Thay vì phóng tên lửa theo những quỹ đạo dễ dự đoán, Iran ngày càng kết hợp nhiều kiểu đường bay, tốc độ khác nhau, sử dụng phương tiện tái nhập khí quyển có khả năng cơ động và đồng thời triển khai các đợt tấn công bằng máy bay không người lái. Cách tiếp cận này buộc lực lượng phòng thủ Mỹ và đồng minh phải sử dụng nhiều tên lửa đánh chặn đắt tiền hơn, trong khi khả năng đánh chặn thành công cũng giảm xuống.
Tên lửa đạn đạo Kheibar Shekan. (Ảnh: MW)
Một trong những đặc điểm đáng chú ý nhất của Kheibar Shekan là phần đầu đạn có khả năng điều khiển linh hoạt trong giai đoạn cuối của hành trình. Khác với các tên lửa đạn đạo truyền thống có quỹ đạo lao xuống tương đối ổn định, Kheibar Shekan có thể thay đổi hướng bay khi tái nhập khí quyển, khiến việc tính toán điểm đánh chặn trở nên khó khăn hơn.
Tên lửa này lao xuống mục tiêu với tốc độ siêu thanh, khiến thời gian phản ứng của hệ thống phòng thủ bị rút ngắn đáng kể và buộc các tên lửa đánh chặn phải thực hiện những thao tác điều chỉnh vào thời điểm cuối cùng.
Kheibar Shekan được phát triển cho Lực lượng Không quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Đây là tên lửa đạn đạo tầm trung sử dụng nhiên liệu rắn, có tầm bắn lên tới 1.450 km.
So với các mẫu tên lửa sử dụng nhiên liệu lỏng trước đây của Iran, động cơ nhiên liệu rắn giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị phóng, giảm nguy cơ bị tấn công phủ đầu và cho phép các bệ phóng nhanh chóng rời vị trí sau khi khai hỏa. Ngoài ra, tên lửa có thể được vận chuyển bằng đường bộ và phóng từ các bệ phóng cơ động, giúp nâng cao đáng kể khả năng sống sót trước các cuộc phản kích.
Sự gia tăng về độ tinh vi trong các cuộc tấn công tên lửa của Iran cũng diễn ra vào thời điểm Mỹ phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn về nguồn dự trữ tên lửa đánh chặn.
Hiện mạng lưới phòng thủ của Mỹ chủ yếu dựa vào các hệ thống THAAD, Patriot cùng các tàu khu trục AEGIS được trang bị tên lửa SM-3 và SM-6. Việc liên tục đánh chặn các đợt tấn công bằng tên lửa của Iran đã làm tiêu hao đáng kể kho tên lửa đánh chặn hiện có, khiến Lầu Năm Góc lo ngại về khả năng duy trì năng lực phòng thủ nếu xung đột kéo dài với cường độ cao.
Theo các đánh giá, kế hoạch ban đầu của Mỹ là phá hủy phần lớn lực lượng tên lửa của Iran ngay từ đầu chiến dịch. Tuy nhiên, mục tiêu này chưa đạt được do Iran sở hữu mạng lưới cơ sở ngầm quy mô lớn và đã chứng minh khả năng nhanh chóng khôi phục các căn cứ tên lửa sau khi bị tấn công, qua đó duy trì năng lực đáp trả.
Một yếu tố khác được các chuyên gia quân sự nhấn mạnh là lợi thế về chi phí. Mỗi quả Kheibar Shekan được cho là có giá thành thấp hơn rất nhiều so với số tiền cần bỏ ra để sử dụng các tên lửa đánh chặn nhằm phá huỷ nó.
Điều này tạo ra lợi thế lớn cho Tehran, đặc biệt khi nhiều tên lửa được phóng cùng lúc để làm quá tải hệ thống phòng thủ đối phương. Ngay cả khi không phải toàn bộ tên lửa đều xuyên thủng được lá chắn phòng không, việc buộc đối phương sử dụng số lượng lớn tên lửa đánh chặn vẫn gây ra chi phí rất lớn.
Lợi thế này cũng được cho là đã thúc đẩy Iran phát triển các dòng tên lửa tiên tiến hơn như Fattah 2, được cho là tích hợp phương tiện lượn siêu thanh với khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ cao hơn và có thể được sử dụng để tấn công các mục tiêu có giá trị chiến lược.
Tháng 3/2026, tờ Haaretz của Israel đưa tin rằng 8 trong số 10 tên lửa Iran phóng vào Israel đã đánh trúng mục tiêu. Báo cáo này được đưa ra sau hàng loạt hình ảnh và thông tin cho thấy hệ thống phòng thủ tên lửa của Israel và Mỹ gặp nhiều khó khăn trong quá trình đánh chặn.
Báo cáo cũng cho biết, một trong những yếu tố góp phần nâng cao hiệu quả các cuộc tấn công là việc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran phá hủy nhiều hệ thống radar phòng không có giá trị lớn, bao gồm radar AN/FPS-132 tại Qatar cùng hai radar AN/TPY-2 ở Jordan và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Việc các hệ thống radar này bị vô hiệu hóa đã làm suy giảm đáng kể khả năng cảnh giới của mạng lưới phòng không Mỹ và Israel, buộc hai bên phải phụ thuộc nhiều hơn vào radar trên các tàu chiến cũng như trạm radar AN/TPY-2 đặt tại Thổ Nhĩ Kỳ để duy trì khả năng theo dõi các mối đe dọa trên không.
