Kali rất tốt cho kiểm soát huyết áp, bổ sung như thế nào?

An toàn dùng thuốc
SKĐS - Kali là khoáng chất thiết yếu, có vai trò hỗ trợ kiểm soát huyết áp. Bổ sung từ thực phẩm và giảm natri giúp góp phần bảo vệ tim mạch.

Tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tim mạch, đột quỵ và suy thận. Bên cạnh việc dùng thuốc theo chỉ định, điều chỉnh chế độ ăn uống có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát huyết áp, trong đó, kali là khoáng chất đặc biệt quan tâm.

Theo hướng dẫn năm 2025 của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) và Trường Cao đẳng Tim mạch Hoa Kỳ (ACC), tăng lượng kali trong chế độ ăn là một trong những biện pháp thay đổi lối sống được khuyến nghị nhằm phòng ngừa và kiểm soát tăng huyết áp.

1. Kali giúp hạ huyết áp như thế nào?

Kali là chất điện giải thiết yếu, tham gia điều hòa hoạt động của tế bào, dẫn truyền thần kinh, co cơ và duy trì chức năng bình thường của tim, thận. Đối với hệ tim mạch, khoáng chất này còn có vai trò quan trọng trong điều hòa huyết áp.

Theo AHA/ACC năm 2025, bổ sung kali ở mức vừa phải có thể giúp huyết áp tâm thu giảm trung bình khoảng 6 mmHg và huyết áp tâm trương giảm khoảng 3-6 mmHg. Mức độ đáp ứng khác nhau tùy lượng kali và natri tiêu thụ, tình trạng huyết áp ban đầu cũng như việc người bệnh có đang sử dụng thuốc hạ huyết áp hay không.

Kali hỗ trợ kiểm soát huyết áp thông qua một số cơ chế. Trước hết, tăng lượng kali có thể thúc đẩy thận bài tiết natri qua nước tiểu, từ đó góp phần giảm lượng natri lưu giữ trong cơ thể. Việc giảm natri giúp hạn chế tình trạng giữ nước và tăng thể tích máu, một trong những yếu tố làm huyết áp tăng. Bên cạnh đó, kali còn góp phần điều hòa trương lực thành mạch, giúp mạch máu thư giãn và giảm sức cản đối với dòng máu lưu thông.

Natri và kali có mối liên hệ chặt chẽ trong điều hòa huyết áp. Khi chế độ ăn chứa quá nhiều natri nhưng thiếu kali, sự cân bằng này có thể bị ảnh hưởng theo hướng bất lợi cho tim mạch. Vì vậy, tăng thực phẩm giàu kali đồng thời giảm lượng muối ăn là cách tiếp cận có lợi cho người cần kiểm soát huyết áp.

 - Ảnh 1.

Ưu tiên bổ sung kali qua thực phẩm. Ảnh AI.

2. Bổ sung kali như thế nào?

Theo WHO, người trưởng thành nên tiêu thụ ít nhất 3.510 mg kali mỗi ngày để góp phần giảm huyết áp và nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Hướng dẫn AHA/ACC năm 2025 cũng khuyến nghị lượng kali trong chế độ ăn khoảng 3.500 - 5.000 mg/ngày, ưu tiên bổ sung từ thực phẩm tự nhiên.

Để tăng lượng kali, nên ưu tiên thực phẩm đa dạng thay vì tự ý sử dụng viên uống bổ sung.

2.1. Bổ sung qua thực phẩm

Kali có mặt trong nhiều nhóm thực phẩm, đặc biệt là rau xanh, trái cây, các loại đậu, củ và sản phẩm từ sữa. Một số thực phẩm giàu kali có thể đưa vào thực đơn hằng ngày gồm:

  • Khoai tây: Một củ khoai tây nướng cỡ vừa, cả vỏ, cung cấp khoảng 900-930 mg kali. Đây là nguồn cung cấp kali đáng chú ý, có thể chế biến bằng cách luộc hoặc hấp để hạn chế chất béo bổ sung.
  • Các loại đậu: Đậu lăng nấu chín, đậu trắng, đậu đỏ và đậu nành đều chứa nhiều kali. Một cốc đậu lăng nấu chín cung cấp khoảng 731 mg kali; nửa cốc đậu nành luộc cung cấp khoảng 443 mg.
  • Rau bina (rau chân vịt): Một cốc rau bina nấu chín cung cấp khoảng 839 mg kali. Ngoài ra, rau còn chứa folate, vitamin K và các chất dinh dưỡng có lợi khác.
  • Chuối: Một quả chuối cỡ vừa cung cấp khoảng 422 mg kali. Đây là loại trái cây dễ sử dụng trong bữa phụ.
  • Nước cam: Một cốc nước cam cung cấp khoảng 496 mg kali. Nên ưu tiên cam nguyên quả để tận dụng chất xơ và hạn chế lượng đường tự do từ nước ép.
  • Sữa: Một cốc sữa ít béo cung cấp khoảng 366 mg kali, đồng thời bổ sung protein và canxi.
  • Cà chua và bông cải xanh: Đây cũng là những thực phẩm có kali, có thể kết hợp trong các bữa ăn hằng ngày.

Hàm lượng kali thực tế có thể thay đổi tùy giống thực phẩm, kích thước khẩu phần và cách chế biến.

2.2. Có nên bổ sung kali bằng thuốc?

Bổ sung kali bằng thuốc hoặc chế phẩm chứa kali không phải là lựa chọn thường quy cho tất cả người mắc tăng huyết áp. Biện pháp này có thể được bác sĩ cân nhắc khi người bệnh bị hạ kali máu, chẳng hạn do sử dụng thuốc lợi tiểu thải kali kéo dài, hoặc khi cần bổ sung kali để hỗ trợ kiểm soát huyết áp trong những trường hợp phù hợp.

Việc sử dụng chế phẩm kali cần được cá thể hóa, căn cứ vào nồng độ kali máu, chức năng thận, chế độ ăn và các thuốc người bệnh đang sử dụng.

3. Những cách ăn uống giúp kali phát huy lợi ích với huyết áp

Bên cạnh việc lựa chọn thực phẩm giàu kali, cần kết hợp các nguyên tắc dinh dưỡng khác để kiểm soát huyết áp hiệu quả hơn.

Giảm lượng muối và natri trong khẩu phần: Theo AHA, người trưởng thành nên tiêu thụ không quá 2.300 mg natri mỗi ngày, hướng tới mức lý tưởng không quá 1.500 mg/ngày đối với phần lớn người trưởng thành; hạn chế thức ăn chế biến sẵn, thực phẩm đóng hộp, dưa muối, thịt chế biến và các loại gia vị mặn. Đặc biệt, cần chú ý lượng muối có trong nước mắm, nước tương, bột canh và các loại nước chấm quen thuộc.

Ưu tiên chế độ ăn DASH: DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) là chế độ ăn được thiết kế nhằm hỗ trợ phòng ngừa và kiểm soát tăng huyết áp. Chế độ ăn này ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, hạt và sữa ít béo; đồng thời hạn chế natri, chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn. DASH cung cấp nhiều kali, magiê, canxi và chất xơ, góp phần hỗ trợ kiểm soát huyết áp và sức khỏe tim mạch.

Ưu tiên kali từ thực phẩm: Các chuyên gia khuyến nghị nên bổ sung kali qua thực phẩm tự nhiên trước khi cân nhắc thực phẩm chức năng. Việc sử dụng chế phẩm bổ sung cần có chỉ định và theo dõi phù hợp, đặc biệt ở người có bệnh lý nền.

4. Ai cần thận trọng khi tăng lượng kali?

Mặc dù kali có lợi cho kiểm soát huyết áp, bổ sung quá nhiều có thể gây nguy hiểm, đặc biệt ở những người có chức năng thận suy giảm.

Thận là cơ quan chủ yếu điều hòa và đào thải lượng kali dư thừa. Khi chức năng thận bị suy giảm, kali có thể tích tụ trong máu, gây tăng kali máu. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến hoạt động điện học của tim, gây rối loạn nhịp tim và những biến chứng nghiêm trọng.

Những người mắc bệnh thận mạn, suy giảm chức năng thận hoặc đang sử dụng một số thuốc như thuốc ức chế men chuyển (ACE), thuốc chẹn thụ thể angiotensin II (ARB), thuốc lợi tiểu giữ kali cần đặc biệt thận trọng. Các thuốc như spironolactone, eplerenone và amiloride cũng có thể làm tăng nguy cơ tích tụ kali.

Ngoài ra, một số sản phẩm thay thế muối ăn có chứa kali clorid, nếu sử dụng tùy tiện, những sản phẩm này có thể khiến lượng kali đưa vào cơ thể tăng cao ngoài dự kiến.

Vì vậy, người thuộc nhóm nguy cơ cần trao đổi với bác sĩ về lượng kali phù hợp, có thể cần xét nghiệm theo dõi nồng độ kali máu và chức năng thận. Không nên tự ý bổ sung viên kali, thay thế muối ăn thông thường bằng muối chứa kali hoặc thay đổi chế độ ăn khi chưa được tư vấn.

Kali là một thành phần dinh dưỡng quan trọng trong chiến lược kiểm soát huyết áp. Tuy nhiên, hiệu quả bảo vệ tim mạch không chỉ phụ thuộc vào một khoáng chất mà cần sự phối hợp giữa chế độ ăn hợp lý, giảm muối, duy trì cân nặng phù hợp, vận động thường xuyên và tuân thủ điều trị. Người mắc tăng huyết áp không nên tự ý ngừng hoặc giảm thuốc khi thấy chỉ số huyết áp cải thiện.

Kali rất tốt cho kiểm soát huyết áp, bổ sung như thế nào? - Ảnh 3.Dược thiện giàu kali giúp hỗ trợ huyết áp, tim mạch và chức năng cơ bắp

SKĐS - Kali là khoáng chất quan trọng giúp cân bằng huyết áp, hỗ trợ hoạt động cơ tim và cơ bắp. Việc bổ sung món ăn giàu kali hợp lý có thể góp phần giảm nguy cơ đột quỵ, đặc biệt ở người lớn tuổi và người có chế độ ăn nhiều muối.

Ý kiến của bạn
Tags: