IMF cải tổ sâu rộng

Kể từ đầu tháng 11, Hội đồng giám đốc mới của Quĩ tiền tệ thế giới (IMF) sẽ bắt đầu làm việc. Hệ thống có nguồn tài chính gần 350 tỷ đô la đang chờ đợi những giai đoạn không đơn giản, như giới chuyên viên khẳng định, không thể thiếu những cuộc cải tổ căn bản.

IMF cho phép mở rộng quyền của các quốc gia đang phát triển trong khâu kiểm soát hoạt động của Quỹ. Theo Chủ tịch IMF Dominique Strauss-Kahn, 2 trong tổng số 24 ghế tại Hội đồng điều hành IMF sẽ được giành cho Ấn Độ và Trung Quốc. Đây là quyết định mang tính  lịch sử.

Dựa vào các điều kiện và khuyến nghị nhất định, IMF cung cấp tín dụng cho các nước gặp trở ngại về cán cân thanh toán. Trong điều kiện khủng hoảng thế giới, vai trò của IMF tăng gấp bội. Tuy nhiên, đồng thời cũng gia tăng những mâu thuẫn trong nội bộ hệ thống: quỹ đang đòi hỏi những nguồn tài chính bổ sung, và ở đây không thể thiếu sự đóng góp của các nước đang phát triển. Một mặt khác, bản thân các quốc gia đang phát triển cũng muốn tăng tiếng nói trọng lượng của mình trong IMF. Trước hết, vấn đề liên quan tới việc xét lại hạn ngạch biểu quyết trong hệ thống, mà phụ thuộc vào đó là lá phiếu của các nước thành viên tổ chức trong việc thông qua các quyết định. Kết quả là châu Âu chuyển cho các nước đang phát triển 6% hạn ngạch. Đại diện EU cũng hứa sẽ từ chối 2 ghế trong Hội đồng giám đốc. Tuy thế từ chỗ 6%, hạn ngạch rơi vào tay các nước đang phát triển trên thực tế chỉ còn dưới một nửa. Bởi phần phân bổ vốn còn lại sẽ diễn ra giữa các nước có nền kinh tế phát triển. Một phần phiếu biểu quyết đã bị thu từ các nước vốn có hạn ngạch tối thiểu như Acgentina, Ukraina, Cộng hòa Nam Phi. Trong hệ thống hạn ngạch mới, Nga sẽ dời vị trí thứ 10 lên hàng thứ 9, Ấn Độ đứng thứ 8, Brazil có vị trí số 10. Tiếp tục quá trình năng động nhằm vào việc nâng cao tiếng nói và đại diện của các nước đang phát triển có thị trường mới nổi, bao gồm cả các nước nghèo nhất, thông qua một quá trình xem xét toàn diện về công thức quota vào tháng 1/2013 nhằm phản ánh tốt hơn trọng lượng kinh tế của các nước; và thông qua việc hoàn tất vòng xem xét quota thường xuyên tiếp theo vào tháng 1/2014; Sự đại diện lớn hơn cho các nước đang phát triển có thị trường mới nổi trong Ban giám đốc với việc bớt đi 2 ghế của các nước đã phát triển châu Âu. Chuyển sang một Ban giám đốc với tất cả đại diện đều thông qua bầu cử, đi đôi với một cam kết từ các thành viên của IMF về việc duy trì Ban giám đốc với 24 ghế, và tiếp theo việc hoàn tất vòng Xem xét thường xuyên thứ 14, việc xem xét về thành phần của Ban giám đốc sẽ được thực hiện 8 năm một lần. Các thỏa thuận này sẽ mở đường cho các nhà lãnh đạo thông qua những kết quả cải cách IMF theo các cam kết cụ thể đã được đưa ra tại Hội nghị Cấp cao Pittsburgh.

Theo lời ông Alexandr Yakovlev, Giám đốc Vụ phân tích Hãng thông tin RBK, những thay đổi này chỉ đơn giản ghi nhận tương quan hiện thực về tiềm lực trong kinh tế thế giới: "Quả thực ở đây mang tính chất qui chế nhiều hơn là kinh tế. Tất nhiên,  thật dễ chịu và thú vị có được sự tác động chính trị tới một tổ chức uy tín như IMF. Nhưng tôi nghĩ, đây không phải là vấn đề những ưu đãi nào đó với các quốc gia này. Đơn giản nó khẳng định sự thật là cấu trúc kinh tế thế giới trong những năm gần đây đã thay đổi đáng kể. Thể hiện vai trò rõ rệt ở đây là những quốc gia mới, những thủ lĩnh mới của kinh tế".

Tóm lại, các nước Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc (BRIC) sẽ có hơn 14% tổng hạn ngạch biểu quyết tại IMF. Tất nhiên, các quốc gia này không muốn dừng lại ở đó. Sau đây là nhận xét của ông Anatoly Aksakov, Chủ tịch Hiệp hội các ngân hàng khu vực về hiện trạng tình hình: "Không ai muốn để mất vai trò dẫn đầu và kiểm soát của mình, tuy thế tỷ phần và vị thế của các nước đang phát triển sẽ tăng, dù đây không phải là điều đơn giản. Nhưng cùng với nền kinh tế được tăng cường, với sự tăng lên của tổng sản phẩm quốc nội, Trung Quốc, Brazil, Ấn Độ và Nga sẽ đòi hỏi nâng cao vai trò của BRIC trong IMF. Đây là một cuộc tranh giành bền bỉ". 

Những hạn ngạch mới sẽ chỉ bắt đầu từ năm 2012 và có hiệu lực trong vòng 2 năm, sau đấy sẽ được tính toán lại. Như nhiều chuyên viên nhận định, khủng hoảng chính thống trong Quĩ tiền tệ thế giới vẫn chưa được khắc phục. Những tranh chấp diễn ra trong các tháng qua cho thấy, Mỹ cũng như những nền kinh tế hùng hậu ở châu Âu không sẵn sàng nhượng bộ đáng kể và bởi thế các nền kinh tế mới cần chuẩn bị tốt trước cuộc tính toán mới về hạn ngạch. 

Song Hà