Khẩu phần ăn trung bình chỉ đáp ứng 68% nhu cầu khuyến nghị hàng ngày
Ngày 19/6, tại Hà Nội, Viện Dinh dưỡng tổ chức Hội thảo khoa học công bố kết quả nghiên cứu "Đánh giá thực trạng dinh dưỡng và tiêu thụ thực phẩm ở người trưởng thành từ 20 – 45 tuổi tại vùng thành thị và nông thôn thuộc 5 tỉnh, thành phố của Việt Nam năm 2025".
Năm 2025, Viện Dinh dưỡng đã thực hiện một nghiên cứu quy mô lớn nằm trong các hoạt động thuộc mô hình hợp tác công - tư trong lĩnh vực khoa học dinh dưỡng, thực hiện trên gần 1.500 người trưởng thành tại 5 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Thái Nguyên, và Quảng Nam, đại diện cho một số tỉnh thành phố và nông thôn của Việt Nam.
Kết quả nghiên cứu cung cấp những dữ liệu khoa học quan trọng về tình trạng dinh dưỡng, tiêu thụ thực phẩm, khẩu phần ăn và thói quen ăn sáng của nhóm người trưởng thành 20-45 tuổi tại các địa bàn khảo sát; qua đó đưa ra những khuyến nghị có ý nghĩa trong việc xây dựng các hoạt động truyền thông, giáo dục dinh dưỡng, góp phần thúc đẩy chăm sóc sức khỏe chủ động, hướng đến một xã hội sống khỏe dài lâu.
Khẩu phần ăn trung bình chỉ đáp ứng 68% nhu cầu khuyến nghị hàng ngày.
Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, dinh dưỡng hợp lý ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống và đảm bảo năng suất lao động. Nếu trước đây, các vấn đề dinh dưỡng thường gắn với suy dinh dưỡng do thiếu protein năng lượng, thì hiện nay thách thức đã trở nên đa chiều hơn với "gánh nặng kép về dinh dưỡng" đó là suy dinh dưỡng (thấp còi, gầy còm, cùng tồn tại với thiếu vi chất dinh dưỡng) vẫn còn tồn tại song song với sự gia tăng của thừa cân béo phì; đồng thời, các bệnh mạn tính không lây liên quan đến dinh dưỡng cũng đang gia tăng.
Nghiên cứu đã đưa ra một số kết quả đáng lưu ý về tình trạng dinh dưỡng và thói quen ăn uống của nhóm người từ 24 - 45 tuổi. Đáng chú ý, tỷ lệ thừa cân, béo phì trong nhóm khảo sát lên tới 43.6% (khi áp dụng tiêu chuẩn phân loại BMI dành cho người châu Á theo khuyến nghị của WHO khu vực Tây Thái Bình Dương (WHO/WPRO) với BMI > 23 kg/m²), với tỷ lệ cao hơn ở nam giới. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt vi chất dinh dưỡng trong khẩu phần ăn vẫn còn phổ biến. Trung bình, khẩu phần ăn chỉ đáp ứng 68.7% nhu cầu khuyến nghị hàng ngày về canxi và 50,9% đối với folate; đồng thời, hơn 60% người được khảo sát chưa tiêu thụ đủ lượng rau xanh và trái cây theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới.
Bữa sáng cũng là một phát hiện đáng chú ý trong nghiên cứu này. Có 26,7% người tham gia không ăn sáng thường xuyên. Năng lượng từ bữa sáng chỉ đáp ứng 18,2% nhu cầu khuyến nghị; Có khoảng 20% người trưởng thành trong khảo sát sử dụng đường, bánh kẹo hoặc đồ ngọt trong bữa sáng. Những kết quả này cho thấy bữa sáng không chỉ cần được duy trì thường xuyên mà còn cần được cải thiện về chất lượng và sự cân đối dinh dưỡng.
Nội dung về thực trạng khẩu phần ăn, đặc biệt là bữa sáng của người Việt Nam, nhận được sự quan tâm của nhiều đại biểu, khách mời. TS Hoàng Thu Nga, Khoa Dinh dưỡng và Bệnh không lây nhiễm, Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết: "Có khoảng 26,7% người tham gia không ăn sáng thường xuyên. Năng lượng từ bữa sáng chỉ đáp ứng 18,2% nhu cầu khuyến nghị. Đáng chú ý, có khoảng 20% người trưởng thành trong khảo sát sử dụng đường, bánh kẹo hoặc đồ ngọt trong bữa sáng".
Phát biểu tại Hội thảo, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng PGS.TS. Trần Thanh Dương, nhận định rằng nhóm tuổi 20 – 45 là lực lượng lao động nòng cốt, đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tuy nhiên, nhịp sống hiện đại và áp lực công việc bận rộn đang vô tình hình thành những hành vi dinh dưỡng chưa được hợp lý như bỏ bữa sáng hoặc sử dụng những thực phẩm không hợp lý.
"Chăm sóc sức khỏe chủ động không bắt đầu từ bệnh viện mà bắt đầu từ những lựa chọn thực phẩm hằng ngày. Đầu tư cho dinh dưỡng chính là đầu tư cho sức khỏe của hôm nay, cho chất lượng dân số ngày mai và sự phát triển bền vững của đất nước trong tương lai" ông Dương nhấn mạnh.
Hàng loạt chính sách về dinh dưỡng tập trung vào phòng bệnh
PGS.TS Trần Thanh Dương cho biết, trong những năm qua, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận trong công tác cải thiện dinh dưỡng. Tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em tiếp tục giảm từ 56,5% năm 1990 xuống còn 19,6% năm 2025. Tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng cũng từng bước được cải thiện và nhận thức của người dân về chăm sóc Sức khỏe ngày càng được nâng cao.
Tuy nhiên, những thách thức về dinh dưỡng hiện nay không chỉ là vấn đề của Việt Nam mà còn là mối quan tâm chung trên phạm vi toàn cầu. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Liên Hợp Quốc, nhiều quốc gia hiện đang phải đối mặt với một nghịch lý, đáng chú ý, trong khi hàng trăm triệu người vẫn chưa được đảm bảo Dinh dưỡng đầy đủ, tình trạng thừa cân béo phì và các bệnh không lây nhiễm liên quan đến dinh dưỡng, lại gia tăng nhanh chóng.
Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng đó, chúng ta đang đứng trước yêu cầu vừa tiếp tục giải quyết bài toán suy dinh dưỡng, thiếu vi chất dinh dưỡng, vừa ứng phó với những thách thức mới và sự gia tăng của thừa cân, béo phì, cùng các bệnh không lây nhiễm liên quan đến dinh dưỡng. Đây là một thách thức ngày càng phức tạp đối với công tác chăm sóc và nâng cao sức khỏe người dân.
Nhận thức rõ vai trò của dinh dưỡng đối với sức khỏe người dân, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm cải thiện dinh dưỡng và nâng cao sức khỏe cộng đồng: Chiến lược quốc gia về dinh dưỡng giai đoạn 2021-2030 và tầm nhìn năm 2045; Chương trình mục tiêu Quốc gia về Chăm sóc Sức khỏe dân số phát triển giai đoạn 2026-2035 với giai đoạn 1 từ năm 2026 đến năm 2030, theo Quyết định 1709 của Bộ Y tế ngày 13/6/2026, đã xác định nhiều mục tiêu quan trọng như: cải thiện tình trạng Dinh dưỡng của người dân, kiểm soát thừa cân, béo phì, dự phòng các cái bệnh không lây nhiễm và thực hành dinh dưỡng hợp lý trong cộng đồng.
Đặc biệt về chính sách dinh dưỡng phòng, ngừa bệnh nằm trong Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15, đã được ban hành và có hiệu lực từ 1/7/2026, tiếp tục khẳng định định hướng chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh, nâng cao sức khỏe trong hệ thống y tế Việt Nam, trong đó, lần đầu tiên, Luật dành riêng một chương để quy định về "Dinh dưỡng trong phòng bệnh", được xem là một trong những giải pháp nền tảng để phòng bệnh từ sớm, từ xa một cách bền vững.
Để thực hiện hiệu quả những mục tiêu đó, chúng ta cần có bằng chứng khoa học, cập nhật khách quan và đáng tin cậy về thực trạng dinh dưỡng của người dân Việt Nam.
