Khám sức khỏe định kỳ - Giúp phát hiện sớm bệnh tật
Khám sức khỏe định kỳ không đơn thuần là kiểm tra tình trạng cơ thể tại một thời điểm mà còn là giải pháp quan trọng giúp phát hiện sớm bệnh tật, đánh giá các yếu tố nguy cơ và có biện pháp can thiệp kịp thời. Đặc biệt, với những bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và một số bệnh ung thư, việc phát hiện khi chưa xuất hiện triệu chứng có ý nghĩa lớn trong nâng cao hiệu quả điều trị, hạn chế biến chứng.
Theo định hướng tại Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho người dân là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm đổi mới công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Cụ thể hóa chủ trương này, UBND TP Hà Nội đã ban hành Kế hoạch khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho người dân trên địa bàn năm 2026 và giai đoạn 2026-2030. Thành phố đặt mục tiêu phấn đấu trong năm 2026, 100% người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần, đồng thời được lập hồ sơ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời.
Đối tượng thụ hưởng là toàn bộ người dân thường trú hoặc tạm trú từ 12 tháng trở lên trên địa bàn Hà Nội, có xác nhận thông tin qua VNeID.
Thành phố chia người dân thành 5 nhóm để tổ chức thực hiện. Trong đó, nhóm ưu tiên gồm người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính và người sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.
Nhóm trẻ em dưới 6 tuổi tại các cơ sở giáo dục mầm non và học sinh từ 6 đến dưới 18 tuổi được tổ chức khám thông qua sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, cơ sở giáo dục và các đơn vị y tế. Đối với người lao động, trách nhiệm tổ chức khám thuộc về người sử dụng lao động, phối hợp với trạm y tế, bệnh viện và phòng khám.
Các đối tượng thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an do cơ quan chủ quản chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện. Những người không thuộc các nhóm trên cũng được đưa vào kế hoạch khám sức khỏe của thành phố.
Đáng chú ý, người dân thuộc nhóm 1 và nhóm 5 có thể đăng ký với UBND phường, xã để được khám sức khỏe định kỳ miễn phí. Trường hợp không đăng ký khám tổng thể, người dân có thể lựa chọn một bệnh để khám sàng lọc theo danh mục quy định.
Khám sức khỏe định kỳ cho người dân Hà Nội (ảnh Phương Linh)
Liên thông dữ liệu khám sức khỏe
Bộ Y tế cũng đã ban hành Quyết định 1272/QĐ-BYT ngày 6/5/2026, phê duyệt kế hoạch triển khai nhiệm vụ khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho người dân trên cả nước.
Theo Bộ Y tế, việc tổ chức khám phải thực hiện theo lộ trình và nhóm đối tượng ưu tiên, bảo đảm người dân được chủ động phát hiện, dự phòng, tư vấn, quản lý và điều trị bệnh sớm. Đây không chỉ là hoạt động khám bệnh đơn lẻ mà còn là một phần trong chiến lược xây dựng hệ thống quản lý sức khỏe toàn dân, bảo đảm mỗi người được chăm sóc liên tục theo vòng đời.
Bộ Y tế yêu cầu xác định rõ trách nhiệm của các vụ, cục, đơn vị và địa phương trong tổ chức triển khai, kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện. Các địa phương cần chủ động phối hợp với cơ sở khám chữa bệnh, tổ chức các hoạt động khám phù hợp với điều kiện thực tế và nhóm dân cư.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là bảo đảm liên thông dữ liệu khám sức khỏe định kỳ với cơ sở dữ liệu khám sức khỏe, hệ thống thông tin quản lý hoạt động khám chữa bệnh, cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế và hệ thống thông tin giám định bảo hiểm y tế. Sổ sức khỏe điện tử được thống nhất tích hợp trên ứng dụng VNeID.
Việc số hóa dữ liệu giúp kết quả khám không bị rời rạc theo từng lần đến bệnh viện. Thông tin về tiền sử bệnh, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán và quá trình điều trị được cập nhật, tạo cơ sở để nhân viên y tế theo dõi diễn biến sức khỏe, nhận diện nguy cơ và đưa ra khuyến nghị phù hợp.
Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách không chỉ được đo bằng số lượng người tham gia khám hay tỷ lệ hồ sơ sức khỏe điện tử được tạo lập. Điều quan trọng là sau khi phát hiện bất thường, người dân có được tư vấn, chuyển đến cơ sở chuyên khoa khi cần thiết, tiếp tục theo dõi và điều trị hay không.
Khi hoạt động khám định kỳ được gắn với quản lý sức khỏe sau khám, hệ thống y tế mới có thể phát huy vai trò phòng bệnh từ sớm, giảm số trường hợp phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn, hạn chế biến chứng và giảm chi phí điều trị cho cả người dân lẫn xã hội.