Vụ việc ở Tiên Lãng (Hải Phòng) không còn là chuyện của một địa phương cấp huyện đã được cả nước quan tâm với những vấn đề đúng, sai mà các cơ quan thông tin đại chúng, nhiều cán bộ lão thành và các chuyên gia đã lên tiếng trong suốt hơn một tháng qua. Kết luận của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chiều ngày 10/2 đã đáp ứng được lòng dân với sự thấu tình, đạt lý khi chỉ ra được cái gốc của vụ việc là giao đất sai, thu hồi đất sai, biện pháp cưỡng chế sai gây hậu quả nghiêm trọng cũng như việc phá nhà cửa của dân một cách bất hợp pháp.
Từ góc nhìn của người đứng đầu Chính phủ, Thủ tướng không chỉ kết luận về một vụ việc cụ thể ở Tiên Lãng mà ông còn thấy từ đây một bài học để rút kinh nghiệm ra cả nước với yêu cầu “Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trong cả nước chủ động rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý nhà nước về đất đai, nhất là việc thu hồi và cưỡng chế thu hồi đất bảo đảm theo đúng quy định của pháp luật. Đề cao trách nhiệm, tập trung giải quyết tốt các khiếu nại, tố cáo của công dân về đất đai”. Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng đã chỉ thị “Bộ Tư pháp nghiên cứu, đề xuất xây dựng thể chế để kiểm soát việc ban hành các quyết định hành chính của chính quyền các cấp”.
 Phó Chủ tịch UBND TP.Hải Phòng Đỗ Trung Thoại được phân công làm Tổ phó thường trực Tổ công tác triển khai kết luận của Thủ tướng. |
Vấn đề còn lại trong vụ Tiên Lãng là việc nghiêm túc thực hiện “Kết luận của Thủ tướng Chính phủ” của thành phố Hải Phòng.
Ngay sau khi Kết luận của Thủ tướng, một ngày sau Hải Phòng bắt tay vào thực hiện ngay là tín hiệu đáng hoan nghênh. Tuy nhiên, dư luận không băn khoăn về một số xử lý bước đầu của Hải Phòng.
TP. Hải Phòng đã thành lập Tổ công tác để triển khai kết luận của công tác để triển khai kết luận của Thủ tướng do... Phó Chủ tịch UBND thành phố Đỗ Trung Thoại làm Tổ trưởng! Và sau đó khi dư luận lên tiếng thì thành Tổ phó thường trực với chức danh PCT TP phụ trách ngành mà không nêu rõ tên, phụ trách ngành gì!? Việc phân công ai là thuộc quyền của Thành ủy và UBND TP. Hải Phòng song việc cử ông Đỗ Trung Thoại làm Tổ trưởng liệu có làm yên lòng dân? Ông Thoại từng mất uy tín trước đồng bào cả nước khi đổ vấy cho dân phá nhà ông Vươn. Có thể do ông quá tin báo cáo của cấp huyện nhưng đấy là biểu hiện của sự quan liêu. Thực tế ai cũng biết sau vụ cưỡng chế, khu đầm bị phong tỏa và dân không thù oán với ông Vươn sao lại xông vào phá nhà dân, chỉ có ông không biết điều này thậm chí khi ông đổi giọng lại cũng chỉ là “không biết” chứng tỏ ông không có năng lực. Còn ông không quan liêu và có năng lực nhưng vẫn hai lần phát ngôn gây bức xúc dư luận thì là bao che, chạy tội cho cấp dưới. Dù vì lý do nào khi người như thế lại có mặt trong Tổ công tác để xử lý những Kết luận của Thủ tướng cũng không thể yên lòng dân. Động thái này là không tôn trọng dân và không tôn trọng Thủ tướng.
Về vụ phá nhà dân và Công an Hải Phòng đã khởi tố vụ án. Thế nhưng, người đứng đầu cơ quan công an Hải Phòng là đại tá Đỗ Hữu Ca ngay từ đầu đã cố tình nhầm “nhà” thành “chòi” và cho rằng “phá hay không phá không thành vấn đề” liệu có thể khách quan khi chỉ đạo cấp dưới điều tra? Dư luận mong cơ quan điều tra của Bộ Công an tham gia là có cơ sở.
Việc kỷ luật bước đầu của Hải Phòng có sót người lọt trách nhiệm không khi Bí thư huyện ủy Tiên Lãng vô can như người đứng ngoài cuộc khi mà Bí thư huyện là người lãnh đạo toàn diện lại không biết gì chuyện trong huyện? Việc ra quyết định thu hồi và cưỡng chế của huyện là sai nhưng huyện đã báo cáo thành phố vậy ai chấp thuận quyết định của huyện cũng chưa làm rõ và chưa bị kỷ luật cũng khiến lòng dân nghi ngờ.
Điểm mấu chốt vụ Tiên Lãng là quyết định cưỡng chế và huyện Tiên Lãng làm thay cơ quan thi hành án khi bản án sơ thẩm có hiệu lực do ông Vươn rút đơn kháng cáo. Thế nhưng, việc rút đơn do người dân không hiểu rõ luật pháp trong khi vị thẩm phán của TAND TP. Hải Phòng hiểu rõ luật hơn ai hết lại đứng ra “hòa giải”, không giải thích hậu quả rút đơn cho đương sự để rồi thành một trong những lý do thúc đẩy UBND Tiên Lãng làm sai, thúc đẩy gia đình ông Vươn bị dồn đến chân tường phải làm liều sao có thể chỉ “nghiêm khắc kiểm điểm” trong nội bộ cơ quan tòa án thành phố?
Trước khi Thủ tướng kết luận đã có yêu cầu Hải Phòng làm rõ để báo cáo Thủ tướng nhưng ông Trưởng Ban Tuyên giáo huyện ủy Tiên Lãng đã tập trung hơn 300 đảng viên để tuyên truyền và yêu cầu tuyên truyền nội dung không đúng sự thật có phải là hành vi coi thường và xúc phạm Thủ tướng. Không những thế, ông này còn xúc phạm các vị lão thành cách mạng, tướng lĩnh quân đội, chuyên gia, nhà khoa học khi có những ý kiến đóng góp bởi cho rằng người về hưu không nắm được cũng như báo chí phản ánh sai. Vậy mà ông Trưởng Ban Tuyên giáo và Bí thư huyện vẫn vô can thì lạ thật!
Thiết nghĩ, Thành ủy và UBND TP. Hải Phòng cần phải thực sự nghiêm túc thực hiện kết luận của Thủ tướng bằng biện pháp cụ thể chứ không thể chỉ nghiêm túc trên giấy hay qua lời phát biểu.
Về hành động nổ súng của gia đình ông Đoàn Văn Vươn là không thể chấp nhận được và Thủ tướng đã có kết luận rất nghiêm khắc song chí lý chí tình kể cả việc kiến nghị xem xét yếu tố “tình tiết giảm nhẹ” khi vụ cưỡng chế là sai. Vụ phá nhà dân liên quan đến chính quyền huyện xã là một vụ án riêng nhưng trong vụ xử anh em ông Đoàn Văn Vươn, chính quyền Tiên Lãng cũng phải liên đới chịu trách nhiệm bởi hành động sai pháp luật của ông Vươn là cái sai hệ quả tiếp sau cái sai của việc ra quyết định sai, thực hiện cưỡng chế sai. 6 CBCS công an, bộ đội bị thương ngoài trách nhiệm của anh em ông Vươn còn có trách nhiệm của những người huy đông phân công sai đã gây ra hậu quả nghiêm trọng. Xử anh em ông Vươn để không có thêm những “Vươn” khác song cũng phải xử nghiêm người ra quyết định và thực hiện sai trái của chính quyền huyện Tiên Lãng, xã Vinh Quang làm gương để không có thêm những “Hiền - Liêm” khác trên đất nước bởi suy cho cùng, quan trọng và mấu chốt hơn nếu không có những quyết định thu hồi, cưỡng chế sai trái thì chắc chắn không có vụ nổ súng.
Kết luận của Thủ tướng đã thực sự tạo niềm tin cho nhân dân cả nước trên tinh thần thượng tôn pháp luật với thái độ nghiêm và minh. Dư luận cả nước đang chờ Hải Phòng thực hiện Kết luận của Thủ tướng một cách cầu thị và nghiêm túc thật sự.
Lê Quý