Hơn 100.000 trẻ sinh non mỗi năm: Cần một hành trình chăm sóc không gián đoạn

Cứ 10 trẻ sinh ra thì có 1 trẻ sinh non

Ngày 9/11, tại Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng, Bộ Y tế (Cục Bà mẹ và Trẻ em) phối hợp với Sở Y tế thành phố Đà Nẵng và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam tổ chức Lễ Mít tinh và Hội thảo khoa học hưởng ứng Ngày Thế giới vì Trẻ sinh non năm 2026.

Sự kiện nhằm nâng cao nhận thức về chăm sóc trẻ sinh non, đồng thời tăng cường sự quan tâm, phối hợp và hành động của các cấp, các ngành, đội ngũ cán bộ y tế, gia đình và cộng đồng trong việc bảo vệ, chăm sóc sức khỏe trẻ sinh non, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững và chủ trương của Đảng, Nhà nước về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân theo Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Sự kiện có sự tham dự khoảng 300 đại biểu, bao gồm Lãnh đạo Cục Bà mẹ và Trẻ em, đại diện UNICEF; đại diện một số các bệnh viện Sản, Nhi và Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) các tỉnh thuộc dự án UNICEF hỗ trợ (Lào Cai, Lâm Đồng, Điện Biên, Lai Châu, Sơn La, Gia Lai, Quảng Ngãi) cùng 50 đại biểu đại diện các gia đình có trẻ sinh non.

Phát biểu tại sự kiện, TS Trần Đăng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế cho biết, trên thế giới cứ 10 trẻ sinh ra thì có 1 trẻ sinh non; tại Việt Nam, cũng vậy và mỗi năm có hơn 100.000 trẻ sinh thiếu tháng đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ về sức khỏe và sự sống.

Theo thống kê của Quỹ toàn cầu chăm sóc trẻ sơ sinh, mỗi năm trên thế giới có khoảng 13,4 triệu trẻ sinh non. Sinh non hiện là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi trên toàn cầu. Tại Việt Nam, ước tính mỗi năm có hơn 100.000 trẻ sinh non; trẻ sinh non và nhẹ cân chiếm trên 50% số ca tử vong sơ sinh.

Trong những năm qua, được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và sự đầu tư của Chính phủ, ngành Y tế Việt Nam đã đạt được những bước tiến vượt bậc. Việt Nam được cộng đồng quốc tế đánh giá cao và ghi nhận là điểm sáng trong thực hiện các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ cũng như các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) về giảm tử vong mẹ và giảm tử vong trẻ em. Tỷ suất tử vong trẻ em dưới 5 tuổi của nước ta đã giảm mạnh từ 22,1‰ (năm 2015) xuống còn 16,7‰ (năm 2025); tỷ suất tử vong trẻ em dưới 1 tuổi giảm từ 14,7‰ xuống còn 11,2‰ và tỷ suất tử vong sơ sinh ước tính giảm còn 9,0‰.

"Đặc biệt, chuyên ngành nhi, sản phụ khoa đã xây dựng và được BYT ban hành Hướng dẫn quốc gia chăm sóc và điều trị sơ sinh cập nhật với những chuẩn tiến bộ khoa học kỹ thuật y tế mới nhất trên thế giới để áp dụng trong toàn quốc; các bệnh viện đã làm chủ nhiều kỹ thuật chuyên sâu, hồi sức cấp cứu sơ sinh, điều trị, nuôi dưỡng và cứu sống thành công nhiều trẻ sinh non, nhẹ cân dưới 500 gram. Những nụ cười rạng ngời của các cháu khi khỏe mạnh trở về vòng tay của mẹ, mái ấm gia đình, những giọt nước mắt hạnh phúc của các bậc cha mẹ chính là nguồn động viên to lớn, tiếp thêm ngọn lửa nhiệt huyết cho đội ngũ thầy thuốc áo trắng không ngừng cống hiến", TS Trần Đăng Khoa nói.

Hưởng ứng Ngày thế giới vì trẻ sinh non năm 2026, Bộ Y tế phát động chiến dịch truyền thông cao điểm từ ngày 1/11 đến ngày 30/11/2026 với chủ đề: "Để trẻ sinh non phát triển toàn diện, hãy đầu tư vào chăm sóc và theo dõi liên tục". Chiến dịch năm nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm chăm sóc trẻ sinh non một cách liên tục, toàn diện, không chỉ tập trung vào các can thiệp cấp cứu, điều trị nhằm cứu sống trẻ trong giai đoạn đầu sau sinh mà còn chú trọng chăm sóc dinh dưỡng, theo dõi sức khỏe, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời các vấn đề về phát triển thể chất, thần kinh và vận động sau khi trẻ xuất viện. Qua đó, giúp trẻ có điều kiện phát triển tốt nhất, từng bước hòa nhập với gia đình và cộng đồng.

Tại sự kiện, ông Nguyễn Huy Du, Trưởng Chương trình Vì sự sống còn và Phát triển trẻ em tại Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam nhấn mạnh, chăm sóc trẻ sinh non không kết thúc khi trẻ xuất viện mà cần được duy trì liên tục tại gia đình và cộng đồng. Nhiều trẻ vẫn có nguy cơ tử vong trong những tuần đầu sau xuất viện hoặc gặp các vấn đề về sức khỏe, phát triển thể chất, vận động và trí não nếu không được theo dõi, can thiệp kịp thời.

Chăm sóc liên tục cần bao gồm khám định kỳ, đánh giá sự phát triển, tư vấn, hướng dẫn cha mẹ, hỗ trợ tại cộng đồng, thăm khám tại nhà và kết nối với các dịch vụ chuyên khoa, bảo trợ xã hội khi cần thiết. Trong đó, chính quyền địa phương, đặc biệt là cấp xã, phường và trạm y tế cơ sở giữ vai trò quan trọng trong hỗ trợ gia đình chăm sóc trẻ sau xuất viện.

UNICEF khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Y tế và các đối tác tăng cường các biện pháp can thiệp cứu sống trẻ, đào tạo nhân viên y tế cơ sở, cung cấp tài liệu hướng dẫn và hỗ trợ cha mẹ, người chăm sóc trẻ sinh non. Thông điệp được nhấn mạnh là mọi trẻ sinh non đều xứng đáng được chăm sóc, yêu thương và có cơ hội phát triển toàn diện, phát huy tối đa tiềm năng của mình.

Triển khai 5 giải pháp đồng bộ chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ sinh non

BSCKII Trần Thanh Thủy, Giám đốc Sở Y tế TP Đà Nẵng cho biết, sinh non là một thách thức lớn đối với công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em. Trẻ sinh non đối diện với nguy cơ tử vong, bệnh tật và những hậu quả lâu dài đến sự phát triển thể chất, vận động, ngôn ngữ và nhận thức luôn hiện hữu. Các tiến bộ y học đã giúp ngày càng nhiều trẻ sinh non được cứu sống. Tuy nhiên, chúng ta cần nhìn nhận rằng: cứu sống trẻ mới chỉ là thành công bước đầu; mục tiêu cao hơn là giúp trẻ được phát triển khỏe mạnh, toàn diện và có chất lượng cuộc sống tốt nhất.

Chủ đề năm nay: "Để trẻ sinh non phát triển toàn diện, hãy đầu tư vào chăm sóc và theo dõi liên tục" đã gửi đến chúng ta một thông điệp rất rõ ràng: Chăm sóc trẻ sinh non không thể chỉ dừng lại trong thời gian trẻ nằm viện, mà phải là một hành trình liên tục từ khi sinh ra, trong quá trình điều trị, sau xuất viện và trong những năm đầu đời.

Nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị "Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân", Bộ Y tế nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường phối hợp giữa các cấp, các ngành, các cơ sở y tế, gia đình và cộng đồng trong triển khai đồng bộ các giải pháp chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ sinh non. Trong đó, tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất, tăng cường chăm sóc sức khỏe phụ nữ có thai: quản lý thai và khám thai định kỳ, đúng lịch, ít nhất 4 lần/thai kỳ. Tuân thủ hướng dẫn dinh dưỡng hợp lý, giảm căng thẳng, chế độ lao động và nghỉ ngơi hợp lý, nhằm phòng ngừa từ sớm, từ xa các nguy cơ sinh non có thể phòng tránh được.

Thứ hai, thực hiện hiệu quả các quy trình chuyên môn: chăm sóc sơ sinh thiết yếu sớm, da kề da ngay sau sinh, cho trẻ bú sớm, nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và kéo dài đến 2 tuổi. Mở rộng và áp dụng chuẩn mực phương pháp chăm sóc Kangaroo (KMC) theo hướng dẫn chuyên môn tại Quyết định số 2175/QĐ-BYT ngày 25/7/2024 của Bộ trưởng Bộ Y tế phù hợp với điều kiện của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Thứ ba, tăng cường chăm sóc theo dõi trẻ sinh non liên tục sau xuất viện: Đây là một trong những nội dung trọng tâm của chiến dịch năm nay. Các bệnh viện chuyên khoa sản, nhi cần tăng cường kết nối, phối hợp với cơ sở y tế tuyến dưới, y tế cơ sở và gia đình trong quản lý, theo dõi sức khỏe trẻ sinh non sau xuất viện. Chú trọng hướng dẫn gia đình chăm sóc dinh dưỡng, theo dõi tăng trưởng, đánh giá định kỳ sự phát triển về thể chất, thần kinh và vận động; phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để có biện pháp can thiệp kịp thời, phù hợp với tình trạng và nhu cầu phát triển của từng trẻ.

Thứ tư, ưu tiên nguồn lực và hỗ trợ chuyên môn cho tuyến y tế cơ sở, vùng khó khăn: Tăng cường đào tạo, tập huấn, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ y tế; quan tâm đầu tư trang thiết bị, phương tiện phục vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh; đẩy mạnh hỗ trợ chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật từ các bệnh viện tuyến trên cho cơ sở y tế tuyến dưới. Phát huy vai trò của trạm y tế cấp xã và đội ngũ cô đỡ thôn, bản trong tư vấn, hướng dẫn chăm sóc bà mẹ, trẻ sơ sinh, đặc biệt tại các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe có chất lượng.

Thứ năm, đẩy mạnh truyền thông và huy động sức mạnh toàn xã hội: Tăng cường truyền thông về phòng ngừa sinh non, chăm sóc trẻ sinh non và tầm quan trọng của việc theo dõi sức khỏe, phát triển liên tục sau xuất viện; sử dụng thống nhất bộ nhận diện truyền thông với màu tím – màu sắc biểu trưng cho trẻ sinh non. Đồng thời, vận động các cấp, các ngành, tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và cộng đồng cùng chung tay hỗ trợ các gia đình có trẻ sinh non, cả về vật chất và tinh thần, góp phần bảo đảm trẻ sinh non được chăm sóc, yêu thương và có cơ hội phát triển toàn diện.

Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Quảng Ngãi nuôi sống thành công 3 trẻ sinh non

SKĐS - 3 trẻ chào đời lúc 33 tuần, với cân nặng chỉ 1.300 gram, 1.400 gram và 1.600 gram đã được các bác sĩ nỗ lực chăm sóc...