Ngày 16/7, Viện Pháp y tâm thần Trung ương tổ chức lễ kỷ niệm 19 năm thành lập (16/7/2007 - 16/7/2026) và Hội nghị khoa học, đánh dấu chặng đường phát triển của một lĩnh vực đặc thù, vừa mang tính chuyên môn y khoa, vừa gắn với trách nhiệm pháp lý và đạo đức nghề nghiệp.
Được thành lập theo Quyết định số 2576/QĐ-BYT của Bộ trưởng Bộ Y tế trên cơ sở Khoa Pháp y của Bệnh viện Tâm thần Trung ương I, đến năm 2014 đơn vị chính thức mang tên Viện Pháp y tâm thần Trung ương. Sau gần hai thập kỷ hoạt động, Viện đã trở thành cơ quan đầu ngành của hệ thống pháp y tâm thần Việt Nam.
Khác với các cơ sở khám chữa bệnh thông thường, Viện thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ đặc thù là giám định pháp y tâm thần và điều trị bắt buộc đối với người mắc bệnh tâm thần có hành vi vi phạm pháp luật theo quyết định của cơ quan tiến hành tố tụng. Đây là công việc đòi hỏi đội ngũ cán bộ không chỉ vững chuyên môn mà còn phải có bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp cao.
TS.BSCC Phùng Thanh Hải, Phụ trách Viện Pháp y tâm thần Trung ương chia sẻ tại lễ kỷ niệm.
TS.BSCC Phùng Thanh Hải, Phụ trách Viện Pháp y tâm thần Trung ương cho biết, sau 19 năm xây dựng và phát triển, Viện đã khẳng định được vị thế của đơn vị đầu ngành trong lĩnh vực pháp y tâm thần, góp phần bảo đảm tính khách quan, công bằng trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử cũng như bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
Đến nay, Viện đã thực hiện hơn 7.000 ca giám định pháp y tâm thần. Cùng với sự gia tăng về số lượng là quá trình chuẩn hóa chuyên môn khi hệ thống quy trình giám định được hoàn thiện từ 30 quy trình ban đầu lên 100 quy trình, được Bộ Y tế công nhận và áp dụng trong toàn hệ thống.
Trước yêu cầu ngày càng cao trong công tác chăm sóc sức khỏe tâm thần và hoạt động tư pháp, Viện xác định phát triển nguồn nhân lực là nhiệm vụ trọng tâm. Thời gian qua, đơn vị đã tổ chức đào tạo, cấp chứng chỉ giám định viên cho 10 học viên, triển khai 10 đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở và mở rộng hợp tác chuyên môn với các cơ sở y tế.
PGS.TS Nguyễn Kim Việt, nguyên Phó Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương cho rằng, pháp y tâm thần Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ thời gian qua.
Theo PGS.TS Nguyễn Kim Việt, nguyên Phó Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương, pháp y tâm thần Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ từ các khoa giám định nhỏ lẻ đến hệ thống viện, phân viện và trung tâm trên cả nước. Tuy nhiên, đây vẫn là lĩnh vực còn non trẻ và đặc thù, cần tiếp tục chuẩn hóa đào tạo và hoàn thiện hệ thống tài liệu chuyên môn nhằm đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới.
Hiện nay, Viện vẫn đối mặt với nhiều khó khăn về nhân lực và cơ sở vật chất. Tuy nhiên, theo Đề án "Tăng cường năng lực hệ thống giám định pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần giai đoạn 2026-2030" được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, lĩnh vực pháp y tâm thần sẽ được đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, nguồn nhân lực và tổ chức hoạt động.
Đối với Viện Pháp y tâm thần Trung ương, việc triển khai dự án đầu tư giai đoạn II với quy mô 130 giường bệnh cùng kế hoạch xây dựng Phân viện Bắc miền Trung sẽ góp phần nâng cao năng lực tiếp nhận, điều trị và giám định, hướng tới mục tiêu xây dựng nền pháp y tâm thần chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành y tế và hệ thống tư pháp.
Quang cảnh lễ kỷ niệm.
Có thể nói, sau gần hai thập kỷ phát triển, Viện Pháp y tâm thần Trung ương khẳng định vai trò cơ quan chuyên môn đầu ngành của hệ thống pháp y tâm thần Việt Nam. Không chỉ góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân mà còn đóng góp tích cực vào sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Trong thời gian tới, Viện Pháp y tâm thần Trung ương sẽ tiếp tục phát huy vai trò là điểm tựa của ngành pháp y tâm thần, góp phần giữ gìn sự nghiêm minh của pháp luật và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe tâm thần cho cộng đồng.
Trước đó, trong 2 ngày 14 và 15/7/2026, Viện Pháp y tâm thần Trung ương tổ chức chương trình huấn luyện "Nâng cao nhận thức, kỹ năng và thái độ tiếp theo ứng dụng xử lý chuyên nghiệp cho toàn thể thành viên chức năng, người lao động năm 2026". Đây là bước đi chiến lược nhằm xây dựng hình ảnh người chiến sĩ áo trắng văn minh, thân thiện, đồng thời nâng cao toàn diện chất lượng phục vụ tại một đơn vị y tế đặc thù.
