Các bà mẹ cần nắm vững kỹ thuật để đảm bảo trẻ bú đủ, mẹ tiết đủ sữa và tránh đau rát.
Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc đã coi việc NCBSM là một trong 4 biện pháp quan trọng nhất để bảo vệ sức khoẻ trẻ em, nó đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của trẻ trong 6 tháng đầu đời. WHO cũng khẳng định: NCBSM hoàn toàn trong 6 tháng đầu có thể cải thiện sự tăng trưởng và phát triển, kết quả học tập và thậm chí cả khả năng thu nhập của trẻ trong tương lai. NCBSM trong 6 tháng đầu đời là cách tốt nhất phòng tránh tử vong cho trẻ em, ước tính có thể giảm hơn một triệu ca tử vong ở trẻ trên toàn thế giới mỗi năm. Vì vậy, WHO khuyến cáo các bà mẹ hãy cho con bú nhiều lần, bất kể khi nào trẻ đòi, kể cả ban đêm, trẻ càng bú nhiều mẹ càng tiết nhiều sữa. Đặc biệt trong 6 tháng đầu trẻ chỉ cần bú sữa mẹ hoàn toàn mà không cần ăn thêm bất cứ loại thức ăn nào khác kể cả nước.
Cho trẻ bú sớm và bú theo nhu cầu
Cho trẻ bú sớm
Bú sớm sau sinh: Cho trẻ bú da kề da với mẹ ngay sau sinh. Việc này giúp giữ ấm cho trẻ và giúp trẻ dễ thở, giúp trẻ có thể ngậm bắt vú dễ dàng và giúp mẹ - con thấy gần gũi nhau hơn.
Cho trẻ bú sớm trong vòng một giờ đầu sau sinh. Bú sớm giúp trẻ tập bú mẹ, khi vú mềm và kích thích co hồi tử cung, giảm mất máu cho mẹ.
Tận dụng sữa non: Sữa non (màu vàng và đặc) rất tốt, giúp trẻ phòng ngừa nhiều bệnh và đào thải phân su, giảm vàng da.
Không nên cho trẻ uống nước hoặc các dung dịch khác trong những ngày đầu sau sinh. Việc làm này không cần thiết và gây nguy hiểm cho trẻ.
Trẻ sinh ra cần được da kề da với mẹ và trẻ tìm vú mẹ để bú.
Cho trẻ bú theo nhu cầu
Cho trẻ bú theo nhu cầu, cả ngày lẫn đêm. Bà mẹ nên cho con bú từ 8-12 lần/24h, cách 1-3 tiếng. Trẻ càng bú nhiều và ngậm bắt vú đúng thì mẹ càng tiết nhiều sữa.
Dấu hiệu trẻ muốn bú sớm
- Trẻ ngọ ngoạy, mở miệng, quay đầu, đưa lưỡi ra vào, mút ngón tay.
- Mở miệng và quay đầu sang hai bên
- Đưa lưỡi ra vào
- Mút ngón tay hoặc nắm tay
Quy tắc bú
Để trẻ bú hết một bên vú rồi mới chuyển sang bên kia. Nếu cho trẻ đổi bên liên tục thì sẽ không được bú 'sữa cuối bữa'. Vì 'sữa cuối bữa là sữa giàu dinh dưỡng, giàu chất béo giúp no lâu và tăng cân. "Sữa đầu bữa" giúp giải khát (nhiều nước).
Nếu trẻ bị bệnh hoặc buồn ngủ thì đánh thức trẻ dậy để cho trẻ ngậm vú mẹ thường xuyên.
Không dùng bình và vú giả để cho trẻ ăn vì những dụng cụ này khó làm vệ sinh và gây bệnh cho trẻ.
Tư thế và ngậm bắt vú đúng
Tư thế cho con bú đúng sẽ giúp trẻ nhận vú tốt và giúp mẹ tiết nhiều sữa non cho con.
Bốn điểm then chốt của tư thế của trẻ gồm:
- Thẳng, đối diện vú mẹ, gần, và được nâng đỡ.
- Thân người trẻ phải thẳng, không gập người hoặc vẹo, đầu hơi ngả ra phía sau
- Trẻ đối diện với vú mẹ, nhìn được mặt mẹ.
- Trẻ được bế gần vào người mẹ.
- Mẹ đỡ toàn bộ cơ thể trẻ (bằng cả bàn tay và cẳng tay).
Ngậm bắt vú đúng: Ngậm bắt vú tốt giúp trẻ bú mút tốt, mẹ tiết nhiều sữa và đề phòng viêm, nứt núm vú.
Cho trẻ bú đúng theo tư thế đề phòng viêm, nút, núm vú cho mẹ.
Bốn điểm then chốt khi ngậm vú
- Miệng trẻ mở rộng.
- Nhìn thấy quầng vú phía trên nhiều hơn phía dưới.
- Môi dưới trẻ hướng ra phía ngoài.
- Cằm trẻ tì sát vào vú mẹ.
Dấu hiệu Bú có hiệu quả
Trẻ bú chậm và sâu, thỉnh thoảng dừng lại. Mẹ nghe thấy tiếng nuốt của trẻ. Động tác bú mút làm mẹ thoải mái và không đau. Vú mềm sau bữa bú.
Cách cho trẻ sơ sinh nhẹ cân bú mẹ
Sữa mẹ đặc biệt phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của trẻ sơ sinh nhẹ cân Sữa tốt nhất cho trẻ sơ sinh nhẹ cân bao gồm cả trẻ sinh non chính là sữa mẹ Tư thế bế trẻ dưới cánh tay đối diện là tư thế tốt nhất cho trẻ sơ sinh nhẹ cân bú mẹ Khuyến khích lần cho ăn đầu tiên bằng đường miệng là bú mẹ. Cho trẻ bú mẹ thường xuyên để tập cho trẻ quen với vú mẹ và giúp mẹ tăng cường tiết sữa Nên cho trẻ bú chậm và thời gian kéo dài hơn.
Điều quan trọng là luôn để trẻ gần với vú mẹ. Nếu trẻ ngủ nhiều bà mẹ có thể cởi bớt quần áo hoặc chăn của trẻ để trẻ thức dậy và bú mẹ Cho trẻ bú trước khi trẻ khóc vì đói.
Những dấu hiệu sớm cho thấy trẻ đói gồm: Tỉnh giấc, bồn chồn không yên, miệng hé mở và đầu quay sang hai bên, đưa lưỡi ra vào, mút ngón tay hay nắm tay.
Đối với trẻ mức độ non tháng nhiều có thể thử cho bú bằng mút vú không có sữa cùng với cho ăn sonde bằng sữa mẹ vắt ra rồi dần dần chuyển sang bú mẹ.
Trong trường hợp phải nuôi con bằng sữa công thức các bà mẹ vẫn có ý định nuôi con sữa mẹ sau đó thì nên cho trẻ ăn bằng cốc hoặc dùng xy lanh để tránh trẻ quen với bú bình sau này không bú mẹ.
Cho trẻ ăn khi mẹ vắng nhà
Trong trường hợp không thể bú trực tiếp, các bà mẹ nên vắt sữa và bảo quản sữa vắt ra trước khi mẹ ra khỏi nhà để người chăm sóc có thể cho trẻ uống mẹ.
Khi ra khỏi nhà mẹ vẫn tiếp tục vắt sữa. Việc này giúp cho sữa tiếp tiết và ngăn ngừa căng tức sữa.
Dành nhiều thời gian cho trẻ bú mẹ hơn trước khi phải đi xa. Tăng số lần cho bú khi mẹ được gần trẻ.
Bài viết sử dụng tư liệu của Viện dinh dưỡng Quốc gia, WHO và UNICEF.
