Ngày 28/2, Mỹ phối hợp với Israel phát động "Chiến dịch Epic Fury" nhằm vào Iran. Khoảng 6 tháng sau, truyền thông nhà nước Iran công bố hình ảnh nhiều máy bay Mỹ và Israel mà Tehran tuyên bố đã bắn hạ trong cuộc xung đột.
Iran đã thu được các UAV MQ-9 Reaper (Mỹ) và Hermes 900 (Israel). (Video: IRGC)
Nổi bật trong số đó là các mảnh vỡ của một chiếc F-15E Strike Eagle thuộc Không quân Mỹ, mang số hiệu DUDE 44.
Chiếc F-15E bị Iran tuyên bố bắn hạ ngày 3/4 trong khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu trên không phận tây nam Iran. Theo tuyên bố của Tehran, máy bay trúng hỏa lực từ mặt đất của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Nếu được xác nhận, đây sẽ là lần đầu tiên một máy bay chiến đấu có người lái của Mỹ bị bắn hạ trên lãnh thổ Iran trong cuộc xung đột. Vụ việc cũng kéo theo chiến dịch tìm kiếm và cứu hộ kéo dài khoảng 36 giờ đối với sĩ quan điều khiển vũ khí (WSO) trên chiếc F-15E.
Truyền thông Iran khi đó công bố hình ảnh hiện trường, trong đó có một phần đuôi đứng mang dấu hiệu của Không quân Mỹ, vệt đỏ đặc trưng cùng nhiều đặc điểm được cho là phù hợp với chiếc F-15E.
Những gì còn lại của máy bay hiện được đưa vào khu vực trưng bày. Trong số đó có mái che buồng lái và ghế phóng ACES II, với ghế phóng được bảo quản tương đối nguyên vẹn.
Một số mảnh vỡ được cho là của những chiếc máy bay C-130 bị bỏ lại và phá hủy trong quá trình thực hiện nhiệm vụ cứu hộ cũng xuất hiện trong khu trưng bày, dù không gây chú ý bằng những chiến lợi phẩm khác.
Đáng chú ý hơn cả các mảnh vỡ F-15E là 2 máy bay không người lái (UAV) mà Iran tuyên bố đã thu hồi gần như nguyên vẹn trong Chiến dịch Epic Fury, gồm 1 UAV MQ-9 Reaper của Mỹ và 1 UAV Hermes 900 của Israel, mang số hiệu 923 do Elbit Systems sản xuất. Iran tuyên bố chiếc MQ-9 Reaper bị hệ thống phòng không đánh chặn, trong khi Hermes 900 bị hạ bằng tác chiến điện tử.
Theo các nguồn được dẫn, Iran có thể đã bắn hạ ít nhất 24 chiếc MQ-9 Reaper trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, tương đương khoảng 57% tổng số tổn thất máy bay của Không quân Mỹ trong cuộc xung đột. Đầu tháng 7, các quan chức Mỹ cho biết một số Reaper tiếp tục bị bắn hạ trong những cuộc giao tranh lẻ tẻ sau lệnh ngừng bắn, nâng con số được phía Mỹ đề cập lên khoảng 30 chiếc.
Dù chịu tổn thất lớn, Tướng Mỹ Kenneth S. Wilsbach vẫn đánh giá MQ-9 Reaper là một trong những khí tài quan trọng của Washington trong chiến dịch chống Iran.
Đối với Israel, các nguồn thông tin công khai ghi nhận ít nhất 4-5 chiếc Hermes 900 bị mất trong giai đoạn chính của cuộc xung đột, trong khi một số ước tính đưa con số lên tới 8 chiếc.
Những 'chiến lợi phẩm' có giá trị tình báo
Việc thu giữ xác máy bay đối phương không chỉ mang giá trị tuyên truyền. Với Iran, những UAV thu hồi được còn có thể trở thành nguồn thông tin tình báo kỹ thuật đáng giá.
MQ-9 Reaper và Hermes 900 đều thuộc nhóm UAV tầm trung hoạt động dài giờ (MALE), được sử dụng cho các nhiệm vụ tình báo, giám sát, trinh sát (ISR) và tấn công.
Nếu có thể tiếp cận các bộ phận quan trọng, Iran có khả năng nghiên cứu cấu trúc, cảm biến, hệ thống quang điện tử, thiết bị ổn định, laser và bộ xử lý trên những chiếc UAV này. Những dữ liệu thu được có thể hỗ trợ việc cải thiện các hệ thống quang điện tử, cảm biến hồng ngoại, radar khẩu độ tổng hợp (SAR) và khả năng kết hợp nhiều loại cảm biến trên UAV của Iran.
Hệ thống liên lạc cũng có thể là một mục tiêu quan trọng. Việc phân tích các thiết bị liên lạc vệ tinh, liên kết dữ liệu trong tầm nhìn trực tiếp và ngoài tầm nhìn trực tiếp hoặc các hệ thống điều khiển chiến thuật có thể giúp Iran hiểu rõ hơn cách các UAV phương Tây duy trì liên lạc và nhận lệnh.
Ngoài ra, Iran có thể nghiên cứu thiết kế cấu trúc, cơ chế cách ly rung động cho cảm biến và cách bố trí các khoang mô-đun nhằm cải thiện khả năng mang tải và thời gian hoạt động của những dòng UAV trong nước.
Trong kịch bản thuận lợi, ngay cả những thông tin thu được không đầy đủ cũng có thể giúp Iran nâng cao khả năng ISR ngày đêm, trong nhiều điều kiện thời tiết, hoặc hỗ trợ phát triển các biện pháp tác chiến điện tử, gây nhiễu và phòng không nhằm đối phó với những hệ thống tương tự của phương Tây.
