Ngày 5/11/2026, tại Cần Thơ, Bộ Y tế phối hợp với Ủy Ban nhân dân tỉnh Cần Thơ đã tổ chức Hội thảo "Phát động Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS và cập nhật thông tin về HIV/AIDS". PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế đã tới dự.
Phát biểu khai mạc tại Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết, năm 2026 là năm đánh dấu cột mốc đặc biệt quan trọng trong hành trình 36 năm Việt Nam ứng phó với HIV/AIDS - một chặng đường nỗ lực bền bỉ, có những trăn trở và cả những thành tựu rất đáng tự hào. Từ những ngày đầu chống dịch đầy khó khăn và thiếu thốn, đến hôm nay, chúng ta đã cùng nhau xây dựng và triển khai một chương trình phòng, chống HIV/AIDS vững vàng, nhân văn và hiệu quả.
PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu khai mạc Hội thảo. Ảnh PV.
Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS năm 2026 (từ 10/11-10/12/2026 với chủ đề: "Huy động sức mạnh cộng đồng - Chung tay hành động vì mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS’. Đây không chỉ là một khẩu hiệu truyền thông, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị cốt lõi làm nên mọi thành tựu suốt chặng đường qua: Sức mạnh của sự đoàn kết, sẻ chia trách nhiệm và hợp tác chặt chẽ giữa các ban, bộ, ngành, địa phương, toàn xã hội và cộng đồng.
Trong bối cảnh tình hình dịch HIV có xu hướng thay đổi - lây truyền qua quan hệ tình dục trở thành đường lây chính, trong đó nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) chiếm tỷ lệ cao nhất và có xu hướng trẻ hóa - vai trò của cộng đồng lại càng mang tính quyết định. Các tổ chức dựa vào cộng đồng (CBO) và nhân viên tiếp cận cộng đồng chính là "những cánh tay nối dài", để đưa dịch vụ y tế đến gần hơn với những người có nhu cầu, xóa bỏ rào cản kỳ thị, để không ai bị bỏ lại phía sau.
Các đại biểu nhấn nút phát động Tháng Hành động Quốc gia phòng, chống HIV/AIDS năm 2026. Ảnh PV.
Chiến lược toàn cầu và khuyến cáo mới mang tính đột phá
Để hiện thực hóa mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030, việc kết hợp giữa định hướng chiến lược vĩ mô và cập nhật công nghệ y sinh tiên tiến đóng vai trò cốt lõi.
Bà Patricia Ongpin, Giám đốc Quốc gia Chương trình phối hợp của Liên Hợp Quốc về HIV/AIDS (UNAIDS) tại Việt Nam cho biết, Chiến lược phòng, chống AIDS toàn cầu giai đoạn 2026 - 2031 khuyến khích vai trò chủ động mạnh mẽ hơn của các quốc gia, sự tham gia có ý nghĩa của cộng đồng và đầu tư tài chính lâu dài, bền vững; lồng ghép các chương trình HIV vào các hệ thống chăm sóc sức khỏe, xã hội và cộng đồng của quốc gia - đồng thời bảo đảm việc bảo vệ quyền, công bằng và khả năng tiếp cận dịch vụ; không chỉ sắp xếp lại địa điểm cung cấp dịch vụ mà là tái thiết kế các hệ thống để có thể cung cấp các dịch vụ chăm sóc được nhất quán hơn, lấy người dân làm trung tâm nhiều hơn và bền vững hơn.
Theo đó, sẽ tập trung vào 3 lĩnh vực ưu tiên:
Duy trì đáp ứng bền vững: Quốc gia làm chủ, củng cố sức chống chịu của hệ thống y tế và chuyển đổi nguồn tài chính bền vững.
Cung cấp dịch vụ lấy người dân làm trung tâm: Đảm bảo tính công bằng, tôn trọng phẩm giá và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ.
Tạo điều kiện để cộng đồng chủ động và dẫn dắt: Đẩy mạnh việc trao quyền và phân bổ nguồn lực cho các tổ chức cộng đồng.
UNAIDS cũng đặt ra các mục tiêu tham vọng, trong đó có hệ thống chỉ tiêu 30 - 80 - 60 (30% dịch vụ xét nghiệm/điều trị do cộng đồng cung cấp; 80% dịch vụ dự phòng cho nhóm nguy cơ cao do cộng đồng triển khai; 60% can thiệp tạo môi trường thuận lợi có sự tham gia của cộng đồng) và 10–10–10 (giảm dưới 10% các rào cản pháp lý, kỳ thị phân biệt đối xử và bạo lực giới).
Bà Patricia Ongpin, Giám đốc Quốc gia Chương trình phối hợp của Liên Hợp Quốc về HIV/AIDS (UNAIDS) tại Việt Nam phát biểu. Ảnh PV.
Về tiến bộ trong điều trị HIV, đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam và đại diện CDC Hoa Kỳ tại Việt Nam cũng cho hay, khuyến cáo bổ sung lenacapavir (LEN) dạng tiêm tác dụng kéo dài (2 lần/năm) vào gói dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) kết hợp; sử dụng doxycycline dự phòng sau phơi nhiễm (Doxy-PEP) cho MSM và phụ nữ chuyển giới để phòng ngừa các nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STIs); đồng thời lồng ghép chăm sóc sức khỏe tâm thần, bệnh không lây nhiễm và điều trị dự phòng lao (phác đồ 3HP) vào chuỗi dịch vụ HIV.
Đẩy mạnh cá thể hóa điều trị với các phác đồ uống 1 lần/tuần (islatravir/lenacapavir) hoặc tiêm mỗi 8 tuần (CAB/RPV); theo dõi tải lượng vius (VL) sớm hơn vào tháng thứ 3 nhờ hiệu quả ức chế nhanh của phác đồ chứa dolutegravir (DTG) và tăng cường xét nghiệm CD4 tại điểm chăm sóc để giải quyết thách thức về bệnh HIV tiến triển (AHD)...
Những cập nhật này hướng tới mở rộng lựa chọn dự phòng, cá thể hóa điều trị, phát hiện sớm nguy cơ thất bại điều trị và quản lý toàn diện các bệnh đồng mắc, qua đó nâng cao chất lượng sống cho người nhiễm HIV và góp phần kiểm soát dịch bệnh.
Việt Nam đã và đang từng bước kiểm soát dịch
HIV/AIDS không chỉ là một bệnh truyền nhiễm mà còn là vấn đề y tế công cộng của mỗi quốc gia và toàn cầu, có tác động lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Việt Nam đã và đang từng bước kiểm soát dịch.
Theo báo cáo của Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), tính đến tháng 8/2026, Việt Nam ghi nhận 258.047 người nhiễm HIV còn sống và phát hiện mới 5.938 trường hợp trong 8 tháng đầu năm. Tới hết năm 2025, Việt Nam đạt 94,9% người nhiễm biết tình trạng của mình; 80,5% được điều trị ARV và 95,6% người điều trị ARV có tải lượng virus dưới ngưỡng ức chế (đạt mục tiêu chiến lược), củng cố vững chắc thông điệp "K=K" (Không phát hiện = Không lây truyền).
Việt Nam được WHO công nhận là quốc gia dẫn đầu khu vực Châu Á - Thái Bình Dương về số người sử dụng PrEP. Tỷ lệ MSM sử dụng PrEP đạt 29,7% (gần đạt mục tiêu 30%). Đồng thời, hơn 1.700 cơ sở y tế triển khai xét nghiệm sàng lọc, cung cấp miễn phí hàng trăm nghìn lượt bao cao su, bơm kim tiêm sạch và duy trì điều trị methadone/buprenorphine cho người nghiện chất dạng thuốc phiện.
Công tác điều trị ARV đã được lồng ghép thành công vào nguồn Bảo hiểm Y tế (với 96% người điều trị có thẻ BHYT), kết hợp cùng các nền tảng chuyển đổi số như website tự xét nghiệm (tuxetnghiem.vn) triển khai tại 25 tỉnh/thành phố…
Quang cảnh Hội thảo. Ảnh PV.
Để có được những thành tựu nổi bật trên, công tác phòng, chống HIV/AIDS thời gian qua đã nhận được sự quan tâm sâu sắc và chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Nhà nước; sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương; sự phối hợp chặt chẽ và sự chung vai sát cánh của các Ban, Bộ, ngành, đoàn thể Trung ương, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức đoàn thể các cấp với ngành y tế và đặc biệt là sự đồng hành, đóng góp bền bỉ của các tổ chức cộng đồng.
Tuy nhiên, những năm gần đây tình hình dịch có xu hướng thay đổi, lây truyền qua quan hệ tình dục trở thành đường lây nhiễm chính và nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới chiếm tỷ lệ cao nhất trong tổng số các trường hợp mới phát hiện và có xu hướng trẻ hoá.
Hội thảo "Phát động Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS và cập nhật thông tin về HIV/AIDS" được tổ chức là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, không chỉ nhằm phát động Tháng hành động Quốc gia phòng, chống HIV/AIDS năm 2026, mà còn là dịp để chúng ta cùng nhìn nhận những kết quả đã đạt được, đánh giá những khó khăn, thách thức đang đặt ra; chia sẻ, cập nhật những tiến bộ khoa học, những thành tựu mới trong công tác phát hiện sớm, dự phòng và điều trị HIV/AIDS. Đồng thời hội thảo cũng là cơ hội để các cơ quan quản lý, các chuyên gia, nhà khoa học, các tổ chức quốc tế và đại diện cộng đồng cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất những giải pháp đổi mới, sáng tạo và hiệu quả nhằm duy trì những thành quả đã đạt được, mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS có chất lượng, công bằng và bền vững.
PGS.TS PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương cho biết, mục tiêu kết thúc dịch bệnh AIDS vào năm 2030 không còn dài. Vì vậy, hơn lúc nào hết, chúng ta cần tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, chủ động, sáng tạo, tăng tốc và trách nhiệm của tất cả các cấp, các ngành và toàn xã hội; lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả phòng ngừa, phát hiện sớm, điều trị và chăm sóc người nhiễm HIV làm trọng tâm, đồng thời bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.
Thứ trưởng Bộ Y tế tin tưởng, với quyết tâm chính trị cao, sự chung sức của cả hệ thống và sự đồng hành của cộng đồng, Việt Nam sẽ tiếp tục đạt được những bước tiến vững chắc, tạo nền tảng quan trọng để thực hiện thành công mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS.
