Đi Trường Sa có lẽ là khát vọng, là ước ao của tất cả các nhà báo yêu nghề. Bởi ai cũng ý thức được rằng, nếu có tiền có thể đi được khắp thế giới, thậm chí lên cả vũ trụ, nhưng trừ... Trường Sa. Bởi hiện chưa có một tuyến thứ 2 nào tổ chức ra Trường Sa trừ tuyến do quân đội tổ chức. Mà đã quân đội tổ chức thì phải có xét duyệt, phải có tiêu chuẩn, cũng bởi tổ chức được một chuyến tàu ra Trường Sa bây giờ rất tốn kém và cũng đầy khó khăn.
Hiện nay thì thông tin về Trường Sa cũng không đến nỗi tù mù như cách đây hơn chục năm. Năm nào cũng có hàng chục chuyến tàu ra với Trường Sa, mỗi chuyến như thế cũng có hàng chục nhà báo được đi tác nghiệp.
Ngay khi có quyết định chính thức đi Trường Sa chuyến này, tôi đã thông báo trên blog và facebook của mình xin được các đồng nghiệp đi trước chia sẻ kinh nghiệm. Họ đã vào kể nhiều chuyện rất vui và chia cho tôi rất nhiều kinh nghiệm. Trong đó quan trọng nhất là “giữ mình” ngày đầu tiên trên tàu, không sa đà nhậu nhẹt, ít lên boong, nằm nhiều hơn ngồi, ngồi nhiều hơn đứng và đứng thì... nhiều hơn di chuyển. Tôi thực hiện lời hứa bằng cách ngồi nguyên ngày và gõ liên tục những gì nghĩ ra ngay trong đầu, sợ rồi sẽ quên mất. Kinh nghiệm đi nhiều cho thấy, nếu không lao động cật lực, về sẽ vừa quên và lười, thế là bỏ qua nhiều tư liệu, nhiều ý nghĩ vụt đến, mà đã vụt đến thì thường là không bao giờ trở lại nữa. Chuyến tàu chúng tôi đi vào đợt đầu tháng 5 vừa rồi có hơn một chục phóng viên của các báo hình, báo viết, báo nói, và tất nhiên là còn một nửa thành viên trên tàu ấy có facbook và blog, cũng là một dạng báo thời internet, cạnh tranh rất dữ dội với báo chính thống. Và những ngày trên tàu tôi đã chứng kiến sự xả thân làm việc của các đồng nghiệp...
 Các nhà báo tranh thủ tác nghiệp ở mọi nơi, mọi lúc. |
Và khổ nhất là tranh cướp thời gian.
Trên tàu không có sóng, điều ấy là đương nhiên khi tàu di chuyển trên đại dương bao la. Nhưng khi đến các đảo thì có sóng, dẫu chỉ là sóng 2G chứ không phải 3, tức là vào mạng rất chậm, như cái thời Dial up 1260 ngày nào. Thế thì phải chuẩn bị thật kỹ. Bài đã gõ xong lúc mọi người ngủ ngon. Anh thì gõ tại giường, anh thì lên boong, anh thì xuống nhà ăn, anh lại ngồi hành lang, thậm chí có anh ngồi ngay cửa phòng tắm cho mát. Rồi đổ ảnh, chọn ảnh và giảm size, không giảm size không cách gì chuyển ảnh được...
Xuống xuồng vào gần đến đảo là đã có sóng. Hàng loạt điện thoại của các công dân mạng xã hội chìa ra hứng sóng để... post ảnh lên facebook hoặc blog. Nhà báo chuyên nghiệp phải đua với các nhà báo xã hội ấy cũng bở hơi tai rồi. Vì trên xuồng chỉ điện thoại mới dám giơ ra chứ ai dám lôi laptop ra. Rồi lên đảo thì thời gian cũng ít, anh phải tranh thủ mail bài viết trên tàu đi xong rồi lại lao đi tìm hiểu để tối viết bài mới. Cứ thế như đèn cù, ào ào và cẩn trọng, quyết liệt và tỉ mỉ...
Có lúc nhìn thấy 4-5 ông bà cầm laptop, iPad, điện thoại đưa đi đưa lại như ru con, rồi giơ lên đầu ngoáy tít, hoặc xoay vòng như say nắng mà bật cười. Ấy là lúc đang... dỗ mạng, nhìn thấy cái vạch nó chạy chậm hơn rùa mà ứa gan và cả hồi hộp. Phần lớn là hồi hộp chờ nó chạy gần đến đích thì phựt cái, đứt béng, thế là lại kỳ cạch làm lại từ đầu.
Tất nhiên là báo in không thể nhanh bằng báo mạng rồi. Báo mạng chính thống không thể nhanh bằng báo mạng xã hội rồi vì còn phải mail về tòa soạn biên tập rồi duyệt. Trong thông báo chuyến đi có nhắc tuyên truyền trước, trong và sau chuyến đi, vậy nên tôi tranh thủ cái facebook của mình, cũng quyết liệt đến đảo nào là cập nhật thông tin ngay. Mấy đồng nghiệp báo Tuổi Trẻ bảo: Người nhà và đồng nghiệp cơ quan trong đất liền toàn đọc facebook của anh để cập nhật thông tin của đoàn và của tụi em...
Và bạn đọc nhận thông tin từ họ từ những hoàn cảnh như thế. Những bài báo ra đời từ những cận cảnh như thế.
Thì cũng nhân Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6, sự việc lại đang tươi mởn thế, tôi kể lại vài chuyện mắt thấy tai nghe vui vui để bạn đọc hiểu và chia sẻ với chúng tôi từ một chuyến đi cụ thể...
Bài và ảnh: Văn Công hùng