Dự kiến quá trình bàn giao Su-30SM2 sẽ bắt đầu vào giữa năm 2027 và hoàn tất trước cuối năm. Nga cũng được cho là sẽ hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật cần thiết để Iran tiếp nhận và vận hành dòng tiêm kích mới này.
Máy bay chiến đấu Su-30SM2 của Hải quân Nga trang bị tên lửa Kh-31 trong cuộc giao chiến với máy bay Rafale. (Nguồn: MW)
Thỏa thuận được ký kết trong bối cảnh căng thẳng giữa Iran với Mỹ và một số đồng minh của Washington tại Trung Đông như Israel, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Qatar và Saudi Arabia vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Thông tin mới xuất hiện sau khi các tài liệu mật của chính phủ Nga bị rò rỉ vào cuối năm 2025 cho thấy, Moscow dự kiến cung cấp cho Iran tới 48 tiêm kích Su-35 nhằm hiện đại hóa lực lượng không quân nước này. Trước đó, từ năm 2022 đã liên tục xuất hiện các báo cáo về khả năng Tehran đặt mua Su-35.
Một số nguồn tin thậm chí cho rằng Iran đang cân nhắc nâng đơn hàng Su-35 lên 64 chiếc, hoặc cao hơn nhằm thay thế phần lớn phi đội gần 300 máy bay chiến đấu đã cũ kỹ.
Su-30SM2 và Su-35 có nhiều điểm tương đồng về thiết kế cũng như công tác bảo dưỡng. Cả hai đều là những phiên bản phát triển sâu từ tiêm kích Su-27 của Liên Xô và cùng sử dụng động cơ AL-41F-1S.
Tuy nhiên, Su-30SM2 có giá thành thấp hơn khoảng 40% so với Su-35, đồng thời chi phí vận hành và bảo dưỡng cũng thấp hơn đáng kể. Đổi lại, dòng máy bay này không được trang bị một số công nghệ tiên tiến có trên Su-35, trong đó có radar băng tần L tích hợp ở phần gốc cánh.
Nhờ chi phí hợp lý và khả năng tác chiến vẫn được đánh giá cao, Su-30 đã đạt thành công lớn hơn trên thị trường xuất khẩu so với người anh em Su-35.
Hiện Su-30SM2 là một trong bốn loại máy bay chiến đấu đang được sản xuất cho Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga, bên cạnh tiêm kích cường kích Su-34M, tiêm kích chiếm ưu thế trên không Su-35S và tiêm kích tàng hình thế hệ năm Su-57.
Đầu tháng 2/2026, Bộ trưởng Công nghiệp và Thương mại Nga Anton Alikhanov cho biết các hợp đồng xuất khẩu Su-57 đã được ký kết với khách hàng tại Trung Đông. Đến giữa tháng 4, Tập đoàn xuất khẩu quốc phòng Rosoboronexport của Nga tiếp tục xác nhận rằng đã có nhiều quốc gia đặt mua dòng tiêm kích thế hệ năm này. Thông tin trên làm dấy lên đồn đoán rằng Iran có thể cũng nằm trong số các khách hàng của Su-57, bởi hiện chưa có nhiều quốc gia Trung Đông được xem là ứng viên phù hợp cho thương vụ này.
Trong trường hợp đó, Su-30SM2 có thể sẽ hoạt động trong một lực lượng hỗn hợp cùng Su-35 và Su-57. Với thiết kế hai chỗ ngồi, Su-30SM2 nhiều khả năng còn đảm nhận vai trò huấn luyện chuyển loại cho phi công trước khi tiếp cận các dòng tiêm kích hiện đại hơn.
Tốc độ bàn giao nhanh hơn so với các dòng máy bay khác được cho là một trong những lý do chính khiến Tehran lựa chọn Su-30SM2, đặc biệt khi nước này vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức an ninh trong khu vực.
Dù sở hữu một trong những phi đội chiến đấu bị đánh giá là lạc hậu nhất thế giới, chủ yếu gồm các tiêm kích F-4D/E Phantom II và F-5E/F Tiger II được mua từ những năm 1970, Không quân Iran vẫn từng ghi nhận một số chiến dịch tác chiến đáng chú ý.
Các máy bay F-4 từng được sử dụng để tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các nhóm vũ trang tại Iraq. Trong khi đó, cả F-4 và F-5 cũng từng tham gia những nhiệm vụ tấn công sâu vào không phận được bảo vệ nghiêm ngặt của Saudi Arabia và Kuwait.
Theo đánh giá trong các báo cáo của Nga, việc các hệ thống phòng không của Mỹ và các đối tác khu vực gặp khó khăn trong đối phó với những đòn tấn công bằng các máy bay đã cũ của Iran đã làm dấy lên nhiều câu hỏi về khả năng chống trả, nếu Tehran sở hữu các chiến đấu cơ hiện đại hơn như Su-30SM2.
So với các tiêm kích thế hệ cũ mà Iran đang vận hành, Su-30SM2 có tốc độ cao hơn, khả năng cơ động tốt hơn, được trang bị hệ thống tác chiến điện tử hiện đại cùng các loại vũ khí dẫn đường chính xác, giúp nâng cao đáng kể hiệu quả tác chiến trong các nhiệm vụ không đối đất và không đối không.
