Trong bối cảnh trẻ em và thanh thiếu niên dành ngày càng nhiều thời gian cho học tập và thiết bị điện tử, việc duy trì vận động hằng ngày trở thành yếu tố quan trọng đối với sức khỏe thể chất, tinh thần và kết quả học tập. Các tổ chức y tế lớn như WHO và CDC Hoa Kỳ đều khuyến cáo học sinh cần hoạt động thể lực tối thiểu 60 phút mỗi ngày để phát triển khỏe mạnh.
1. Không chỉ để khỏe mạnh, vận động còn giúp học sinh học tốt hơn
PGS.TS.BS. Võ Tường Kha Trường Đại học Y Dược, Đại học quốc gia, Phó chủ tịch Hội khoa học thể thao Việt Nam cho biết, áp lực học tập, lịch học dày đặc cùng thời gian sử dụng điện thoại, máy tính ngày càng nhiều khiến không ít học sinh dành phần lớn thời gian trong ngày để ngồi. Tình trạng ít vận động ở trẻ em và thanh thiếu niên đang là một trong những vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng lo ngại trên toàn cầu. Việc thiếu vận động không chỉ làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch, hệ cơ xương, tâm lý và khả năng học tập.
Ngược lại, nhiều nghiên cứu và hướng dẫn của WHO cho thấy, trẻ em duy trì hoạt động thể lực đều đặn có khả năng tập trung tốt hơn, cải thiện trí nhớ, giảm căng thẳng, giảm triệu chứng lo âu, trầm cảm và đạt kết quả học tập tích cực hơn so với trẻ ít vận động. Điều quan trọng là hoạt động thể lực không nhất thiết chỉ giới hạn ở việc chơi thể thao chuyên nghiệp. Đi bộ nhanh, chạy, đạp xe, nhảy dây, đá bóng cùng bạn bè hay tham gia các tiết học thể dục đều được tính là những hình thức vận động có lợi.
Học sinh cần duy trì hoạt động thể lực hằng ngày với các hình thức phù hợp lứa tuổi như chạy bộ, nhảy dây, bóng đá, bóng rổ… để tăng cường sức khỏe và phát triển thể chất.
2. Học sinh cần vận động bao nhiêu phút mỗi ngày?
Theo WHO, trẻ em và thanh thiếu niên từ 5-17 tuổi nên:
- Hoạt động thể lực cường độ vừa đến mạnh ít nhất trung bình 60 phút mỗi ngày.
- Phần lớn thời gian nên là các hoạt động aerobic như chạy, đạp xe, bơi, đá bóng...
- Ít nhất 3 ngày mỗi tuần nên có các hoạt động cường độ mạnh.
- Đồng thời cần thực hiện các hoạt động giúp tăng cường sức mạnh cơ và xương ít nhất 3 ngày/tuần, như nhảy dây, leo trèo, bóng rổ, thể dục dụng cụ hoặc các bài tập dùng chính trọng lượng cơ thể.
WHO cũng nhấn mạnh rằng vận động nhiều hơn 60 phút mỗi ngày sẽ mang lại thêm lợi ích sức khỏe, miễn là phù hợp với thể trạng và được thực hiện an toàn.
60 phút không nhất thiết phải tập liên tục
PGS.TS.BS. Võ Tường Kha Trường cho biết, 60 phút hoạt động thể lực có thể được chia thành nhiều khoảng thời gian trong ngày, chẳng hạn: Đi bộ hoặc đạp xe đến trường 15 phút, tiết học thể dục 20 phút, chơi cầu lông hoặc đá bóng sau giờ học 25 phút. Tổng thời gian vẫn đạt khuyến nghị và đem lại lợi ích tương tự.
Vận động thường xuyên giúp học sinh tăng cường sức khỏe tim mạch, phát triển chiều cao và mật độ xương, tăng sức mạnh cơ bắp, kiểm soát cân nặng, giảm nguy cơ béo phì và đái tháo đường type 2, cải thiện giấc ngủ, tăng khả năng tập trung và ghi nhớ, giảm căng thẳng, lo âu và các triệu chứng trầm cảm và hình thành thói quen sống lành mạnh kéo dài đến tuổi trưởng thành. Đây đều là những lợi ích đã được tổng hợp từ nhiều nghiên cứu chất lượng cao và được đưa vào hướng dẫn chính thức của WHO.
3. Những môn thể thao phù hợp với lứa tuổi học đường
Các chuyên gia cho rằng không có môn thể thao nào là "tốt nhất" cho mọi trẻ, quan trọng nhất là trẻ yêu thích, phù hợp với lứa tuổi và có thể duy trì lâu dài.
Bơi lội: Bơi giúp phát triển gần như toàn bộ các nhóm cơ, cải thiện chức năng tim phổi, tăng sức bền và giảm áp lực lên khớp. Đây cũng là kỹ năng an toàn rất quan trọng đối với trẻ.
Chạy bộ và điền kinh: Phù hợp với hầu hết học sinh, giúp tăng sức bền tim mạch, phát triển xương và cải thiện thể lực tổng thể.
Đạp xe: Là môn thể thao dễ tiếp cận, tăng sức khỏe tim mạch, rèn luyện khả năng giữ thăng bằng và giúp trẻ có thêm cơ hội vận động ngoài trời.
Bóng đá: Giúp phát triển sức bền, tốc độ, khả năng phối hợp và tinh thần đồng đội. Đây cũng là hoạt động aerobic cường độ cao.
Bóng rổ: Ngoài việc cải thiện tim mạch, bóng rổ còn giúp tăng khả năng bật nhảy, phát triển xương, phối hợp tay - mắt và kỹ năng làm việc nhóm.
Cầu lông: Là môn thể thao phù hợp với điều kiện nhiều gia đình Việt Nam, giúp tăng phản xạ, sức bền và khả năng phối hợp vận động.
Võ thuật: Karate, Taekwondo, Vovinam hay Judo giúp trẻ tăng sức mạnh, tính kỷ luật, khả năng tự bảo vệ và kiểm soát cảm xúc.
Thể dục dụng cụ hoặc thể dục nhịp điệu: Đặc biệt tốt cho khả năng giữ thăng bằng, sự dẻo dai và phát triển cơ xương.
Trẻ nên được khuyến khích tham gia đa dạng các hoạt động thay vì chỉ tập trung vào một môn thể thao duy nhất để giảm nguy cơ chấn thương do vận động lặp lại và phát triển toàn diện hơn.
Cha mẹ và nhà trường nên khuyến khích trẻ vận động mỗi ngày thay vì chỉ vào cuối tuần; giảm thời gian ngồi liên tục và thời gian sử dụng thiết bị điện tử ngoài giờ học; cho trẻ lựa chọn môn thể thao mình yêu thích để tăng khả năng duy trì lâu dài; không tạo áp lực thành tích thể thao; đảm bảo trẻ khởi động kỹ, uống đủ nước và sử dụng dụng cụ bảo hộ khi cần. Nếu trẻ có bệnh tim mạch, hen phế quản, bệnh xương khớp hoặc các bệnh mạn tính khác, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tham gia các môn thể thao cường độ cao.
Các bằng chứng khoa học hiện nay thống nhất rằng ít nhất 60 phút hoạt động thể lực mỗi ngày là "liều lượng" vận động cần thiết để học sinh phát triển khỏe mạnh về thể chất, tinh thần và trí tuệ. Điều quan trọng không phải là lựa chọn môn thể thao đắt tiền hay luyện tập cường độ quá cao, mà là tạo cho trẻ niềm yêu thích vận động và duy trì thói quen này mỗi ngày. Đối với những học sinh ít vận động, béo phì hoặc có bệnh lý nền, gia đình nên phối hợp với nhà trường và nhân viên y tế để xây dựng kế hoạch tập luyện phù hợp, an toàn và bền vững.
Mời độc giả xem thêm:
