Thời gian gần đây, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị sử dụng máy móc hiện đại tiến hành khảo sát tại khu vực cầu Câu Nhi, thôn Nam Chánh, xã Nam Hải Lăng.
Đợt khảo sát nhằm kiểm chứng các nguồn tin do nhân chứng cung cấp, làm cơ sở phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị sử dụng máy móc hiện đại tiến hành khảo sát tại khu vực cầu Câu Nhi, thôn Nam Chánh, xã Nam Hải Lăng. Ảnh: Xuân Diện
Tại hiện trường, đoàn công tác nghiên cứu địa hình khu vực có thông tin liệt sĩ hy sinh. Khoanh vùng các khu vực đã tìm kiếm, chưa tìm kiếm và những vị trí nghi có mộ tập thể liệt sĩ. Đoàn cũng khảo sát hiện trạng tài sản, cây trồng, hoa màu của các tổ chức, cá nhân có thể bị ảnh hưởng khi triển khai công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Ông Trần Ngọc Hiền, cựu chiến binh Sư đoàn 308 - Trưởng Ban chỉ đạo xây dựng đền thờ liệt sĩ Câu Nhi là người đã cùng đồng đội thực hiện việc gặp gỡ nhân chứng, đối chiếu tàng thư, thu thập thông tin về trận đánh tại Câu Nhi năm 1972.
Ông Trần Ngọc Hiền (áo trắng), cựu chiến binh Sư đoàn 308 - Trưởng Ban chỉ đạo xây dựng đền thờ liệt sĩ Câu Nhi.
Theo thông tin cựu chiến binh Trần Ngọc Hiền xác minh, từ tháng 5/1972, khi quân ta làm chủ hoàn toàn tỉnh Quảng Trị, phía Việt Nam Cộng hòa huy động lượng lớn quân cùng vũ khí hiện đại từ Huế tiến ra. Mục đích của chúng là tái chiếm tỉnh Quảng Trị.
Quân ta lập phòng tuyến án ngữ tại Sông Mỹ Chánh, chiến sự nơi đây rất ác liệt. Trước tình hình đó, Sư đoàn 308 chấp hành mệnh lệnh của Bộ Tư lệnh chiến dịch, giao Trung đoàn 88 tổ chức chiến đấu, chiếm giữ các vị trí gần sông Mỹ Chánh và khu vực cầu Câu Nhi, ngăn địch tiến công.
Rạng sáng (khoảng 4h30) ngày 26/5/1972, khi đội hình chiến đấu của ta tiến vào cách cầu Câu Nhi khoảng 100m thì bị địch phát hiện. Quân địch dồn bộ hỏa lực ở 2 lô cốt đầu cầu và các ụ chiến đấu trút lên đội hình quân ta.
Do địa hình tại khu vực này bằng phẳng, trống trải không có hầm hào ẩn nấp nên quân ta bị thiệt hại nặng nề. Trận chiến chưa đầy 2 giờ đồng hồ, quân ta có 93 chiến sĩ hy sinh. Có 17 chiến sĩ sống sót trở về cũng bị thương. Năm ngày sau trận chiến, phía địch cho máy ủi lấp toàn bộ thi thể của bộ đội ta tại vị trí diễn ra trận đánh.
Khu vực cầu Câu Nhi ngày nay.
Đến nay cơ quan chức năng đã xác định được danh tính, quê quán của 83/93 liệt sĩ. Theo cựu binh Hiền, từ năm 1999 đến 2025, lực lượng chức năng cùng người dân phát hiện, quy tập được 19 hài cốt liệt sĩ tại khu vực này và đưa về an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Hải Lăng. Vậy nên nghi vấn còn lượng lớn hài cốt liệt sĩ tại khu vực này chưa được quy tập.
"Khu vực cầu Câu Nhi ngày ấy bị bom đạn cày xới, địch còn dùng xe ủi san phẳng toàn bộ vùng đất này, chôn vùi các chiến sĩ hy sinh nên việc tìm kiếm hài cốt gặp nhiều khó khăn", ông Hiền chia sẻ.
Lực lượng chức năng cùng người dân phát hiện, quy tập được 19 hài cốt liệt sĩ tại khu vực Câu Nhi.
Nơi xảy ra trận chiến năm ấy nay là vườn nhà của ông Bùi Hữu Tuấn (76 tuổi, trú tại thôn Nam Chánh, xã Nam Hải Lăng). Hàng chục năm qua, vào ngày rằm, mùng một, lễ Tết, tháng 7 ông Tuấn cùng người dân địa phương đều cúng bái, thắp hương cho các liệt sĩ.
Năm 2025, Ban liên lạc Đoàn công tác chính sách, quy tập hài cốt liệt sĩ Sư đoàn 308 tiến hành kêu gọi xây dựng một ngôi mộ chung, dựng bia ghi tên các liệt sĩ hy sinh tại đây. Ông Tuấn không do dự hiến 600m2 đất.
Đền thờ liệt sĩ Trung đoàn 88 được xây dựng trên khu vực xảy ra trận đánh năm 1972.
Đền thờ liệt sĩ Trung đoàn 88 được khánh thành ngày 27/5/2025. Trên bia tưởng niệm khắc đầy đủ tên tuổi, đơn vị, quê quán của 83 liệt sĩ hy sinh trong trận đánh đã được xác minh hồ sơ, tài liệu. Trên bia còn để trống một phần với mong muốn tiếp tục bổ sung tên liệt sĩ còn chưa xác định danh tính.
