1. Caffeine làm tăng huyết áp như thế nào?
Caffeine có trong cà phê, nước tăng lực, nước ngọt có gas, sô cô la và trà, có thể tạm thời làm tăng huyết áp ngay cả với người không bị huyết áp cao từ trước. Sự tăng này là do tác động của caffeine lên não.
Caffeine là một chất kích thích tác động lên hệ thần kinh trung ương. Nó hoạt động bằng cách ngăn chặn các thụ thể trong não kích thích giải phóng adenosine, một chất dẫn truyền thần kinh thúc đẩy cảm giác buồn ngủ và thư giãn.
Uống cà phê có thể làm tăng huyết áp tạm thời.
Bằng cách ngăn chặn adenosine, caffeine thúc đẩy sự tỉnh táo và tăng cường hiệu suất thể chất cũng như chức năng nhận thức. Nó cũng có thể gây tăng huyết áp ngắn hạn bằng cách kích hoạt chuỗi sự kiện sau:
Tăng cường hoạt động dẫn truyền thần kinh: Việc ức chế adenosine làm tăng khả năng kích thích của các chất dẫn truyền thần kinh khác dẫn đến tăng cường hoạt động dẫn truyền thần kinh trong não.
Kích hoạt hệ thống nội tiết: Tuyến yên nhận biết sự gia tăng hoạt động của tuyến thượng thận như một "tín hiệu báo động" và chỉ thị cho tuyến thượng thận tiết ra một loại hormone gọi là epinephrine.
Tác dụng của epinephrine: Epinephrine, hormone chịu trách nhiệm cho phản ứng "chiến đấu hay bỏ chạy" của cơ thể, gây ra những thay đổi sinh lý nhanh chóng để đối phó tốt hơn với mối đe dọa được nhận biết bao gồm tăng nhịp tim và tăng huyết áp.
2. Huyết áp bắt đầu tăng khi nào?
Caffeine là một chất kích thích tác dụng ngắn. Thời gian tác dụng của nó bị ảnh hưởng bởi thời gian bán thải sinh học (thời gian cần thiết để nồng độ trong máu giảm xuống 50%).
Ở người khỏe mạnh, thời gian bán thải của caffeine khoảng năm giờ, sau đó tác dụng sinh học của nó bắt đầu giảm dần. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, khi tiêu thụ caffeine:
- Huyết áp bắt đầu tăng trong vòng 30 phút.
- Huyết áp sẽ đạt đỉnh điểm trong vòng một đến hai giờ.
- Tình trạng này có thể kéo dài hơn bốn giờ sau đó dần trở lại bình thường khi nồng độ caffeine giảm xuống dưới mức có hoạt tính sinh học.
Điều này không có nghĩa là thời gian tác dụng là giống nhau đối với tất cả mọi người. Tùy thuộc vào quá trình trao đổi chất của mỗi người, thời gian bán thải của caffeine có thể dao động từ 1,5 đến 9,5 giờ, nghĩa là tác dụng của nó đối với huyết áp có thể kéo dài hơn ở một số người và ngắn hơn ở những người khác.
Một số người cũng có thể phát triển khả năng dung nạp caffeine mà không gặp phải tình trạng tăng huyết áp đáng kể hoặc bất kỳ tác dụng phụ nào khác. Điều này thường được quan sát thấy ở những người thường xuyên tiêu thụ một lượng lớn caffeine.
3. Uống cà phê có gây nguy hiểm cho người tăng huyết áp không?
Đối với người lớn khỏe mạnh tiêu thụ nhiều caffeine, tác động lên huyết áp không gây ra vấn đề gì đáng kể vì thời gian tác dụng tương đối ngắn và có một khoảng thời gian dài không sử dụng caffeine trong khi ngủ.
Ngay cả đối với những người bị tăng huyết áp được định nghĩa là huyết áp từ 130/80 mmHg trở lên, lượng caffeine tiêu thụ hàng ngày dưới 400 mg thường được coi là an toàn. Nhưng nó không an toàn với người bị tăng huyết áp nặng.
Theo một nghiên cứu năm 2023, những người có huyết áp từ 160/100 mmHg trở lên có nguy cơ tử vong do đau tim hoặc đột quỵ cao gấp đôi nếu uống từ hai tách cà phê chứa caffeine trở lên mỗi ngày. Bằng cách giảm lượng cà phê xuống chỉ còn một tách mỗi ngày, nguy cơ tử vong gia tăng sẽ được loại bỏ.
Người bị lo lắng nghiêm trọng không nên uống caffeine.
4. Ai không nên uống caffeine?
Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) khuyến cáo không nên tiêu thụ quá 400mg caffeine mỗi ngày từ tất cả các nguồn. Vì vậy, điều quan trọng mọi người cần biết mình tiêu thụ bao nhiêu caffeine mỗi ngày. Lượng caffeine này bao gồm caffeine trong thực phẩm và đồ uống cũng như từ các nguồn ẩn, ví dụ như thuốc không kê đơn có chứa caffeine.
Mặc dù không có chống chỉ định tuyệt đối nào đối với việc sử dụng caffeine nhưng cần hạn chế sử dụng đối với những người bị tăng huyết áp nặng cũng như những người mắc các bệnh sau:
- Lo lắng nghiêm trọng
- Bệnh động kinh
- Loét dạ dày - tá tràng
Trong thời kỳ mang thai, các chuyên gia khuyến cáo nên giảm lượng tiêu thụ xuống còn 200 mg mỗi ngày vì có bằng chứng cho thấy nguy cơ biến chứng thai kỳ bao gồm sảy thai tăng lên ở liều cao hơn.
Hướng dẫn chế độ ăn uống cho người Mỹ giai đoạn 2020 - 2025 cũng nêu rõ, nên tránh đồ uống có chứa caffeine đối với trẻ em dưới 2 tuổi. Caffeine khiến trẻ nhỏ có nguy cơ cao hơn bị lo lắng, khó ngủ, các vấn đề về tiêu hóa và tăng nhịp tim.
