Biết đi xe chưa đồng nghĩa với biết tham gia giao thông
Thực tế nhiều gia đình có con học lớp 3, lớp 4 đã cho trẻ tự đạp xe đến trường khi khoảng cách từ nhà tới trường ngắn, với kỳ vọng giúp con tự lập và giảm việc đưa đón. Tuy nhiên, nhiều cha mẹ khác thì cho rằng, đường phố vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, từ xe cộ đông đúc đến những tình huống trẻ chưa có kinh nghiệm xử lý.
Vậy ngoài việc biết đi xe đạp, học sinh tiểu học cần có những kỹ năng gì để có thể tự đến trường an toàn?
Trao đổi về vấn đề này, TS Vũ Thu Hương, nguyên giảng viên Khoa Giáo dục Tiểu học, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội, cho rằng, một học sinh tiểu học biết đi xe đạp thành thạo chưa thể được xem là đã đủ khả năng tự đạp xe đến trường.
Thực tế nhiều gia đình có con học tiểu học đã cho trẻ tự đạp xe đến trường. Ảnh: Quỳnh Mai.
Theo bà, trẻ có thể đã biết giữ thăng bằng, điều khiển xe, quay trái, quay phải, đi nhanh hay đi chậm. Tuy nhiên, đó mới chỉ là kỹ thuật điều khiển phương tiện.
"Để các con đi an toàn thì điều quan trọng nhất là phải học luật", TS Vũ Thu Hương nhấn mạnh.
Theo chuyên gia, khi tham gia giao thông trên đường, trẻ phải hiểu rằng mỗi loại phương tiện có những quy định và đặc điểm vận hành khác nhau. Nếu không nắm được luật hoặc không biết áp dụng luật trong thực tế, trẻ rất dễ đưa ra những quyết định nguy hiểm, không chỉ đối với bản thân mà còn với những người tham gia giao thông khác.
Trẻ cần biết "nhìn" thấy nguy hiểm
Bên cạnh luật giao thông, TS Vũ Thu Hương cho rằng trẻ còn phải được trang bị kiến thức về những nguy hiểm có thể đến từ các phương tiện khác.
Chẳng hạn, một chiếc xe máy chở hàng cồng kềnh có thể bất ngờ tạt sang trái, sang phải. Nếu trẻ không nhận diện được nguy cơ và vẫn đi sát hoặc vượt qua trong thời điểm không an toàn, tai nạn có thể xảy ra.
Với ô tô, đặc biệt là xe tải lớn, mức độ nguy hiểm còn cao hơn. Khi xe lớn chuyển hướng, phạm vi chiếm dụng mặt đường có thể rộng và trẻ đi xe đạp rất dễ rơi vào vị trí nguy hiểm nếu không hiểu đặc điểm này.
"Những kiến thức này nếu như các con không biết thì có thể gây nguy hại rất nhiều và có thể dẫn đến những tình huống nguy hiểm đến tính mạng", chuyên gia cảnh báo.
Do đó, trước khi để trẻ tự đạp xe đến trường, cha mẹ không chỉ cần kiểm tra xem con có đi xe vững hay không mà phải quan sát khả năng nhận biết và phòng tránh nguy hiểm của trẻ.
Ba tiêu chí trước khi giao xe cho trẻ
Theo TS Vũ Thu Hương, phụ huynh có thể dựa vào ba nhóm tiêu chí để đánh giá trẻ đã sẵn sàng tự đạp xe đến trường hay chưa.
Thứ nhất, trẻ phải thực sự làm chủ chiếc xe
Trẻ cần có khả năng điều khiển xe trong nhiều tình huống: rẽ trái, rẽ phải, tăng tốc, giảm tốc, dừng xe đúng lúc và xử lý khi có sự cố.
Không chỉ vậy, trẻ cũng cần biết phải làm gì khi xe bị xịt lốp, hỏng hóc hoặc gặp vấn đề giữa đường. Đây là những tình huống tưởng đơn giản nhưng nếu trẻ không biết cách xử lý có thể dẫn đến việc đứng giữa đường hoặc tìm cách di chuyển trong trạng thái mất an toàn.
Đường phố vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ với trẻ. Ảnh: Quỳnh Mai.
Thứ hai, trẻ phải thuộc và nghiêm túc tuân thủ luật giao thông
Theo chuyên gia, học luật không phải để trả lời các câu hỏi lý thuyết mà quan trọng hơn là phải áp dụng được luật trong từng tình huống thực tế.
Phụ huynh cần kiểm chứng trong một thời gian xem trẻ có thực sự tuân thủ những quy định đã được học hay không, chẳng hạn khi nào được đi, khi nào phải dừng, khi nào cần giảm tốc độ và cách xử lý khi gặp các phương tiện khác.
Thứ ba, trẻ phải có kỹ năng nhận diện và xử lý tình huống
Trẻ cần được dạy cách ứng phó khi gặp phương tiện lớn, xe máy chở hàng cồng kềnh, xe bất ngờ chuyển hướng hoặc những tình huống giao thông phức tạp.
Đồng thời, trẻ phải hiểu những nguyên tắc cơ bản như không đùa nghịch, không mất tập trung khi đang điều khiển xe và luôn quan sát diễn biến giao thông xung quanh.
Cha mẹ không nên chỉ "dạy một lần rồi giao xe"
Một điểm đáng chú ý trong lời khuyên của TS Vũ Thu Hương là phụ huynh cần kiểm chứng thực tế, thay vì chỉ nghe trẻ nói rằng mình đã biết đi xe và nhớ luật.
Trước khi cho trẻ tự đi, cha mẹ có thể cùng con luyện tập trên chính tuyến đường từ nhà đến trường. Sau đó, phụ huynh quan sát từ phía sau để đánh giá cách trẻ điều khiển xe, xử lý giao lộ, giữ khoảng cách với phương tiện khác và phản ứng trước những tình huống bất ngờ.
Việc này có thể cần thực hiện trong một thời gian đủ dài để cha mẹ có cơ sở đánh giá hành vi thực tế của trẻ, thay vì chỉ dựa vào một vài lần đi thử.
"Quãng đường vài km vì thế không phải là yếu tố duy nhất quyết định trẻ có nên tự đạp xe đến trường hay không. Điều quan trọng hơn là tuyến đường có phức tạp không, mật độ phương tiện thế nào và bản thân trẻ đã có đủ kỹ năng để tự bảo vệ mình hay chưa.
Chỉ sau khi trẻ làm chủ được chiếc xe, nắm chắc và tuân thủ luật giao thông, đồng thời có khả năng nhận diện, xử lý các tình huống nguy hiểm, cha mẹ mới nên cân nhắc việc "giao xe" để con tự đi học", TS Vũ Thu Hương nói.
Xem thêm bài viết:
