Tăng huyết áp thường không có triệu chứng rõ ràng nên nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi kiểm tra sức khỏe hoặc đã xuất hiện biến chứng. Thế nhưng, trong thời gian huyết áp tăng kéo dài, các mạch máu nhỏ và cơ quan quan trọng như thận có thể liên tục chịu tổn thương.
1. Huyết áp cao gây tổn thương thận ra sao?
Thận là một trong những cơ quan đặc biệt nhạy cảm với tình trạng tăng huyết áp bởi cơ quan này chứa hệ thống mao mạch rất nhỏ, đảm nhiệm vai trò lọc máu và loại bỏ các chất cặn bã khỏi cơ thể.
Khi huyết áp duy trì ở mức cao trong thời gian dài, áp lực lớn liên tục tác động lên thành mạch. Tại thận, tình trạng này có thể khiến các tiểu động mạch bị hẹp lại, làm giảm lượng máu đến cầu thận. Các cầu thận vì thế phải hoạt động trong điều kiện bất lợi, lâu dần có thể xuất hiện xơ hóa và suy giảm khả năng lọc máu.
Quá trình tổn thương thường diễn ra âm thầm, không nhất thiết gây đau hay xuất hiện biểu hiện rõ ràng ngay từ đầu. Đây cũng là lý do người bệnh có thể không nhận biết thận đang bị ảnh hưởng dù huyết áp đã tăng trong nhiều năm.
Tăng huyết áp lâu ngày gây áp lực lên các mạch máu nhỏ trong thận, làm suy giảm khả năng lọc máu và tăng nguy cơ suy thận. Ảnh HĐ.
1.1 Tại sao tăng huyết áp lại gây suy thận?
Khi hệ thống mạch máu của thận bị tổn thương kéo dài, chức năng lọc của cầu thận có thể suy giảm dần. Một trong những biểu hiện có thể xuất hiện là đạm niệu, sau đó chức năng thận tiếp tục giảm nếu nguyên nhân không được kiểm soát.
Ở giai đoạn nặng, tổn thương có thể tiến triển thành bệnh thận mạn, thậm chí suy thận đến mức người bệnh phải điều trị thay thế thận bằng chạy thận nhân tạo.
Điều đáng lưu ý là tổn thương thận và tăng huyết áp có thể tạo thành một vòng xoắn bệnh lý. Huyết áp cao làm tổn thương các mạch máu và cầu thận, trong khi chức năng thận suy giảm, khả năng điều hòa dịch và huyết áp của cơ thể cũng bị ảnh hưởng, khiến việc kiểm soát huyết áp trở nên khó khăn hơn.
1.2 Các cơ quan bị ảnh hưởng khi huyết áp tăng
Tổn thương do tăng huyết áp không dừng lại ở thận. Khi động mạch bị xơ cứng và lòng mạch hẹp dần, lượng máu giàu oxy đến nhiều cơ quan cũng có thể giảm. Não, tim, thận và mắt là những cơ quan đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi những thay đổi này.
Ở tim, huyết áp cao buộc cơ tim phải làm việc nhiều hơn để đưa máu đi khắp cơ thể. Ban đầu, cơ tim có thể dày lên để thích nghi, nhưng về lâu dài thành tim trở nên xơ cứng và chức năng bơm máu suy giảm. Tăng huyết áp vì vậy có thể góp phần dẫn đến đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, suy tim và rối loạn nhịp.
Tại não, các động mạch nhỏ có thể dày lên, mất tính đàn hồi, đồng thời xơ vữa làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Hậu quả có thể là đột quỵ thiếu máu não, xuất huyết não hoặc sa sút trí tuệ liên quan đến tổn thương mạch máu.
Huyết áp cao âm thầm tàn phá chức năng thận. Ảnh H.Đ
Các mạch máu ở võng mạc cũng có thể bị ảnh hưởng, gây co hẹp động mạch, xuất huyết hoặc xuất tiết võng mạc. Trường hợp nặng có thể xuất hiện phù gai thị và ảnh hưởng đến thị lực.
2. Làm gì để bảo vệ thận khi tăng huyết áp?
Kiểm soát huyết áp là một trong những biện pháp quan trọng để hạn chế tổn thương cơ quan đích, trong đó có thận. Người trưởng thành nên kiểm tra huyết áp định kỳ, đặc biệt từ 40 tuổi hoặc khi có các yếu tố nguy cơ.
Với người đã được chẩn đoán tăng huyết áp, cần tuân thủ phác đồ điều trị và không tự ý ngừng thuốc khi thấy chỉ số huyết áp đã ổn định. Bên cạnh đó, thay đổi lối sống cũng đóng vai trò quan trọng: ăn nhạt, duy trì lượng muối dưới 5g/ngày, tăng rau xanh và trái cây, hạn chế chất béo bão hòa, tập luyện ít nhất 150 phút mỗi tuần và duy trì cân nặng hợp lý.
Đồng thời, người bệnh cần tránh hút thuốc, hạn chế rượu bia và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ khác như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu. Những biện pháp này không chỉ giúp kiểm soát huyết áp mà còn góp phần giảm nguy cơ biến chứng tim mạch và tổn thương thận.
Tăng huyết áp có thể không gây đau nhưng không có nghĩa là bệnh vô hại. Khi huyết áp không được kiểm soát, các mạch máu và cơ quan quan trọng có thể âm thầm tổn thương theo thời gian. Đo huyết áp thường xuyên, phát hiện sớm và điều trị đúng mục tiêu là cách quan trọng để bảo vệ thận, đồng thời phòng ngừa đột quỵ, nhồi máu cơ tim và suy tim.
