Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam với định hướng phát triển và hội nhập

Kế thừa và phát huy truyền thống

Suốt 4000 năm lịch sử, y học cổ truyền (YHCT) đã để lại dấu ấn trong nền văn hóa phi vật thể đầy bản sắc dân tộc nhiều tác phẩm y học nổi tiếng như Long úy bí thư (TK 2 trước CN), Nam dược thần hiệu, Hồng nghĩa giác tu y thư (TK 14), Châm cứu tiệp hiệp diễn ca (TK 15), Dược thảo tân biên (TK 15), Bảo Anh lương phương (TK 15), Bảo sinh diên thọ toản yếu (TK 17), Hoạt nhân toát yếu (TK 17), Nhãn khoa yếu lược (TK 17), Hải Thượng Y tông tâm lĩnh (TK 18), Ngư tiều vấn đáp y thuật (TK 19), với những danh y như Đại y thiền sư Tuệ Tĩnh (TK 14), Chu Văn An (TK 14), Nguyễn Trực (TK 15) Nguyễn Đại Năng (TK 15), Hoàng Đôn Hòa (TK 16), Lê Đức Vọng (TK 17), Đào Công Chính (TK 17), Đại y tôn Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (TK 18), Nguyễn Đình Chiểu (TK 19)... Không những thế, từ thành thị đến các thôn bản, làng quê, đã phổ cập nhiều phương pháp chữa bệnh không dùng thuốc, những kinh nghiệm chữa bệnh bằng cây thuốc, bằng động vật, bằng khoáng vật... và còn có những lương y, những ông lang, bà mế chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho nhân dân. Có thể nói những kinh nghiệm chữa bệnh bằng YHCT tồn tại trong lòng nhân dân, được kiểm chứng và bổ sung liên tục hàng nghìn đời do đó nó giàu giá trị y học và nhân văn. Việc phát huy, phát triển nền YHCT dân tộc là một mục tiêu của y tế cách mạng được Đảng, Bác Hồ kính yêu vạch ra ngay từ khi mới thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Trong thư gửi Hội nghị cán bộ y tế tháng 2 năm 1955, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ đạo: "Xây dựng một nền y tế thích hợp với nhu cầu của nhân dân ta. Y học phải dựa trên nguyên tắc: Khoa học, dân tộc và đại chúng. Ông cha ta ngày trước có nhiều kinh nghiệm quý báu về cách chữa bệnh bằng thuốc ta, thuốc bắc. Để mở rộng phạm vi y học, các cô các chú cũng nên chú trọng nghiên cứu và phối hợp thuốc Đông và thuốc Tây".

Cụ thể hóa đường lối kết hợp YHHĐ và YHCT, ngày 02/02/2005, Chính phủ đã có ký Quyết định số 30/QĐ-TTg 2005 thành lập HVYDHCTVN trên cơ sở Trường YHCT Tuệ Tĩnh. Ngày 19/5/2005, Bộ Y tế đã long trọng công bố sự ra đời của HVYDHCTVN: một cơ sở đào tạo chuyên sâu bậc đại học đầu tiên về y dược học cổ truyền của đất nước.

Việc thành lập HVYDHCTVN là một sự kiện lịch sử, một bước tiến quan trọng của 60 năm nền y tế cách mạng, một sự chuyển biến về chất của hệ thống đào tạo nhân lực YHCT.

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu trao Quyết định của Chủ tịch nước tặng danh hiệu Thầy thuốc ưu tú cho 6 cán bộ Học viện đã có đóng góp trong sự nghiệp bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Hoạt động của HVYDHCTVN nằm trong nội dung, chính sách Quốc gia về Y Dược học cổ truyền đến năm 2010, là điều kiện thuận lợi để YHCT phát triển nhằm giải quyết các yêu cầu của thực tiễn và góp phần thực hiện các nhiệm vụ của công tác y tế. Để đáp ứng một cách tốt nhất nhu cầu cấp thiết nguồn nhân lực YHCT hiện nay, Học viện YDHCTVN đã và đang tập trung tăng cường đội ngũ cán bộ giảng dạy có tri thức, có lòng yêu nghề, có đạo đức cách mạng và triển khai đầu tư xây dựng cơ bản (hiện đã xây dựng xong cơ bản 10.000m2 mặt sàn khu giảng đường và phòng thí nghiệm, thực tập, thực hành), chuẩn bị xây dựng bệnh viện thực hành số 1 với quy mô 100 giường, trang bị các thiết bị vật tư kỹ thuật hiện đại để sớm hoàn thiện cơ sở vật chất cơ sở 1 tại Hà Đông và đang hoàn thiện thủ tục để tiếp nhận 51,4ha tại Chương Mỹ, Hà Nội để xây dựng khu làm việc, giảng đường, phòng thí nghiệm, bệnh viện thực hành số 2 với quy mô 600 giường bệnh, khu giảng đường, khu Trung tâm học liệu, khu liên hợp thể thao, khu ký túc xá, các viện nghiên cứu, trung tâm bảo tồn gen cây thuốc, trung tâm nghiên cứu sản xuất, bào chế thuốc cổ truyền, để đảm bảo chất lượng đào tạo. Đồng thời liên kết các đơn vị đào tạo như Học viện Quân y, Trường Đại học Y Hà Nội, tập trung các cán bộ khoa học tạo thành sức mạnh tổng hợp để hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Học viện đang chú ý khai thác các kinh nghiệm về chữa bệnh, phòng bệnh trong nhân dân, các kinh nghiệm gia truyền, kinh nghiệm thực tiễn có giá trị của các lương y giỏi, chú trọng việc bảo tồn các gen cây thuốc quý đang có nguy cơ mai một, tập hợp các thầy thuốc, lương y cũng như bác sĩ YHCT, đoàn kết xây dựng và phát triển YHCT dân tộc, khai thác cùng với tìm kiếm các cây con làm thuốc; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, hiện đại hóa công tác bào chế, phát triển công nghiệp dược, chú trọng sản xuất thuốc cổ truyền, nghiên cứu chiết xuất, bào chế thuốc thành các dạng tiện lợi từ các bài thuốc cổ phương, các bài thuốc nghiệm phương, các vị thuốc thông dụng. Kết hợp chặt chẽ YHHĐ và YHCT trong điều trị và NCKH.

Khi thành lập Học viện năm 2005, số cán bộ cơ hữu có 90 người. Hiện nay Học viện có 302 cán bộ viên chức, bao gồm 5 giáo sư,  phó giáo sư, 15 tiến sĩ, 74 thạc sĩ, 136 dược sĩ, bác sĩ và cử nhân đại học; có 36 giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, BSCKII  giảng viên kiêm nhiệm.

Đặc biệt từ năm 2008, được sự chấp thuận của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam và Trung Quốc, Học viện đã tuyển sinh hệ liên kết Đại học Trung y dược Thiên Tân học chương trình Trung y, do Trường ĐH Trung y dược Thiên Tân Trung Quốc cấp bằng. Học viện đang chuẩn bị triển khai đào tạo cao học với Tây Ban Nha, hợp tác khoa học và đào tạo với một số trường đại học của Hoa Kỳ.

Năm học 2005 -2006, Học viện tuyển sinh 576 học sinh, sinh viên và học viên gồm: 115 sinh viên đại học, 450 trung cấp y học cổ truyền, 11 bác sĩ chuyên khoa I

Năm học 2008-2009, Học viện tuyển sinh 1.330 học sinh, sinh viên và học viên gồm: 300 sinh viên đại học hệ chính quy 6 năm, 200 sinh viên chuyên tu, 115 sinh viên đại học hệ du học liên kết Đại học Trung y dược Thiên Tân, 611 học sinh trung cấp y và dược học cổ truyền, 45 cao đẳng điều dưỡng, 29 chuyên khoa I, 25 cao học và nội trú, 5 chuyên khoa cấp 2.

Định hướng phát triển và hội nhập

Trong xu thế hội nhập kinh tế thế giới, để bác sĩ tốt nghiệp tại Học viện được thế giới công nhận cần:

- Thay đổi mạnh mẽ chương trình đào tạo, tiếp thu các chương trình của các trường đại học y Âu, Mỹ; các trường đại học lớn của Trung Quốc về y, dược học cổ truyền.

- Thay đổi mạnh mẽ phương pháp đào tạo, từ truyền thụ thụ động sang phương pháp tích cực.

- Cải tiến việc quản lý đào tạo đại học theo học chế học phần (hệ thống tín chỉ).

- Đầu tư có chọn lọc và tập trung vào các labo, hệ thống thực hành theo mô hình của các trường đại học y khoa ở các nước phát triển.

- Liên kết mạnh mẽ với các trường đại học quốc gia Trung Quốc, Âu - Mỹ trong công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học.

- Đào tạo nhân lực y dược học cổ truyền cho các nước có nhu cầu.

- Liên kết chặt chẽ và hợp tác với các tập đoàn, công ty dược lớn trong nước và của Trung Quốc, các nước phát triển trong việc sản xuất thuốc cổ truyền cho thị trường trong nước và xuất khẩu nhằm phát triển có hiệu quả nguồn dược liệu.

- Liên kết chặt chẽ với các bệnh viện lớn trong nước và quốc tế để triển khai các mũi nhọn về kỹ thuật y tế chuyên sâu (thông mạch, vi phẫu thuật bằng dao mổ Gamma, gen, sử dụng tế bào gốc, thụ tinh trong ống nghiệm...), kết hợp với YHCT để tăng hiệu quả của phương pháp.

- Bảo tồn gen cây thuốc Việt Nam.

- Hiện đại hóa YHCT và giữ gìn bản sắc của YHCT Việt Nam. Kết hợp YHHđ với YHCT theo xu hướng kết hợp những mặt tích cực của hai nền văn minh Đông - Tây trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

HVYDHCTVN tuy mới thành lập 4  năm nhưng đã phát huy tốt bề dày kinh nghiệm 34 năm đào tạo cán bộ YHCT của Trường YHCT Tuệ Tĩnh - Bộ Y tế và đã có những bước đi mạnh mẽ, vững chắc và nhanh chóng. Lãnh đạo Bộ Y tế, trước hết là Bộ trưởng Bộ Y tế cùng lãnh đạo các vụ, cục đã quan tâm tới sự phát triển của Học viện và đã ưu tiên đầu tư cho Học viện.

Để hội nhập và phát triển quốc tế, Học viện đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức mới. Với những thành tích đã đạt được, với sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Chính phủ; hy vọng trong tương lai, HVYDHCTVN sẽ là một cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học về y dược học cổ truyền có uy tín trong khu vực và trên thế giới, sẽ đóng góp một phần xứng đáng vào công tác đào tạo nguồn nhân lực YHCT và khai thác nguồn dược liệu quý báu phục vụ cho sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.