Bảo vệ người tiêu dùng YHCT: Yêu cầu chính trị – pháp lý gắn liền an toàn sức khỏe cộng đồng
Ngày 10/11/2025, Ban Bí thư ban hành Kết luận số 207-KL/TW về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW (22/01/2019), nhấn mạnh việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm quản lý nhà nước trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nhất là trước những thách thức mới của nền kinh tế số và các loại hình giao dịch đặc thù.
Trong lĩnh vực y học cổ truyền, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng không đơn thuần là bảo vệ lợi ích kinh tế, mà gắn trực tiếp với an toàn sức khỏe, chất lượng dược liệu – thuốc cổ truyền, tính đúng đắn của thông tin quảng cáo và chuẩn mực hành nghề. Bất kỳ sai lệch nào trong chuỗi này đều có thể dẫn tới hệ lụy lâu dài cho người bệnh và uy tín của ngành YHCT Việt Nam.
Với vai trò là tổ chức xã hội – nghề nghiệp quy tụ đông đảo lương y, thầy thuốc Đông y, Hội Đông y Việt Nam được xác định là một chủ thể quan trọng trong việc "đưa Kết luận 207 vào đời sống" bằng các hành động cụ thể, thiết thực và có khả năng lan tỏa trong cộng đồng hành nghề.
TTND.PGS.TS. Đậu Xuân Cảnh - Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam.
Những 'điểm chạm' của kết luận số 207-KL/TW với thị trường y học cổ truyền
Kết luận 207-KL/TW tiếp tục nhấn mạnh nhiều nhiệm vụ trọng tâm có tác động trực tiếp tới lĩnh vực YHCT, trong đó, nổi bật là yêu cầu:
- Hoàn thiện hệ thống pháp luật, khắc phục khoảng trống quản lý trước các mô hình kinh doanh mới, đặc biệt trên môi trường số.
- Phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp, các ngành và các tổ chức xã hội – nghề nghiệp; tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát.
- Làm rõ trách nhiệm của chủ thể kinh doanh trong truy xuất nguồn gốc, phòng chống hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng.
- Bảo vệ người tiêu dùng trong các giao dịch đặc thù, xuyên biên giới, bảo đảm an ninh – an toàn thông tin.
Những nội dung này trùng khớp với các rủi ro nổi cộm của YHCT hiện nay: Dược liệu không rõ xuất xứ, pha trộn – làm giả, quảng cáo thổi phồng công dụng, bán hàng online khó kiểm soát, và tình trạng hành nghề thiếu chuẩn mực, xâm phạm quyền được an toàn và được thông tin đầy đủ của người sử dụng.
Phối hợp y học cổ truyền và y học hiện đại trong phục hồi chức năng cho bệnh nhân di chứng sau đột quỵ và tổn thương khớp gối tại tỉnh Lào Cai.
Từ chủ trương của Đảng tới 'đường ray pháp lý' bảo vệ người tiêu dùng về YHCT
Triển khai Kết luận 207-KL/TW trong thực tiễn YHCT cần đặt trong tổng thể khung pháp lý hiện hành về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 (Luật số 19/2023/QH15), có hiệu lực từ 01/7/2024, xác lập nguyên tắc xuyên suốt: Bảo vệ người tiêu dùng là trách nhiệm của Nhà nước, tổ chức, cá nhân và toàn xã hội, dựa trên nền tảng công bằng, minh bạch và an toàn.
Luật đồng thời mở rộng vai trò của các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp trong tuyên truyền, tư vấn, phản ánh, giám sát và hỗ trợ giải quyết tranh chấp. Nghị định số 55/2024/NĐ-CP của Chính phủ tiếp tục cụ thể hóa các quy định này, tạo hành lang pháp lý để Luật đi vào đời sống.
Trong bối cảnh đó, Kết luận 207-KL/TW đóng vai trò định hướng chính trị – chỉ đạo, còn Luật và các nghị định là công cụ pháp lý để các chủ thể trong hệ sinh thái YHCT thực thi trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng một cách rõ ràng và đo lường được.
5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm của Hội Đông y Việt Nam trong triển khai Kết luận 207-KL/TW
Nâng chuẩn đạo đức nghề nghiệp – bảo vệ người bệnh từ gốc: Trong YHCT, niềm tin của người bệnh thường gắn với uy tín cá nhân lương y. Do đó, Hội Đông y Việt Nam cần coi việc nâng cao đạo đức nghề nghiệp và kỷ luật hành nghề là "tuyến phòng thủ" đầu tiên. Rà soát, cập nhật quy tắc ứng xử, tăng cường tự kiểm tra, xử lý nghiêm hội viên vi phạm về nguồn gốc dược liệu, quảng cáo sai hoặc hành nghề vượt phạm vi là yêu cầu cấp thiết.
Minh bạch hóa thông tin, chống quảng cáo thổi phồng: Hội cần xây dựng hướng dẫn truyền thông cho hội viên, kiên quyết loại bỏ các thông điệp "chữa bách bệnh", "cam kết khỏi", "gia truyền đặc trị". Việc phối hợp với cơ quan chức năng và báo chí để phản bác thông tin sai, cảnh báo rủi ro cho cộng đồng, nhất là trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử, là phù hợp tinh thần bảo vệ người tiêu dùng trong môi trường số mà Kết luận 207 đặt ra.
Thúc đẩy truy xuất nguồn gốc dược liệu, chuẩn hóa chất lượng: Dược liệu là "đầu vào sống còn" của YHCT. Hội có thể đóng vai trò kết nối hội viên với vùng trồng, cơ sở chế biến đạt chuẩn; khuyến khích áp dụng truy xuất nguồn gốc, hồ sơ lô hàng; đồng thời tham gia góp ý xây dựng, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn – quy chuẩn kỹ thuật về dược liệu và thuốc cổ truyền.
Hỗ trợ người tiêu dùng: tư vấn, tiếp nhận phản ánh, hòa giải: Nhiều người sử dụng YHCT ngại khiếu nại vì thiếu hiểu biết pháp lý. Hội Đông y Việt Nam có thể thiết lập đầu mối tiếp nhận phản ánh, tư vấn cách thu thập chứng cứ, hướng dẫn gửi phản ánh đúng cơ quan, đồng thời tham gia hòa giải, khuyến khích hội viên khắc phục, bồi hoàn hợp lý khi có sai sót.
Nâng năng lực hội viên trong chuyển đổi số và thực hành dựa trên chứng cứ: Trong bối cảnh số hóa, việc tập huấn hội viên về an toàn thông tin, tư vấn từ xa, quản trị danh tiếng số là cần thiết. Song song, Hội cần khuyến khích nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, cập nhật bằng chứng khoa học về hiệu quả và an toàn của các phương pháp YHCT, qua đó thu hẹp "khoảng trống thông tin" – mảnh đất dễ phát sinh quảng cáo sai.
Phối hợp liên ngành: Làm rõ 'ai làm gì' để bảo vệ người tiêu dùng hiệu quả
Triển khai Kết luận 207-KL/TW hiệu quả đòi hỏi cơ chế phối hợp rõ ràng giữa Hội Đông y Việt Nam với Bộ Y tế, Bộ Công Thương, lực lượng quản lý thị trường, công an, hải quan và các hiệp hội liên quan. Trong đó, Hội cần chủ động xây dựng "bản đồ trách nhiệm" nội bộ: Việc gì Hội làm trực tiếp, việc gì phối hợp và việc gì kiến nghị chính sách, tránh chồng chéo và hình thức.
Triển khai Kết luận 207-KL/TW trong lĩnh vực y học cổ truyền không chỉ là thực hiện một yêu cầu chính trị – pháp lý, mà còn là bảo vệ uy tín của nền YHCT Việt Nam, bảo vệ sinh kế của người hành nghề chân chính và doanh nghiệp tử tế, đồng thời bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Với vị thế tổ chức xã hội – nghề nghiệp, Hội Đông y Việt Nam có lợi thế đặc biệt để biến các nguyên tắc công bằng – minh bạch – an toàn của pháp luật và tinh thần Kết luận 207-KL/TW thành chuẩn mực hành nghề và văn hóa tiêu dùng bền vững trong y học cổ truyền.
Mời độc giả xem thêm:
