Giấc ngủ dễ bị ảnh hưởng khi căng thẳng kéo dài
Khi chịu stress, áp lực kéo dài, trạng thái cảnh giác của cơ thể có thể duy trì lâu hơn bình thường, khiến trẻ khó thư giãn vào cuối ngày. Những suy nghĩ về bài vở, điểm số, kỳ thi hay các vấn đề trong quan hệ với bạn bè có thể khiến đầu óc vẫn hoạt động ngay cả khi đã lên giường. Trẻ vì thế có thể khó đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu hoặc thức dậy nhưng chưa cảm thấy được nghỉ ngơi đầy đủ.
Thiếu ngủ kéo dài lại có thể tác động ngược đến khả năng tập trung, ghi nhớ và điều hòa cảm xúc. Khi không được ngủ đủ, trẻ dễ mệt mỏi, khó duy trì sự chú ý trong giờ học và khó kiểm soát cảm xúc khi gặp áp lực. Điều này có thể khiến việc học trở nên khó khăn hơn, từ đó làm cảm giác căng thẳng tiếp tục tăng lên.
Nếu tình trạng rối loạn giấc ngủ kéo dài, cha mẹ có thể nhận thấy trẻ thay đổi rõ về mức năng lượng trong ngày: Uể oải vào buổi sáng, khó tỉnh táo khi học hoặc thường xuyên cần nghỉ ngơi sau giờ học. Tuy nhiên, những biểu hiện này không chỉ do stress gây ra. Nếu trẻ mất ngủ, ngủ quá nhiều hoặc mệt mỏi kéo dài, cần xem xét cả các nguyên nhân khác và đưa trẻ đi khám khi tình trạng ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập.
Khi chịu áp lực kéo dài, trạng thái cảnh giác của cơ thể có thể duy trì lâu hơn bình thường, khiến trẻ khó thư giãn vào cuối ngày.
Stress cũng có thể biểu hiện bằng những triệu chứng thể chất
Khi gặp một tình huống gây áp lực, cơ thể sẽ nhanh chóng chuyển sang trạng thái cảnh giác để ứng phó. Nhịp tim và nhịp thở có thể tăng, cơ bắp căng lên, sự chú ý dồn nhiều hơn vào điều đang khiến trẻ lo lắng. Đây là phản ứng tự nhiên và thường giảm dần khi tình huống căng thẳng qua đi.
Vấn đề có thể xuất hiện khi áp lực lặp lại quá thường xuyên mà trẻ không có đủ thời gian nghỉ ngơi và hồi phục. Cảm giác hồi hộp, căng cơ, đau đầu, mệt mỏi hoặc khó chịu trong người có thể xuất hiện thường xuyên hơn. Những biểu hiện này đôi khi xảy ra rõ vào những thời điểm trẻ phải đối mặt với nguồn gây áp lực, chẳng hạn trước kỳ kiểm tra hoặc khi chuẩn bị đến trường.
Hệ tiêu hóa cũng có thể chịu tác động: Căng thẳng có thể làm thay đổi hoạt động của đường tiêu hóa, khiến trẻ đau bụng, buồn nôn, đầy bụng hoặc thay đổi thói quen đi tiêu. Vì vậy, trẻ có thể than đau bụng hoặc buồn nôn vào những ngày có bài kiểm tra, dù trước đó không gặp tình trạng tương tự.
Dù vậy, không nên mặc định các triệu chứng này là do stress. Đau đầu, đau bụng, rối loạn tiêu hóa hay mệt mỏi kéo dài có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác. Khi triệu chứng tái diễn hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, trẻ cần được thăm khám để xác định nguyên nhân thay vì chỉ tập trung vào yếu tố tâm lý.
Khi áp lực bắt đầu ảnh hưởng đến sinh hoạt và học tập
Một dấu hiệu đáng chú ý là những thay đổi trong cách trẻ sinh hoạt và ứng xử so với trước đây. Trẻ có thể khó tập trung vào bài học, dễ cáu gắt, ít trò chuyện với gia đình hoặc không còn hào hứng với những hoạt động từng yêu thích.
Có những trường hợp điểm số chưa giảm nhưng trẻ phải mất nhiều thời gian hơn để hoàn thành bài tập, thường xuyên trì hoãn việc học hoặc cảm thấy quá sức trước những nhiệm vụ vốn không quá khó. Những thay đổi cũng có thể thể hiện trong đời sống hằng ngày: trẻ muốn ở một mình nhiều hơn, dễ nổi nóng hoặc thường xuyên than mệt.
Điều đáng quan tâm không nằm ở một biểu hiện đơn lẻ mà ở sự thay đổi kéo dài so với chính trẻ trước đó. Khi giấc ngủ, ăn uống, cảm xúc, sức khỏe thể chất và việc học cùng lúc bị ảnh hưởng, cha mẹ nên tìm hiểu xem trẻ đang gặp áp lực gì thay vì chỉ yêu cầu trẻ cố gắng thêm.
Một cuộc trò chuyện bình tĩnh, không phán xét có thể giúp trẻ dễ chia sẻ hơn. Nếu tình trạng căng thẳng kéo dài, ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt và học tập, cha mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý để được đánh giá. Đặc biệt, khi trẻ nói về cái chết, tự làm đau bản thân hoặc có dấu hiệu nguy cơ tự sát, cần tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn khẩn cấp và không để trẻ ở một mình.
Mời bạn đọc xem thêm:
