(SKDS) - Hội nghị Thượng đỉnh Liên minh Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại Chicago (Mỹ) vừa kết thúc đã công bố hai quyết định: từng bước triệt thoái 130.000 quân ra khỏi Afghanistan vào cuối năm 2014. NATO khẳng định không đào ngũ và vẫn tiếp tục hỗ trợ lâu dài cho Kabul. Một kế hoạch thứ hai sẽ được triển khai bất chấp phản đối của Nga: hệ thống lá chắn chống tên lửa.
Đối với NATO, quyết định triệt thoái ra khỏi Afghanistan là chuyện không thể đảo ngược. Sau hai ngày họp tại Chicago, Hoa Kỳ và các đồng minh thông qua kế hoạch rút đi 130.000 quân sau 10 năm tham chiến kể từ sau vụ khủng bố 11/9/2001. Thông cáo chung khẳng định nhiệm vụ chiến đấu sẽ chấm dứt vào cuối năm 2014. Quân đội Afghanistan sẽ nhận toàn bộ trách nhiệm bảo vệ an ninh lãnh thổ kể từ giữa năm 2013 nhưng Kabul không bị bỏ rơi. NATO sẽ sẵn sàng yểm trợ, huấn luyện cho quân đội và cảnh sát Afghanistan. Lãnh đạo của 50 quốc gia có quân tham chiến tại Afghanistan gửi thông điệp hai vế: vừa trấn an công luận quốc gia là chiến tranh sắp kết thúc vừa cam kết với Kabul là sẽ không đơn độc sau năm 2014.
NATO sẵn sàng yểm trợ và huấn luyện cho quân đội Afghanistan. |
Một câu hỏi lớn vẫn chưa có câu trả lời tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO lần này là về vai trò của lực lượng Taliban trong thể chế chính trị tương lai của Afghanistan cũng như các biện pháp nhằm ngăn chặn quốc gia Tây Nam Á này lại rơi vào tình trạng bất ổn nghiêm trọng, thậm chí nội chiến, sau khi binh lính Mỹ và NATO đã rút đi. Bất chấp đề nghị của Tổng thống nước chủ nhà Obama, đến nay mới chỉ có một vài nước có cam kết đóng góp tài chính cụ thể cho quỹ hỗ trợ Afghanistan sau năm 2014, trong đó Anh và Australia mỗi nước 100 triệu USD, Italia 120 triệu USD, Canada 110 triệu, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan mỗi nước 20 triệu, còn thấp hơn nhiều so với 1,3 tỷ USD mỗi năm mà Mỹ đề xuất. |
Tuy nhiên, dù các thành viên NATO hứa là sẽ chi hàng tỷ đô-la để trợ giúp quân đội và cảnh sát Afghanistan nhưng nhiều nhà ngoại giao lo ngại Liên hợp quốc sẽ phải đảm đương gánh nặng chuyển tiếp đầy bất trắc. Trút bớt trách nhiệm tại Afghanistan, NATO tiến hành kế hoạch bố trí lá chắn chống tên lửa đang gây căng thẳng với Nga. Tổng thống Nga vắng mặt nhưng NATO vẫn thông báo chính thức hóa giai đoạn một bố trí ra-đa, tàu chiến trang bị phi đạn chặn tên lửa. Liệu tình hình kinh tế khó khăn làm các thành viên phải cắt giảm ngân sách quốc phòng có tác động đến các mục tiêu phòng thủ của NATO? Hoa Kỳ có thực sự bỏ rơi Kabul hay phương án nào khác để giúp củng cố tình hình Afghanistan mà không cần đến quân sự?
Thượng đỉnh NATO cho thấy, các nước thành viên tuy ngần ngại nhưng họ phải đóng góp để tăng cường hiện đại hóa quân đội NATO vì đó là một trong những điểm quan trọng. Ngày trước, nhiệm vụ của NATO là chống lại sự bành trướng của Nga. Bây giờ đe dọa đó không còn. Nếu NATO muốn giữ vai trò quan trọng thì phải hiện đại hóa quân đội. Trong những trường hợp cần thiết như can thiệp vào Libya và hiện nay đang bàn chuyện Syria... còn tại Afghanistan thì Mỹ đã đạt được mục tiêu của họ, đã giết được thủ lĩnh Al Qaeda, nhưng do họ đã ký với Afghanistan một hiệp ước chiến lược, Mỹ sẽ ở lại Afghanistan rất lâu…
Thông cáo chung kết thúc hội nghị khẳng định, lực lượng do NATO đứng đầu tại Afghanistan sẽ chuyển giao tất cả các sứ mệnh tác chiến cho lực lượng của Afghanistan vào giữa năm 2013 và kế hoạch rút phần lớn trong hơn 130.000 binh lính nước ngoài ra khỏi quốc gia Tây Nam Á này vào cuối năm 2014 là “không thể đảo ngược”. Đây là lần đầu tiên NATO công bố lộ trình về thời gian cụ thể cho việc chuyển giao nhiệm vụ chiến đấu cho các lực lượng của Afghanistan.
Phát biểu trong phiên họp bế mạc hội nghị, Tổng thống nước chủ nhà Barack Obama cam kết, Mỹ và các đồng minh NATO sẽ kết thúc “một cách có trách nhiệm” đối với cuộc chiến kéo dài hơn 11 năm qua tại Afghanistan. Ông Obama xác định bảo đảm ổn định tại Afghanistan là một sứ mệnh sống còn. Tổng Thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen cho biết, sau hai năm rưỡi nữa khi kết thúc việc rút quân, các đồng minh NATO sẽ tiếp tục đóng góp phần trách nhiệm của mình trong khoản ngân sách 4,1 tỷ USD mỗi năm để chi giúp lực lượng quân đội và cảnh sát của Afghanistan đủ sức tự bảo đảm an ninh, trong bối cảnh các tay súng của lực lượng Taliban vẫn tiềm ẩn nguy cơ lớn.
Thông cáo chung cũng cho biết, sau năm 2014, Mỹ và NATO vẫn sẽ duy trì một lực lượng quân sự, thậm chí một số đơn vị tác chiến đặc biệt để giúp huấn luyện và hỗ trợ cho lực lượng của Afghanistan trong các tình huống đặc biệt.
Vũ Phong (Theo CNN, Reuters)
