Huyết áp thấp không phải lúc nào cũng là bệnh. Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và các triệu chứng đi kèm. Huyết áp giảm nếu kèm chóng mặt, choáng váng, ngất hoặc mệt mỏi, cần tìm nguyên nhân để có hướng xử trí phù hợp.
1. Huyết áp thấp có phải là bệnh?
Khác với tăng huyết áp, huyết áp thấp thường không được xem là một bệnh riêng biệt mà có thể là trạng thái hoặc triệu chứng xuất hiện trong nhiều tình huống khác nhau.
Không nên chỉ dựa vào một chỉ số huyết áp để kết luận một người bị huyết áp thấp. Trong thực hành lâm sàng, huyết áp tâm thu dưới khoảng 90 mmHg thường được xem là thấp. Tuy nhiên, mức huyết áp này chỉ thực sự đáng lưu ý khi đi kèm triệu chứng hoặc là biểu hiện của một vấn đề sức khỏe.
Một số người, đặc biệt là người trẻ hoặc phụ nữ, thường có huyết áp khoảng 90/60 mmHg nhưng vẫn sinh hoạt, học tập và làm việc bình thường, không chóng mặt, ngất hoặc có biểu hiện bất thường. Trong trường hợp này, huyết áp thấp có thể là đặc điểm sinh lý của cơ thể và không nhất thiết phải điều trị.
Ngược lại, huyết áp giảm đột ngột có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng cấp tính như mất nước, mất máu, nhiễm trùng nặng, phản ứng dị ứng nghiêm trọng hoặc các vấn đề về tim mạch. Một số bệnh lý nội tiết, chẳng hạn suy tuyến thượng thận, cũng có thể gây huyết áp thấp.
Ngoài ra, một số loại thuốc, đặc biệt là thuốc điều trị tăng huyết áp, thuốc lợi tiểu hoặc một số thuốc khác, có thể khiến huyết áp giảm ở một số người.
Huyết áp được gọi là thấp khi chỉ số trên ≤ 90 mmHg và/hoặc chỉ số dưới ≤ 60 mmHg. Ảnh Minh Hiếu
2. Khi nào huyết áp thấp cần đi khám?
Nếu đo huyết áp thấy thấp nhưng hoàn toàn không có triệu chứng, người dân không nhất thiết phải quá lo lắng. Tuy nhiên, khi huyết áp thấp đi kèm chóng mặt, hoa mắt, nhìn mờ, yếu mệt, buồn nôn, lú lẫn, ngất hoặc cảm giác sắp ngất, người bệnh nên được đánh giá y tế.
Điều quan trọng là xác định các triệu chứng có thực sự liên quan đến thời điểm huyết áp giảm hay không. Bác sĩ có thể khai thác tiền sử bệnh, các loại thuốc đang sử dụng, đánh giá tình trạng mất nước và thực hiện những xét nghiệm cần thiết để tìm nguyên nhân.
Trong một số trường hợp, người bệnh có thể được yêu cầu theo dõi huyết áp nhiều lần tại nhà hoặc sử dụng thiết bị theo dõi huyết áp lưu động trong 24 giờ. Phương pháp này giúp ghi nhận huyết áp ở các thời điểm khác nhau, cả khi thức và ngủ, đồng thời có thể đối chiếu với thời điểm xuất hiện triệu chứng.
Nếu huyết áp luôn ở mức thấp nhưng người bệnh hoàn toàn khỏe mạnh, kể cả khi xuất hiện những triệu chứng không đặc hiệu, không nên mặc định mọi khó chịu đều do huyết áp thấp.
3. Huyết áp thấp có chữa khỏi không?
Vì huyết áp thấp có thể do nhiều nguyên nhân nên không có một phương pháp điều trị chung cho tất cả trường hợp. Việc điều trị chủ yếu nhằm xử lý nguyên nhân gây hạ huyết áp.
Nếu huyết áp giảm do mất nước, nôn ói hoặc tiêu chảy, cần bù nước và điện giải phù hợp. Nếu nguyên nhân liên quan đến thuốc, bác sĩ có thể xem xét điều chỉnh loại thuốc hoặc liều dùng. Trường hợp huyết áp thấp do bệnh lý nội tiết hoặc tim mạch, cần điều trị bệnh nền theo hướng dẫn của bác sĩ.
Một số trường hợp hạ huyết áp cấp tính cần được xử trí khẩn cấp tại cơ sở y tế, đặc biệt khi người bệnh có biểu hiện ngất, lú lẫn, da lạnh, vã mồ hôi, khó thở, đau ngực hoặc suy kiệt rõ rệt.
Người bệnh không nên tự mua và sử dụng thuốc nâng huyết áp kéo dài. Những thuốc này chỉ được sử dụng khi có chỉ định và cần được theo dõi bởi nhân viên y tế.
Khi cảm thấy choáng váng do huyết áp giảm, người bệnh có thể ngồi hoặc nằm xuống để tránh té ngã. Uống nước có thể hữu ích nếu nguyên nhân liên quan đến thiếu nước và người bệnh không có chống chỉ định về lượng dịch. Không nên coi trà gừng hoặc các biện pháp dân gian là phương pháp điều trị nguyên nhân gây hạ huyết áp.
4. Đo huyết áp đúng cách rất quan trọng
Một số người tự nhận mình bị huyết áp thấp nhưng khi đến cơ sở y tế lại có huyết áp bình thường hoặc thậm chí cao. Điều này có thể liên quan đến sai số khi đo hoặc sự thay đổi huyết áp theo từng thời điểm.
Khi đo huyết áp bằng máy cơ học, kết quả có thể phụ thuộc vào kỹ thuật của người đo, khả năng nghe, chất lượng ống nghe và kích thước vòng bít. Ngược lại, huyết áp cũng có thể tăng tạm thời khi gặp nhân viên y tế, còn gọi là hiện tượng tăng huyết áp áo choàng trắng.
Người dân có thể sử dụng máy đo huyết áp điện tử đã được kiểm định, với vòng bít phù hợp. Trước khi đo, nên nghỉ yên khoảng 5 phút, ngồi đúng tư thế, không nói chuyện và thực hiện nhiều lần ở các thời điểm phù hợp để có kết quả đáng tin cậy hơn.
Nếu thường xuyên theo dõi huyết áp tại nhà, nên mang máy đến cơ sở y tế để được kiểm tra và đối chiếu định kỳ.
Huyết áp thấp có thể được cải thiện hoặc trở về bình thường khi xác định và điều trị đúng nguyên nhân. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp huyết áp thấp đều cần dùng thuốc. Điều quan trọng là xác định huyết áp có thực sự thấp, có gây triệu chứng hay không và nguyên nhân nằm ở đâu.
