Trấn Hải Thành tọa lạc tại phường Thuận An, TP Huế, đây từng là một pháo đài quân sự quan trọng dưới triều Nguyễn. Công trình được xây dựng năm 1813 tại khu vực cửa biển Thuận An cũ (sử sách gọi là cửa Eo, hình thành từ năm 1404), có chức năng kiểm soát, điều khiển lưu thông tàu thuyền, bảo vệ kinh đô Huế.
Dù vị trí cửa biển ngày nay đã thay đổi (nằm cách vị trí cũ khoảng 4km), nhưng dấu ấn của lối kiến trúc Vauban, một phong cách kiến trúc quân sự phương Tây nổi tiếng với khả năng bố phòng kiên cố, giúp hạn chế tối đa góc chết và tăng sức chịu đựng trước hỏa lực pháo binh và ký ức về công trình Trấn Hải Thành vẫn còn in đậm.
Theo các tài liệu lịch sử, năm 1813, nhận thấy tầm quan trọng của việc kiểm soát tàu thuyền trong và ngoài nước ra vào cửa biển Thuận An và để bảo vệ kinh đô, vua Gia Long cho khởi công xây dựng Trấn Hải Đài (sau này có tên Trấn Hải Thành).
Đến thời vua Minh Mạng, công trình liên tục được gia cố và đến năm 1834, triều đình chính thức đổi tên Trấn Hải Đài thành Trấn Hải Thành, nâng tầm quy mô và hoàn thiện chức năng phòng thủ.
Trong giai đoạn này, vua Minh Mạng cho xây thêm trên đài một tòa nhà gọi là Lầu Quan Hải nhằm giúp quân triều đình có tầm nhìn bao quát, kiểm soát mặt biển tường tận hơn.
Dưới triều vua Tự Đức, hệ thống đồn lũy ở Thuận An tiếp tục được củng cố, trong đó nhiều đồn lũy phụ trợ được xây dựng thêm quanh Trấn Hải Thành, tạo thành một hệ thống phòng thủ liên hoàn vững chắc.
Thành có 2 lớp xây bằng gạch vồ, giữa có nện đất, chu vi 302m, cao 4,4m, dày 12m, quanh thành có hào rộng 9m, sâu 2,5m.
Trên thành có đặt 99 ụ súng để phòng thủ, trong thành là các công trình quân sự, kho đạn, binh xá. Phía trước là cổng thành xây theo dạng vòm cuốn, ngoài hệ thống hào là 4.000 cây dừa được trồng để không cho mưa bão xói mòn công trình.
Năm 1997, di tích Trấn Hải Thành được công nhận là di tích cấp quốc gia.
Tuy nhiên, hiện trạng di tích đang có dấu hiệu xuống cấp, hư hỏng, cần sớm được trùng tu, tôn tạo để gìn giữ công trình có giá trị lịch sử.
Hiện nay, sau thời gian được sử dụng làm trụ sở của Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Thuận An, công trình đang được bàn giao cho Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế quản lý khi Đồn biên phòng chuyển về trụ sở mới.
Mời bạn đọc xem thêm video:
Cận cảnh công trình quân sự quan trọng dưới triều Nguyễn ở Huế.
