Hàng loạt những sai sót trong việc cấp phép khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An như việc cấp giấy phép khai thác khoáng sản không đúng thẩm quyền, không đúng quy hoạch, thiếu thẩm định, buông lỏng quản lý sau cấp phép... chính là nguyên nhân dẫn tới các sai phạm về hoạt động khai thác khoáng sản của các doanh nghiệp kéo dài trong thời gian dài và chậm được khắc phục.
Không đủ điều kiện pháp lý vẫn được cấp phép
Theo số liệu tại Sở LĐTB-XH và BHXH tỉnh Nghệ An cho thấy, rất nhiều doanh nghiệp khai thác khoáng sản đã không đảm bảo chính sách với người lao động. Đến tháng 6/2009, có 128/196 doanh nghiệp không tham gia BHXH và BHYT, chiếm 63,3% số doanh nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản. |
 Khai thác và quản lý tài nguyên khoáng sản ở Nghệ An còn nhiều bất cập. |
Môi trường bị đe dọa
Tình trạng ô nhiễm môi trường khi các doanh nghiệp kết thúc khai thác sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi sinh, môi trường vùng mỏ là thực tế đáng lo ngại mà nguyên nhân là do các doanh nghiệp không thực hiện nghiêm việc ký quỹ phục hồi môi trường nhằm khắc phục môi trường mỏ sau khai thác. Trong tổng số 213 điểm mỏ phải ký quỹ phục hồi môi trường chỉ có 99 điểm mỏ được ký quỹ phục hồi môi trường, còn lại hơn 100 điểm mỏ của 103 doanh nghiệp (chiếm 54%) không thực hiện ký quỹ phục hồi môi trường những vẫn được tiến hành khai thác mỏ mà không có sự kiểm tra giám sát chặt của các cơ quan chức năng của tỉnh?!.
Từ năm 2003 đến nay, Sở Tài nguyên và môi trường Nghệ An đã tham mưu để UBND tỉnh ra quyết định thu hồi 69 giấy phép khai thác khoáng sản, nhưng có tới 41/69 điểm mỏ chưa làm thủ tục đóng cửa mỏ. Theo giải trình của Sở Tài nguyên và môi trường, các doanh nghiệp không làm thủ tục đóng cửa mỏ, không phục hồi môi trường là do trước đây các doanh nghiệp không ký quỹ phục hồi môi trường nên không có kinh phí để thực hiện việc hoàn thổ, phục hồi môi trường theo quy định.
Để xảy ra tình trạng trên là việc cấp phép tràn lan mà không thẩm định, kiểm tra cụ thể, bên cạnh đó việc kiểm tra xử lý các vi phạm chưa kiên quyết, còn né tránh, hình thức xử lý cả về mặt kinh tế và hành chính chưa tương ứng với các hành vi vi phạm, thậm chí còn dẫn tới tình trạng nhờn luật, không chấp hành các quy định của nhà nước. Đây chính là nguyên nhân cơ bản dẫn đến công tác quản lý nhà nước về khoáng sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An còn nhiều yếu kém, chậm khắc phục trong một thời gian dài.
Ngọc Cường