang, nghi lễ mở ra không gian thành kính, thể hiện niềm tin và sự tôn kính của đồng bào đối với các vị thần linh. Hoạt động cũng góp phần đưa những giá trị văn hóa đặc sắc của các vùng miền đến gần hơn với công chúng Thủ đô vào mỗi dịp cuối tuần.
Lễ cầu an của người Ba Na. Ảnh: Tuấn Anh
Lời cầu bình an gửi tới Yàng
Từ sớm, mọi người cùng chuẩn bị cho lễ hội. Người lo lễ vật, người chuẩn bị cây nêu, ghè rượu, những thành viên đội cồng chiêng, múa xoang cũng sẵn sàng cho phần nghi lễ và hội sau đó.
Theo bà Đinh Thị Khóp, đến từ xã Tơ Tung, Gia Lai, lễ cầu an thường được người Ba Na tổ chức vào dịp cuối năm. Đây là dịp bà con cầu cho mùa màng bội thu, dân làng bình an, không đau ốm, đồng thời mong công việc, cuộc sống trong năm mới thuận lợi.
"Quan trọng nhất là phần lễ cúng. Lễ vật có ghè rượu, gà, heo; bên cạnh đó là cây nêu, đội cồng chiêng và múa xoang", bà Khóp chia sẻ.
Khi mọi việc đã hoàn tất, già làng bước vào vị trí trung tâm để thực hiện nghi thức cúng. Những lời khấn được gửi tới Yàng, cầu mong thần linh che chở cho dân làng, đem lại sức khỏe, mùa màng thuận lợi và cuộc sống yên vui.
Phụ nữ Ba Na cùng chuẩn bị cho lễ hội. Ảnh: Tuấn Anh
Lễ vật được chuẩn bị cho nghi lễ. Ảnh: Tuấn Anh
Già làng thực hiện nghi thức trong lễ cầu an. Ảnh: Tuấn Anh
Đó cũng là thời điểm không gian lễ hội trở nên trang nghiêm nhất. Quanh cây nêu và mâm lễ, cộng đồng cùng hướng về nghi thức, tiếng chiêng lúc khoan, lúc trầm tạo thành nhịp nền cho lời cầu nguyện.
Theo bà Đinh Thị Khóp, lễ cầu an không phải công việc của riêng già làng. Sau người chủ lễ là sự tham gia của thanh niên, phụ nữ và các thành viên trong cộng đồng. Chính sự hiện diện của nhiều thế hệ khiến nghi lễ trở thành dịp để cả buôn làng cùng gặp gỡ, sẻ chia và gắn kết.
Khi phần nghi lễ dần khép lại, tiếng cồng chiêng trở nên rộn ràng hơn. Không gian từ chỗ trang nghiêm chuyển sang vui tươi, những vòng xoang bắt đầu nối dài quanh cây nêu.
Phụ nữ Ba Na bên ghè rượu. Ảnh: Tuấn Anh
Giữ nhịp đại ngàn giữa "Ngôi nhà chung"
Nếu ở buôn làng, lễ cầu an là dịp cộng đồng hướng về thần linh, cầu mong bình an và những điều tốt đẹp thì khi được tái hiện tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, nghi lễ còn góp phần đưa văn hóa Ba Na đến gần hơn với công chúng.
Với bà Đinh Thị Khóp, đây cũng là dịp để người dân Thủ đô và du khách hiểu thêm về truyền thống của người Ba Na, qua đó trân trọng những giá trị văn hóa được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Điều bà trăn trở nhất là việc trao truyền cho lớp trẻ. “Tôi mong muốn chia sẻ với con cháu để các thế hệ sau giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mình, không để những giá trị ấy mai một. Từ đời này sang đời khác, các thế hệ tiếp tục truyền lại cho nhau”, bà nói.
Sự tiếp nối ấy hiện rõ trong không gian lễ hội: người cao tuổi gìn giữ nghi thức, nghệ nhân giữ nhịp chiêng, người trẻ hòa mình vào vòng xoang, còn du khách chăm chú theo dõi và ghi lại những nét văn hóa của buôn làng Ba Na giữa lòng Thủ đô.
Tiếng cồng chiêng hòa vào không gian lễ cầu an. Ảnh: Tuấn Anh
Nhạc cụ truyền thống góp phần tạo nên âm thanh đặc trưng của lễ hội. Ảnh: Tuấn Anh
Đồng bào Ba Na cùng uống rượu cần bên lễ vật trong nghi thức cầu an. Ảnh: Tuấn Anh
Những cô gái trẻ nối tiếp điệu xoang trong ngày hội. Ảnh: Tuấn Anh
Đồng bào Ba Na hòa mình trong vòng xoang quanh cây nêu, tái hiện lễ cầu an giữa sự theo dõi của đông đảo du khách. Ảnh: Tuấn Anh
